Czyste Powietrze po zmianach. Kto dostanie więcej?

fot. Adobe Stock ChemiQ

Czyste Powietrze od 20 lipca 2026 r. ma wyższe limity na część prac i dłuższy czas na inwestycje z prefinansowaniem. Nie oznacza to jednak, że każdy beneficjent automatycznie dostanie większą dotację. Najważniejsze jest to, jakie prace obejmuje wniosek, kiedy zawarto umowę i które koszty nadal pozostają poza wsparciem.

Od 20 lipca 2026 r. obowiązuje pakiet zmian w programie. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podaje, że ma on ułatwić korzystanie z dotacji, zwiększyć wsparcie na termomodernizację i dać więcej czasu na realizację inwestycji. Dla mieszkańców najważniejsze pytanie nie brzmi jednak: „czy dotacje są łatwiejsze?”. Ważniejsze jest: kto faktycznie skorzysta, czy zmiany obejmują już podpisane umowy i o co trzeba zapytać gminnego operatora.

Czyste Powietrze ma wyższe limity, ale nie na wszystko

Maksymalne jednostkowe kwoty dotacji wzrosły o 10 proc. Dotyczy to wybranych prac termomodernizacyjnych: ocieplenia przegród budowlanych oraz wymiany okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych. Łączny limit dotacji na termomodernizację pozostaje jednak bez zmian. Najwyższy poziom dofinansowania nadal wynosi do 83 tys. zł.

To oznacza, że więcej można dostać przede wszystkim tam, gdzie koszt mieści się w podniesionych limitach jednostkowych. Nie jest to automatyczna podwyżka całej dotacji. Beneficjent musi sprawdzić zakres robót, poziom dofinansowania i limity kosztów kwalifikowanych.

Kto faktycznie może dostać więcej?

Najbardziej odczują to osoby, które planują ocieplenie ścian, stropów, podłóg albo wymianę stolarki. W prezentacji programu wskazano m.in. nowe maksymalne kwoty w najwyższym poziomie dofinansowania: 275 zł/mkw. dla ocieplenia ścian, 1320 zł/mkw. dla stolarki okiennej, 2750 zł/mkw. dla stolarki drzwiowej i 1650 zł/mkw. dla bram garażowych.

Nie skorzysta natomiast ktoś, kto liczy na wyższe wsparcie dla kosztów nieobjętych zmianą. Podwyżka nie dotyczy całego programu. Dlatego przed podpisaniem umowy z wykonawcą warto porównać kosztorys z aktualnym załącznikiem do programu.

Nowe zasady własności w Czystym Powietrzu

Program rozszerza wyjątki od zasady trzyletniego okresu własności nieruchomości. W określonych przypadkach wymagany okres posiadania domu skrócono z 3 lat do 1 roku. Dotyczy to m.in. właścicieli lub współwłaścicieli, którzy uzyskali co najmniej 50 proc. udziałów od rodziców albo dziadków przez zakup, darowiznę lub umowę dożywocia.

Z programu łatwiej skorzystają też osoby, które nabyły nieruchomość przez zasiedzenie. To ważna zmiana dla rodzinnych domów wymagających remontu. Nie znosi jednak wszystkich zabezpieczeń, bo program nadal ma ograniczać ryzyko nadużyć.

Czy zmiany obejmują już złożone wnioski?

Najbardziej jednoznaczna informacja dotyczy prefinansowania. Beneficjenci korzystający z zaliczki mają mieć 180 dni na wykonanie prac zamiast 120 dni. Z wydłużonego terminu mogą skorzystać także osoby, które zawarły umowy w naborze rozpoczętym 31 marca 2025 r., ale po dokonaniu odpowiedniej zmiany umowy.

To ważne zastrzeżenie. Jeśli ktoś ma już podpisaną umowę, nie powinien zakładać, że nowe terminy lub warunki zadziałają automatycznie. Trzeba sprawdzić dokumenty w swoim WFOŚiGW albo u operatora.

Czyste Powietrze nadal wymaga audytu

Zmiany nie znoszą najważniejszych obowiązków z reformy programu. Nadal obowiązuje audyt energetyczny, świadectwo charakterystyki energetycznej, system operatorów, limity kosztów kwalifikowanych, kryteria dochodowe i zasada „jeden beneficjent – jeden budynek”. Bez zmian pozostaje też brak dofinansowania do kotłów gazowych.

To powinien wiedzieć każdy mieszkaniec, który słyszy hasło o „łatwiejszej dotacji”. Program jest prostszy w wybranych miejscach, ale nadal wymaga dokumentów, poprawnego zakresu inwestycji i zgodności z zasadami.

Operatorzy gminni mają więcej pracy

Program realizowany jest przy udziale samorządów. Ministerstwo podaje, że w gminach działa ponad 2 tys. punktów konsultacyjno-informacyjnych oraz ponad 1,4 tys. gmin-operatorów. Około 44 proc. nowych wniosków składanych jest z ich udziałem.

Dla gmin oznacza to więcej pytań od mieszkańców. Operatorzy powinni wyjaśniać, kto może skorzystać z nowych wyjątków, jak działa dłuższy termin przy prefinansowaniu, kiedy potrzebna jest zmiana umowy i które koszty nie mieszczą się w dotacji.

Dokumenty będzie łatwiej potwierdzić

Zmieniają się także zasady potwierdzania części wykonanych prac. Dokumenty dotyczące trwałego odłączenia starego źródła ciepła oraz dostosowania przewodów kominowych będą mogły wystawiać nie tylko osoby z kwalifikacjami mistrza kominiarskiego. Do katalogu dodano także osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi.

To może skrócić czas rozliczania inwestycji. Ma znaczenie szczególnie tam, gdzie beneficjent czeka na dokumenty końcowe, a bez nich nie może zamknąć sprawy w funduszu.

Lista ZUM i źródła ciepła. Co trzeba sprawdzić?

Pakiet zmian doprecyzował zasady dotyczące urządzeń z listy ZUM. Urządzenie pozostaje kwalifikowane do dofinansowania, jeśli było na tej liście w dniu wystawienia faktury zaliczkowej. To ważne dla osób, które korzystają z prefinansowania i podpisują umowy z wykonawcami.

Po 2026 r. program nie będzie już wspierał ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła. Ministerstwo wskazuje, że wsparcie ma koncentrować się na najbardziej efektywnych źródłach ciepła.

Czego Czyste Powietrze nadal nie obejmuje?

Zmiany nie oznaczają, że każdy koszt remontu domu można wpisać do wniosku. Nadal liczą się koszty kwalifikowane, limity i zgodność inwestycji z dokumentacją programu. Poza wsparciem pozostają wydatki, które nie spełniają zasad programu albo nie są objęte danym zakresem przedsięwzięcia.

Dlatego właściciel domu powinien uważać na oferty wykonawców. Jeśli firma obiecuje, że „wszystko będzie z dotacji”, trzeba poprosić o rozbicie kosztorysu. Warto też sprawdzić, które pozycje mieszczą się w załącznikach programu, a które trzeba będzie pokryć samodzielnie.

Cytat NFOŚiGW: bezpieczeństwo beneficjentów nadal jest kluczowe

NFOŚiGW podkreśla, że zmiany nie mają oznaczać rezygnacji z kontroli jakości. Prezes Funduszu Dorota Zawadzka-Stępniak powiedziała: „Priorytetem pozostaje dla nas bezpieczeństwo beneficjentów i jakość wykonywanych prac”.

To ważny sygnał po reformie programu z 2025 r. Łatwiejszy dostęp do części rozwiązań nie powinien oznaczać słabszej weryfikacji wykonawców, kosztów i dokumentów.

Co powinien zrobić mieszkaniec przed wnioskiem?

Najpierw trzeba sprawdzić, czy dom i właściciel spełniają warunki programu. Potem warto porównać planowane prace z aktualnym załącznikiem kosztów kwalifikowanych. Szczególnie ważne są ocieplenie, stolarka, źródło ciepła, audyt i termin realizacji inwestycji.

Następnie warto skontaktować się z właściwym WFOŚiGW albo gminnym punktem konsultacyjnym. To tam można potwierdzić, czy zmiany mają zastosowanie do konkretnego przypadku, zwłaszcza gdy wniosek albo umowa były już złożone wcześniej.

Co powinny zrobić gminy?

Gminy powinny przygotować krótką informację dla mieszkańców. Najlepiej w prostym układzie: kto skorzysta z nowych zasad własności, które prace mają wyższe limity, jak działa termin 180 dni i kiedy konieczna jest zmiana umowy.

Warto też przeszkolić osoby obsługujące punkt konsultacyjny. Program ma dużo szczegółów, a błąd na etapie wniosku może oznaczać opóźnienie wypłaty albo koszt, którego mieszkaniec nie przewidział.

Źródła: Program Czyste Powietrze z nowymi rozwiązaniami dla beneficjentów

Zobacz również: Program Czyste Powietrze na nowo. Co to oznacza dla miast i gmin?