Wodociągi po powodzi. 20 mln zł do 30 września
Wodociągi i infrastruktura kanalizacyjna zniszczone podczas powodzi z września 2024 r. nadal mogą otrzymać wsparcie na odbudowę. NFOŚiGW prowadzi dwa uzupełniające nabory o łącznym budżecie 20 mln zł, a termin składania wniosków upływa 30 września 2026 r.
Wsparcie dotyczy województw dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego i śląskiego. Co ważne, pieniądze nie służą wyłącznie prostemu odtworzeniu zniszczonych sieci. Projekty mogą obejmować także zwiększenie odporności infrastruktury na kolejne powodzie i intensywne opady. To właśnie ten element jest dziś najważniejszy. Dwa lata po katastrofie część gmin nadal odbudowuje wodociągi, kanalizację, oczyszczalnie i systemy odwodnienia, ale coraz częściej robi to w taki sposób, by kolejna powódź nie wywołała tych samych skutków.
Spis treści
Wodociągi mogą dostać 20 mln zł w dwóch naborach
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił dwa nabory 1 lipca 2026 r. Oba potrwają do 30 września do godz. 23:59. Przy czym pierwszy dotyczy odbudowy infrastruktury wodno-ściekowej, natomiast drugi obejmuje infrastrukturę służącą do zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia.
Łącznie budżet obu naborów wynosi 20 mln zł. Co więcej, dotacja może pokryć do 95 proc. kosztów kwalifikowanych. Z kolei o wsparcie mogą ubiegać się m.in. jednostki samorządu terytorialnego, ich związki, przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne oraz spółki wodne i ich związki.
Wodociągi mogą odbudować sieci, oczyszczalnie i systemy odwodnienia
Zakres wsparcia jest szerszy niż sama naprawa rur. W działaniu dotyczącym infrastruktury wodno-ściekowej można finansować m.in. odbudowę infrastruktury do odbioru i oczyszczania ścieków komunalnych, systemów zarządzania wodami opadowymi oraz uzupełniająco infrastruktury do zaopatrzenia ludności w wodę.
Drugi nabór obejmuje odbudowę systemów wodociągowych niezależnie od liczby mieszkańców gminy. Jednocześnie w obu przypadkach możliwe są działania zwiększające odporność infrastruktury.
Wodociągi dwa lata po powodzi nadal wymagają odbudowy
Skalę zniszczeń dobrze pokazuje przykład gminy Kłodzko. Dlatego Wodociągi Gminy Kłodzko realizują projekt o wartości ponad 40 mln zł, z czego ponad 31 mln zł stanowi dofinansowanie. Co więcej, inwestycja obejmuje odbudowę i przebudowę 23 obiektów wodno-kanalizacyjnych, w tym stacji uzdatniania wody, oczyszczalni ścieków i przepompowni.
Według NFOŚiGW z efektów projektu ma skorzystać ponad 7 tys. osób. To pokazuje, że dwa lata po powodzi odbudowa nadal dotyczy infrastruktury podstawowej dla codziennego funkcjonowania mieszkańców: dostaw wody oraz odprowadzania i oczyszczania ścieków.
Jawor odbuduje ponad 7 km sieci
Kolejny przykład to Jawor. Trzy projekty miasta otrzymały łącznie prawie 25,3 mln zł dofinansowania. Łączna wartość inwestycji przekracza 32,2 mln zł. Plan obejmuje odbudowę, remont lub modernizację ponad 2,7 km sieci wodociągowej i 5 km kanalizacji. Prace obejmą również oczyszczalnię ścieków w Małuszowie i przepompownię przy ul. Starojaworskiej.
Robert Gajda, zastępca prezesa NFOŚiGW, mówił przy podpisaniu umów:
„Odbudowa infrastruktury wodno-kanalizacyjnej po powodzi to inwestycja w bezpieczeństwo i jakość życia mieszkańców.”
Wodociągi po odbudowie mają być odporniejsze
Najciekawszy kierunek widać w Dzierżoniowie. Miasto otrzymało niemal 16,3 mln zł na inwestycje obejmujące odbudowę około 900 m kanalizacji deszczowej oraz budowę dwóch zbiorników retencyjnych. Z infrastruktury ma skorzystać blisko 8200 osób. Projekt nie ogranicza się więc do odtworzenia uszkodzonego systemu.
Nowa infrastruktura ma jednocześnie poprawić zdolność miasta do przyjmowania i zatrzymywania wód opadowych. Dzięki temu odbudowa łączy naprawę szkód z adaptacją do kolejnych ekstremalnych zjawisk pogodowych. Co więcej, Robert Gajda z NFOŚiGW wskazywał przy tej inwestycji, że Fundusz równolegle wspiera odbudowę oraz projekty nastawione na zapobieganie przyszłym powodziom.
Pierwszy nabór uruchomił setki milionów złotych
Uzupełniające 20 mln zł nie jest główną pulą całego programu. Całkowity budżet działań FEnIKS dotyczących odbudowy infrastruktury wodno-ściekowej oraz zaopatrzenia w wodę po powodzi wynosi 900 mln zł. W pierwszym naborze dotyczącym infrastruktury zaopatrzenia w wodę złożono 31 wniosków na 127 mln zł. NFOŚiGW podpisał dotychczas 15 umów na 97 mln zł.
W przypadku infrastruktury wodno-ściekowej wpłynęło 51 wniosków na 312 mln zł. Podpisano 22 umowy na 72 mln zł, a Fundusz przygotowywał kolejne umowy dla 37 pozytywnie ocenionych wniosków. Nabór uzupełniający jest więc domknięciem wcześniejszego etapu, a nie całym programem odbudowy.
Nie każdy projekt może wejść do uzupełniającego naboru
Tu potrzebne jest ważne zastrzeżenie. Wodociągi i inne projekty wodno-kanalizacyjne mogą otrzymać dofinansowanie tylko wtedy, gdy znajdują się w Wykazie projektów zidentyfikowanych do programu FEnIKS. Nabór obejmuje inwestycje, dla których nie złożono wniosku w pierwszym naborze albo które zostały później dodatkowo zidentyfikowane przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
Nie jest to więc otwarty konkurs dla każdej gminy, która dziś chciałaby rozpocząć dowolną modernizację sieci wod-kan. Samorząd lub przedsiębiorstwo powinno najpierw sprawdzić, czy jego projekt znajduje się w odpowiednim wykazie i spełnia warunki konkretnego działania.
30 września zamyka ostatnie okno dla części projektów
Dla podmiotów objętych naborami najważniejszy jest teraz termin. Wnioski można składać wyłącznie elektronicznie przez system WOD2021, a nabór kończy się 30 września 2026 r. o godz. 23:59. Na tym etapie nie chodzi już jednak tylko o uzyskanie pieniędzy na usunięcie szkody sprzed dwóch lat.
Przykłady Jawora, Kłodzka i Dzierżoniowa pokazują, że odbudowa wodociągów i kanalizacji coraz częściej łączy naprawę z modernizacją i zwiększaniem odporności infrastruktury. To może być najważniejsza lekcja z powodzi 2024 r.: odbudować tak, aby kolejna fala, ulewa czy awaria nie odtworzyła tych samych problemów.
Źródła:
- Odbudowa po powodzi w Jaworze z unijnym wsparciem
- FENX.09.01-IW.01-001/26 – nabór uzupełniający, tryb niekonkurencyjny
- Odbudowa infrastruktury zniszczonej przez powódź – nabory uzupełniające z Funduszy Europejskich
Zobacz również: Dofinansowanie projektów wodno-kanalizacyjnych: setki milionów złotych z NFOŚiGW
FAQ: Wodociągi po powodzi. 20 mln zł do 30 września
Jak długo można składać wnioski o dofinansowanie odbudowy infrastruktury wodno-kanalizacyjnej po powodzi?
Wnioski można składać do 30 września 2026 roku do godz. 23:59.
Ile wynosi maksymalne dofinansowanie na odbudowę infrastruktury wodno-kanalizacyjnej?
Dotacja może pokryć do 95% kosztów kwalifikowanych z projektu.
Czy projekty zwiększające odporność na powodzie mogą otrzymać dofinansowanie?
Tak, projekty mogą obejmować zwiększenie odporności infrastruktury na kolejne powodzie.
Dlaczego odbudowa infrastruktury po powodzi kładzie nacisk na zwiększenie odporności?
Zwiększenie odporności ma zapobiec wystąpieniu podobnych szkód podczas kolejnych ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Czy wszystkie gminy mogą złożyć wniosek o dofinansowanie w naborze uzupełniającym?
Nie każdy projekt może wejść do naboru; musi znajdować się w Wykazie projektów zidentyfikowanych do programu FEnIKS.
