Granice gmin i miast zmienią się od 2027 roku

fot. mapy.geoportal.gov.pl

Zmiana granic gmin i miast obejmie od 1 stycznia 2027 r. kilka samorządów, a 12 miejscowości otrzyma status miasta. Rada Ministrów zdecydowała także o zmianie nazwy jednej gminy. Ponadto 29 października opublikowano dodatkowe rozporządzenie, które zmienia wcześniejszy akt. Dlatego przed publikacją informacji o konkretnych działkach trzeba sprawdzić jego pełną treść.

Podstawowy pakiet zmian został przyjęty jeszcze 29 lipca 2026 r. i opublikowany dzień później jako Dz.U. poz. 1023. Większość zmian ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., natomiast dwie zmiany granic zaplanowano na 1 stycznia 2028 r.

Zmiana granic gmin obejmie siedem przypadków w 2027 roku

Rozporządzenie z lipca przewiduje siedem zmian granic gmin:

• Dobrcz – Koronowo,
• Lniano – Drzycim,
• Firlej – Michów,
• Szprotawa – Małomice,
• Stary Sącz – Nowy Sącz,
• Rybnik – Czerwionka-Leszczyny,
• Mielno – Sianów.

Nie oznacza to jednak, że całe miejscowości automatycznie zmienią gminę. W takich przypadkach rozporządzenie określa konkretne obszary i działki ewidencyjne. Dlatego dla mieszkańca najważniejsze jest sprawdzenie, czy jego nieruchomość rzeczywiście znajduje się na terenie objętym zmianą.

Dwanaście miejscowości zostanie miastami

Od 1 stycznia 2027 r. status miasta mają otrzymać:

• Choceń,
• Milejów,
• Rzekuń,
• Czudec,
• Gorzyce,
• Wielopole Skrzyńskie,
• Żołynia,
• Bakałarzewo,
• Filipów,
• Mielnik,
• Kazimierz Biskupi,
• Kobyla Góra.

To oznacza, że od początku 2027 r. w Polsce będzie więcej miast, ale sama zmiana statusu miejscowości nie oznacza automatycznie rewolucji w codziennym funkcjonowaniu mieszkańców. Urząd gminy pozostaje tym samym samorządem, natomiast zmienia się formalny status miejscowości i część oznaczeń administracyjnych.

Zmiana granic miast obejmie kolejne miejscowości

Oprócz nowych miast rozporządzenie przewiduje również zmiany granic istniejących miast. Dotyczy to m.in.:

• Strzelna,
• Strzelec Krajeńskich,
• Starego Sącza,
• Baranowa Sandomierskiego,
• Zalewa,
• Biskupca,
• Mielna.

W praktyce może to oznaczać włączenie do miasta terenów, które wcześniej formalnie znajdowały się poza jego granicą.

Gmina Chełm zmieni nazwę na Pokrówka

Rozporządzenie przewiduje także zmianę nazwy gminy Chełm na gminę Pokrówka. Dla mieszkańców oznacza to przede wszystkim zmianę nazwy jednostki samorządu. Nie jest to jednak likwidacja gminy ani utworzenie nowej jednostki od podstaw.

Dwie zmiany granic dopiero od 2028 roku

Nie wszystkie decyzje zaczną obowiązywać od początku 2027 r. Od 1 stycznia 2028 r. zmienią się granice Częstochowy i gminy Poczesna oraz Żor i gminy Suszec. Dlatego przy analizowaniu zmian trzeba zawsze sprawdzić nie tylko obszar, ale również konkretną datę wejścia w życie.

Co zmiana granic oznacza dla mieszkańca?

Najważniejsze skutki dotyczą przede wszystkim tego, który samorząd będzie właściwy dla danej nieruchomości. Zmiana może mieć znaczenie dla:

• podatku od nieruchomości,
• opłat lokalnych,
• odbioru odpadów,
• wodociągów i kanalizacji,
• szkół i obwodów szkolnych,
• transportu lokalnego,
• planowania przestrzennego,
• numeracji i danych w rejestrach publicznych.

Nie każda z tych rzeczy musi zmienić się od pierwszego dnia. Samorządy muszą przygotować przejęcie obsługi administracyjnej i usług publicznych na terenach, które zmieniają przynależność.

Nieruchomość nie zmienia właściciela dlatego, że zmienia gminę

To ważne rozróżnienie. Zmiana granicy administracyjnej nie oznacza automatycznego przeniesienia własności prywatnej działki.
>Zmienia się natomiast gmina, na której terenie nieruchomość się znajduje.

W praktyce może to oznaczać, że właściciel będzie kontaktował się z innym urzędem w sprawach podatków lokalnych, planowania przestrzennego czy części decyzji administracyjnych.

Usługi publiczne też trzeba przeorganizować

Granice administracyjne wpływają nie tylko na mapę. Gmina wykonuje konkretne zadania publiczne na swoim terytorium. Dlatego po zmianie granic trzeba uporządkować m.in. odbiór odpadów, utrzymanie dróg, komunikację, oświatę czy obsługę mieszkańców.

Ustawa o samorządzie gminnym zakłada, że przy ustalaniu granic trzeba uwzględniać m.in. więzi społeczne, gospodarcze, przestrzenne oraz zdolność gminy do wykonywania zadań publicznych.

Nowe rozporządzenie z 29 października zmienia wcześniejszy akt

29 października 2026 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1430 opublikowano rozporządzenie Rady Ministrów z 27 października zmieniające wcześniejsze rozporządzenie dotyczące granic gmin i miast.  Sam fakt publikacji jest potwierdzony.

Natomiast przed wskazaniem, które dokładnie działki lub powierzchnie skorygowano w październikowej nowelizacji, trzeba sięgnąć do pełnego tekstu aktu, a nie tylko do jego metryki. Dlatego na tym etapie nie warto rozszerzać artykułu o szczegółowe twierdzenia dotyczące konkretnych działek wynikające wyłącznie z poz. 1430.

Zmiana granic gmin zacznie być odczuwalna od stycznia

Najważniejsza data dla większości mieszkańców to 1 stycznia 2027 r. Wtedy zaczną obowiązywać nowe granice wskazane w lipcowym rozporządzeniu, pojawi się 12 nowych miast i zmieni się nazwa gminy Chełm.

Dla osób mieszkających przy zmieniającej się granicy kluczowe będzie sprawdzenie położenia konkretnej działki w rejestrach geodezyjnych. Po wejściu zmian GUS i służby geodezyjne aktualizują odpowiednio rejestry TERYT i Państwowy Rejestr Granic, podobnie jak przy wcześniejszych korektach administracyjnych.

Źródła:

• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 października 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy
• ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 29 lipca 2026 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy

Zobacz również: Nadchodzi ustawa o zrównoważonym rozwoju miast. Koniec z „osobnymi wyspami”?