Dofinansowanie na retencję wody w miastach. NFOŚiGW uruchamia 400 mln zł

fot. Munipro.pl

Samorządy będą mogły ubiegać się o środki na rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury i zrównoważone gospodarowanie wodami opadowymi. NFOŚiGW przeznaczył na ten cel 400 mln zł z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. Nabór rozpocznie się 15 października 2026 r. i potrwa do 30 stycznia 2027 r.

Miasta potrzebują skutecznych sposobów na zatrzymywanie deszczówki i ograniczanie skutków intensywnych opadów. Dlatego NFOŚiGW uruchamia nabór z budżetem 400 mln zł na inwestycje związane ze zrównoważonym gospodarowaniem wodami opadowymi. Sprawdzamy, które samorządy mogą skorzystać z dofinansowania, jakie warunki muszą spełnić i do kiedy należy złożyć wniosek.

Woda opadowa pod kontrolą – na co można uzyskać dofinansowanie?

Intensywne opady stanowią coraz większe wyzwanie dla miejskiej infrastruktury. Duży udział szczelnych nawierzchni ogranicza bowiem naturalne wsiąkanie wody w grunt. W rezultacie deszczówka szybko spływa do kanalizacji, co może zwiększać ryzyko przeciążenia systemów odprowadzania wód i lokalnych podtopień.

Dlatego jednym z ważnych kierunków adaptacji miast do zmian klimatu jest zatrzymywanie deszczówki możliwie blisko miejsca, w którym spadła. Temu celowi służy nowy nabór ogłoszony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach działania FENX.01.02 „Adaptacja terenów zurbanizowanych do zmian klimatu”.

Wsparcie obejmuje projekty związane ze zrównoważonym gospodarowaniem wodami opadowymi, rozwojem zielono-niebieskiej infrastruktury oraz wykorzystaniem rozwiązań opartych na przyrodzie. W praktyce mogą one służyć zatrzymywaniu, zagospodarowaniu lub spowalnianiu odpływu deszczówki. Jednocześnie każde przedsięwzięcie musi spełniać warunki określone w dokumentacji konkursowej.

Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie NFOŚiGW – nabór FENX.01.02-IW.01-001/26.

Kto może ubiegać się o środki?

Nie wszystkie gminy będą uprawnione do skorzystania z programu. Zgodnie z ogłoszeniem o dofinansowanie mogą ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego, jednostki organizacyjne działające w ich imieniu oraz podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji zadań własnych samorządów.

Co istotne, nabór jest ograniczony do miast uczestniczących w projekcie „Opracowanie planów adaptacji do zmian klimatu w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców” oraz m.st. Warszawy. W związku z tym przed rozpoczęciem przygotowania dokumentacji należy sprawdzić, czy dany wnioskodawca spełnia kryteria dostępu.

Ponadto warto przeanalizować wymagania dotyczące samej inwestycji. Samo planowanie działań związanych z retencją nie oznacza bowiem automatycznie, że projekt otrzyma dofinansowanie.

400 mln zł na inwestycje miejskie – ile wynosi dofinansowanie?

Łączny budżet naboru wynosi 400 mln zł. Minimalna kwota dofinansowania pojedynczego projektu to 1 mln zł, natomiast maksymalny udział środków Funduszu Spójności w wydatkach kwalifikowanych wynosi 77%.

Należy jednak pamiętać, że maksymalny poziom wsparcia dotyczy wydatków kwalifikowanych, a nie całkowitej wartości inwestycji. Dlatego samorząd powinien wcześniej oszacować również koszty, które będą musiały zostać pokryte z innych źródeł.

Zielono-niebieska infrastruktura sposobem na skutki zmian klimatu

Inwestycje związane z wodami opadowymi stanowią część szerszego podejścia do adaptacji miast do zmian klimatu. Ich celem jest nie tylko sprawniejsze gospodarowanie nadmiarem deszczówki, lecz także rozwijanie rozwiązań, które pozwalają zatrzymywać wodę w przestrzeni miejskiej.

W tym kontekście szczególne znaczenie ma zielono-niebieska infrastruktura, łącząca elementy przyrodnicze z rozwiązaniami służącymi gospodarce wodnej. Dzięki temu możliwe jest wspieranie retencji, ograniczanie szybkiego odpływu oraz poprawa warunków funkcjonowania terenów zielonych.

Jednocześnie zakres korzyści zależy od lokalnych warunków, rodzaju inwestycji i zastosowanych rozwiązań technicznych. Dlatego już na etapie planowania warto uwzględnić specyfikę danego obszaru oraz cele wskazane w miejskim planie adaptacji do zmian klimatu.

Jak i do kiedy złożyć wniosek?

Nabór rozpocznie się 15 października 2026 r. Wnioski należy składać wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem aplikacji WOD2021. Ostateczny termin upływa 30 stycznia 2027 r. o godz. 15.30, dlatego nie warto odkładać przygotowania dokumentacji na ostatnie dni.

Przed złożeniem wniosku należy zapoznać się z regulaminem wyboru projektów, instrukcją obsługi aplikacji oraz listą wymaganych załączników. Ponadto trzeba sprawdzić kryteria oceny, zasady kwalifikowalności wydatków i warunki dotyczące zakresu planowanego przedsięwzięcia.

Aktualne dokumenty i informacje kontaktowe udostępnia Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Szansa na rozwój miejskiej retencji

Nowy nabór daje uprawnionym miastom możliwość pozyskania środków na inwestycje zwiększające odporność terenów zurbanizowanych na skutki zmian klimatu. Jednocześnie skuteczne wykorzystanie dostępnego budżetu będzie wymagało odpowiedniego przygotowania projektów i dopasowania ich do wymogów programu.

Dlatego samorządy zainteresowane rozwojem zielono-niebieskiej infrastruktury powinny już teraz zweryfikować warunki udziału oraz zaplanować niezbędne działania organizacyjne i finansowe. Dzięki temu będą mogły lepiej przygotować się do naboru i ocenić, które inwestycje mają szansę uzyskać wsparcie.

Źródło: NFOŚiGW