Nowelizacja OZE. Co zmienia dla gmin i lokalnych inwestycji?

fot. Adobe Stock Ina

Nowelizacja OZE z 4 września 2026 r. została ogłoszona 16 października i wchodzi w życie etapami. Dla gmin szczególnie ważne są zmiany dotyczące spółdzielni energetycznych, magazynów energii oraz inwestycji w biogaz i biometan.

Nowelizacja została opublikowana w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1347. Prezydent podpisał ją 15 października, po tym jak Senat przyjął ustawę bez poprawek. Najważniejsze z punktu widzenia JST jest jednak to, że nie można wskazać jednej daty „wejścia w życie nowych przepisów OZE”. Ustawodawca przewidział kilka terminów.

Nowelizacja OZE wchodzi w życie etapami

Podstawowy termin wejścia w życie ustawy to 1 grudnia 2026 r. Część zmian obowiązuje jednak już wcześniej. Pierwsze przepisy weszły w życie 17 października, kolejne 19 października. Następne terminy to:

• 1 grudnia 2026 r. – zasadnicza część ustawy,
• 17 stycznia 2027 r. – kolejna grupa przepisów,
• 17 lutego 2027 r. – m.in. istotna część regulacji dotyczących aukcji biometanu,
• 17 października 2027 r. – ostatnia grupa zmian wskazana w przepisach przejściowych.

Dlatego przy przygotowywaniu inwestycji nie wystarczy sprawdzić, że ustawa została już opublikowana. Trzeba ustalić, czy konkretny przepis już obowiązuje.

Nowelizacja OZE zmienia zasady dla spółdzielni energetycznych

Jednym z obszarów istotnych dla samorządów są spółdzielnie energetyczne. Nowelizacja porządkuje procedury związane z ich tworzeniem i rozliczaniem. Sprzedawca energii ma mieć do 90 dni na przedstawienie oferty zawarcia nowej albo zmiany dotychczasowej umowy wymaganej przy organizowaniu spółdzielni. Po otrzymaniu oferty albo po bezskutecznym upływie tego terminu spółdzielnia może przejść do kolejnego etapu procedury.

Przepisy doprecyzowują również kwestie bilansowania energii oraz relacji między spółdzielnią, jej członkami i sprzedawcą. Dla gmin zainteresowanych lokalnym bilansowaniem energii ma to praktyczne znaczenie. Spółdzielnia może łączyć lokalne instalacje OZE z odbiorcami energii, w tym obiektami należącymi do samorządu lub lokalnych podmiotów.

Nowelizacja OZE zmienia zasady dla magazynów energii

Od 1 grudnia ważna zmiana będzie dotyczyć magazynów energii współpracujących z mikroinstalacją. Nowelizacja przewiduje, że mocy magazynu nie będzie wliczać się do mocy zainstalowanej mikroinstalacji, jeżeli spełnione zostaną dwa warunki. Moc magazynu nie może być większa niż 2,2-krotność mocy elektrycznej mikroinstalacji, a łączna moc możliwa do oddania do sieci przez instalację i magazyn nie może przekraczać mocy samej mikroinstalacji.

Przykładowo przy instalacji fotowoltaicznej o mocy 20 kW magazyn może mieć do 44 kW mocy, jeżeli system zostanie skonfigurowany tak, aby do sieci nie mogło trafić więcej niż 20 kW. To rozwiązanie może mieć znaczenie także dla małych instalacji na szkołach, urzędach czy innych obiektach publicznych.

Biometan dostaje własny system aukcyjny

Największa systemowa zmiana dotyczy biometanu. Ustawa wprowadza aukcyjny system wsparcia dla instalacji produkujących biometan o mocy większej niż 1 MW. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje ten mechanizm jako jeden z głównych elementów nowelizacji. Dla samorządów może to mieć znaczenie przede wszystkim tam, gdzie istnieje dostęp do dużego strumienia bioodpadów, osadów ściekowych albo innych substratów możliwych do wykorzystania w instalacjach biogazowych.

Ustawa rozszerza przy tym definicję biomasy m.in. o określone odpady i pozostałości, w tym część odpadów komunalnych oraz odpady z uzdatniania wody i oczyszczania ścieków. Nie oznacza to automatycznie, że każda oczyszczalnia albo instalacja odpadowa będzie mogła wejść do systemu wsparcia. Trzeba sprawdzić rodzaj substratu, parametry instalacji oraz warunki konkretnego mechanizmu.

Gazociąg bezpośredni może ułatwić lokalne wykorzystanie biogazu

Nowelizacja tworzy również ramy dla tzw. gazociągów bezpośrednich służących do dostarczania biogazu, biogazu rolniczego lub biometanu bezpośrednio od producenta do odbiorcy. To może być szczególnie interesujące w inwestycjach, w których źródło gazu odnawialnego znajduje się blisko odbiorcy.

Przykładem może być połączenie instalacji biogazowej z lokalnym zakładem, ciepłownią albo innym dużym odbiorcą bez konieczności przesyłania gazu standardową drogą przez cały system. Dla gmin oznacza to nową opcję do przeanalizowania przy projektach wykorzystujących odpady biodegradowalne, osady ściekowe lub produkty uboczne z lokalnej gospodarki.

Nowe przepisy nie oznaczają automatycznie prostszej każdej inwestycji

Ustawa obejmuje kilkadziesiąt zmian i modyfikuje łącznie wiele aktów prawnych, m.in. ustawę o OZE, Prawo energetyczne, Prawo budowlane i Prawo zamówień publicznych.  Dlatego skutki dla konkretnego projektu będą różne. Gmina planująca fotowoltaikę z magazynem energii powinna zainteresować się przede wszystkim nowymi regułami dotyczącymi magazynów.

Samorząd rozwijający spółdzielnię energetyczną powinien przeanalizować zmiany proceduralne i zasady rozliczeń. Z kolei przy oczyszczalni, biogazowni lub instalacji wykorzystującej bioodpady najważniejsze mogą być nowe regulacje dotyczące biogazu, biometanu i gazociągów bezpośrednich.

Najważniejsze daty dla inwestorów

Gmina powinna sprawdzić projekt przed kolejnym etapem inwestycji

Sam fakt przygotowania dokumentacji według przepisów obowiązujących jeszcze latem 2026 r. nie oznacza, że te same zasady będą właściwe przy realizacji inwestycji w 2027 r. Dotyczy to szczególnie przedsięwzięć obejmujących:

• magazyny energii,
• spółdzielnie energetyczne,
• biogazownie,
• instalacje biometanu,
• bezpośrednie dostarczanie gazów odnawialnych.

Przy projektach będących już na etapie przygotowania dokumentacji warto więc ustalić, które przepisy będą obowiązywały w momencie składania wniosku, przyłączenia instalacji albo wejścia do systemu wsparcia.

Nowelizacja OZE to nie jedna zmiana i nie jedna data

Najważniejszy praktyczny wniosek jest właśnie taki. Ustawa została już ogłoszona i ma status obowiązującego aktu prawnego, ale jej regulacje uruchamiane są etapami.

Dla gmin najbardziej interesujące są rozwiązania dotyczące lokalnego bilansowania energii, spółdzielni energetycznych, magazynów oraz wykorzystania biogazu i biometanu. Nie każdy samorząd odczuje więc nowelizację w ten sam sposób. Znaczenie będzie zależało przede wszystkim od rodzaju prowadzonej lub planowanej inwestycji.

Źródła:

• Nowelizacja przepisów o odnawialnych źródłach energii wejdzie w życie
• USTAWA z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw

Zobacz również: NFOŚiGW otworzył nabór wniosków na przydomowe magazyny energii: budżet to 1 mld zł