Ciepłownictwo i schrony: czy polskie gminy udźwigną miliardowe inwestycje?
Modernizacja infrastruktury lokalnej już się rozpoczęła, ale sprostanie aktualnym wymogom oznacza prawdziwą rewolucję. Prezentujemy relację z przebiegu drugiej debaty strategicznej podczas 19. Forum Bankowo-Samorządowego pt.: „Lokalna infrastruktura i energetyka a finansowanie”. Eksperci i włodarze miast i gmin postawili sprawę jasno – przed nami czas ogromnych wyzwań związanych z budowyą schronów i pożegnaniem z węglem.
Jak sfinansować gigantyczną transformację polskich miast i gmin, gdy potrzeby rosną szybciej niż budżety? To pytanie stało się fundamentem drugiej debaty strategicznej podczas 19. Forum Bankowo-Samorządowego, zatytułowanej „Lokalna infrastruktura i energetyka a finansowanie”. W dyskusji, która obnażyła skalę wyzwań stojących przed JST w całym kraju, udział wzięli kluczowi decydenci i praktycy. Znaleźli się wśród nich przedstawiciele rządu i NFOŚiGW, prezydenci miast i wójtowie, aż po szefów czołowych banków komercyjnych i spółdzielczych. Zapraszamy na relację z debaty, która pokazuje, że w walce o nowoczesną infrastrukturę i bezpieczeństwo energetyczne, sektor publiczny i finansowy muszą mówić jednym głosem.
Spis treści
Nowy priorytet: bezpieczeństwo ludności
Podczas dyskusji Wojewoda Mazowiecki, Mariusz Frankowski, wskazał na kluczowy etap budowania odporności miast. Po latach spokoju, priorytetem staje się budowa oraz rewitalizacja schronów oraz miejsc tymczasowego schronienia. Wyzwanie jest jednak ogromne, bo – jak zauważył Prezydent Częstochowy Krzysztof Matyjaszczyk – wciąż nie znamy realnej skali potrzeb. Dopiero pogłębiona analiza stanu technicznego istniejących obiektów pokaże, ile miliardów złotych trzeba będzie zainwestować w ich modernizację.
Modernizacja infrastruktury lokalnej: ciepłownictwo na zakręcie
Dla mniejszych miejscowości, reprezentowanych przez Grzegorza Cichego (Unia Miasteczek Polskich oraz burmistrz Proszowic), największym wyzwaniem obecnie jest modernizacja sieci ciepłowniczych. Odejście od paliw kopalnych wymaga ogromnych zasobów. Burmistrz Cichy zwrócił też uwagę, że kilka lat poprzedzających wybuch wojny na Ukrainie bardzo promowanym paliwem dla gminnych i miejskich instalacji ciepłowniczych był gaz. Jednak w obecnej sytuacji geopolitycznej to paliwo również znalazło się na cenzurowanym. Można więc powiedzieć, że na lokalne ciepłownictwo wpływ mają zarówno zielone ambicje Unii Europejskiej, jak i sytuacja międzynarodowa. Wszystko to stawia samorządy przed ogromnymi problemami logistycznymi. Przykładem ich dość nieoczekiwanego skutku może być kwestia zagospodarowania pozostałości drzewnych. Jeszcze niedawno chętnie wykorzystywane w energetyce, dziś tracą na popularności, a ich utylizacja tworzy kolejny koszt dźwigany przez samorządy.
37 miliardów to wciąż za mało?
Małgorzata Szafoni z NFOŚiGW podkreśliła, że jej instytucja łączy różne źródła finansowania i jest największym dystrybutorem środków europejskich przeznaczonych na ochronę środowiska. Zapowiedziała też, że w latach 2026–2027 fundusz rozdysponuje aż 37 miliardów złotych na transformację energetyczną. Jednak ta prelegentka również podkreślała gigantyczną skalę inwestycji i projektów, jakie czekają polskie samorządy w związku z zieloną transformacją. Dlatego NFOŚiGW nawiązał współpracę z sektorem bankowym, szukając kolejnych źródeł wsparcia finansowego modernizacji infrastruktury lokalnej.
Przedstawiciele sektora bankowego również doskonale zdają sobie sprawę z ogromu nadchodzących wyzwań:
„Skala potrzeb w ciągu najbliższej dekady jest tak gigantyczna, że miejsca przy realizacji projektów starczy dla wszystkich graczy systemu bankowego” – podkreślił Bartosz Kublik, Prezes BOŚ Banku.
Z kolei Robert Sochacki, Wiceprezes Zarządu banku Pekao S.A., przyznał, że żaden bank w pojedynkę nie poradzi sobie ze sfinansowaniem tak gigantycznych przedsięwzięć. Dlatego w tym wyścigu banki komercyjne (jak Pekao S.A.), spółdzielcze oraz BOŚ nie konkurują ze sobą, lecz uzupełniają się, tworząc niezbędne miksy finansowe.
Postulaty samorządów: VAT i „zielone wyłączenia”
Na koniec debaty „Lokalna infrastruktura i energetyka a finansowanie” jej uczestnicy sformułowali konkretne postulaty. Niewątpliwie ch propozycje zmierzają do ułatwienia samorządom realizacji wielkoskalowej modernizacji infrastruktury lokalnej w dziedzinie bezpieczeństwa i energetyki. Znalazły się wśródł nich m.in:
udział gmin we wpływach z podatku VAT.
zielone wyłączenia – wyjęcie wydatków na transformację energetyczną poza limity zadłużenia gmin.
nniej regulacji – Alicja Huczyńska (ZBP) wskazała, że uproszczenie przepisów to najszybsza droga do odblokowania inwestycji.
Bank jako partner, nie tylko pożyczkodawca
Przedstawiciele sektora bankowego zaapelowali do wójtów i prezydentów o włączajcie bankowców do rozmów już nas na etapie pomysłu. Jednocześnie podkreślili, że współczesny bank nie chce być tylko dostawcą gotówki, ale partnerem, który pomoże zoptymalizować koszty i ocenić ryzyko projektu już na starcie.
Z kolei prezydent Częstochowy zakończył debatę apelem do władz centralnych o dokończenie reformy dochodów gmin, a do mieszkańców – o większe zaufanie do włodarzy w sferze odważnych decyzji finansowych.
Modernizacja infrastruktury lokalnej – podsumowanie
Druga debata strategiczna Forum Bankowo-Samorządowego pokazała, że polskie JST stoją przed bezprecedensowym spiętrzeniem wyzwań w kwestii modernizacji infrastruktury lokalnej. Oprócz budowy schronów jest wśród nich także całkowita modernizacja ciepłownictwa. Kluczowym wnioskiem z dyskusji jest konieczność synergii między samorządem a całym sektorem bankowym, który deklaruje gotowość do finansowania transformacji. Chciałby jednak być włączany w projekty już na etapie planowania. Poszczególni uczestnicy argumentowali także, że bez stabilizacji dochodów gmin oraz uproszczenia regulacji pełne wykorzystanie dostępnych miliardów z NFOŚiGW czy KPO może okazać się trudne.
Źródło: Forum Bankowo-Samorządowe, materiały własne.
FAQ: Ciepłownictwo i schrony – inwestycje w polskich gminach
Jakie są największe wyzwania związane z modernizacją infrastruktury lokalnej?
Największymi wyzwaniami są budowa schronów oraz modernizacja sieci ciepłowniczych. Samorządy muszą stawić czoła ogromnym kosztom i zmieniającym się wymaganiom wynikającym z polityki energetycznej.
Jak gminy mogą sfinansować swoje inwestycje w ochronę środowiska?
Gminy mogą korzystać z funduszy NFOŚiGW oraz współpracy z sektorem bankowym. Łącząc różne źródła finansowania łatwiej wspierać lokalne inwestycje w transformację energetyczną.
Co sądzą eksperci o współpracy sektora bankowego i samorządów?
Eksperci podkreślają, że współpraca jest kluczowa. Banki powinny być zaangażowane w projekty już na etapie pomysłu, a nie tylko jako dostawcy gotówki. Takie podejście pozwala na lepsze zarządzanie kosztami i ryzykiem inwestycji.
Jakie postulaty zostały przedstawione na debacie dotyczącej modernizacji infrastruktury lokalnej?
Postulaty obejmują m.in. udział gmin w wpływach z podatku VAT, zielone wyłączenia wydatków na transformację energetyczną oraz uproszczenie przepisów regulacyjnych, co przyspieszy realizację inwestycji.
Czemu niektóre paliwa, jak gaz, stały się mniej popularne w ciepłownictwie?
Sytuacja geopolityczna oraz zmiany w polityce energetycznej Unii Europejskiej wpłynęły na spadek popularności paliw kopalnych, takich jak gaz. Dlatego gminy są zmuszone do poszukiwań alternatywnych źródeł energii.
