Drzewa przy granicy działki. Cień rośnie. Spór też

fot. munipro.pl AI

Drzewa przy granicy działki mogą wywołać spór o cień, gałęzie, igły, liście i korzenie. Problem rośnie, gdy drzewa stoją blisko domu, okien, dachu albo budynku gospodarczego. Prawo nie wskazuje jednak jednej maksymalnej wysokości drzew przy ogrodzeniu. Dlatego właściciel musi odróżnić dwie sprawy: części drzewa przechodzące na jego działkę oraz żądanie usunięcia całych drzew.

Drzewa przy granicy działki to drzewa, krzewy lub tuje rosnące przy linii rozdzielającej dwie nieruchomości. Problem pojawia się wtedy, gdy zacieniają dom, dotykają dachu, ocierają się o okna albo przerzucają gałęzie przez granicę. W rezultacie spór nie dotyczy samej estetyki ogrodu. Dotyczy prawa własności, bezpieczeństwa budynku i normalnego korzystania z nieruchomości.

Drzewa przy granicy działki

Kodeks cywilny nie podaje ogólnego limitu wysokości drzew, sosen, tui ani krzewów przy granicy. Dlatego sama wysokość, nawet około 7 metrów, nie przesądza jeszcze sprawy. Znaczenie ma dopiero skutek. Drzewa mogą zacieniać okna, dotykać dachu, brudzić działkę igłami albo naruszać przestrzeń nad gruntem sąsiada.

Właściciel powinien najpierw ustalić, czy problem dotyczy gałęzi i korzeni, czy całych drzew. To ważne, ponieważ prawo przewiduje inne narzędzia dla każdej sytuacji. Przy gałęziach i korzeniach działa art. 150 Kodeksu cywilnego.

„Art. 150. Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.”

Natomiast przy żądaniu usunięcia całych drzew trzeba zwykle wykazać immisje z art. 144 k.c.

„Art. 144. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. „

Gałęzie i korzenie drzew sąsiada na działce

Jeżeli gałęzie przechodzą na działkę, właściciel może działać szybciej. Art. 150 k.c. pozwala obciąć i zachować korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. Ten sam przepis dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu. Jednak przy gałęziach właściciel powinien wcześniej wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.

Dlatego w praktyce warto wysłać pismo. Trzeba wskazać, które gałęzie przechodzą na działkę, czego dotykają i jaki termin dostaje sąsiad. Jeżeli sąsiad nie reaguje, właściciel może usunąć części zwieszające się na jego stronę. Jednocześnie nie powinien niszczyć całego drzewa ani wchodzić poza zakres własnych uprawnień.

Drzewa przy granicy działki a art. 149 k.c.

Warto dodać jeszcze art. 149 k.c. Ten przepis działa w odwrotnym kierunku. Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni, żeby usunąć zwieszające się z jego drzew gałęzie lub owoce. Sąsiad może jednak żądać naprawienia szkody, jeżeli taka szkoda powstanie.

Ten przepis pokazuje, że ustawodawca rozdziela własność drzewa od skutków jego rozrostu. Dlatego sąsiad nie musi biernie znosić gałęzi na oknach, murach lub dachu. Jednocześnie każda ingerencja powinna być ograniczona do koniecznego zakresu.

Czy sąsiad musi przyciąć drzewa

Uchwała Sądu Najwyższego z 26 lipca 1972 r., sygn. III CZP 45/72, wzmacnia ostrożne podejście do art. 150 k.c. Wynika z niej, że właściciel gruntu ma przede wszystkim ustawowe upoważnienie do usunięcia gałęzi i korzeni we własnym zakresie. Nie zawsze może więc skutecznie żądać, aby sąsiad zrobił to na własny koszt.

Drzewa przy granicy działki mogą wywołać spór o cień, liście, gałęzie i korzenie. Zjawisko dotyczy sytuacji, w której nasadzenia rosnące przy ogrodzeniu wpływają na korzystanie z sąsiedniej nieruchomości. Dlatego ocena problemu zależy od skutków, a nie tylko od wysokości drzew lub tui.

fot. munipro.pl AI

W sporze o gałęzie najlepszym narzędziem nie zawsze będzie pozew o nakazanie przycięcia. Często wystarczy wezwanie, termin i późniejsze działanie w granicach art. 150 k.c. Natomiast sprawa zmienia się, gdy właściciel żąda usunięcia całych drzew.

Wycięcie drzew przy granicy działki

Wycięcie całych drzew to trudniejszy temat. Tu podstawą staje się art. 144 k.c., który dotyczy zakłócania korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. Chodzi o tak zwane immisje. Mogą nimi być cień, wilgoć, igły, liście, konary przy oknach albo zagrożenie dla budynku.

Jednak nie każde zacienienie wystarczy. Sąd ocenia skalę problemu, przeznaczenie nieruchomości i stosunki miejscowe. Dlatego właściciel powinien zebrać dowody. Pomagają zdjęcia okien, dachu, muru, gałęzi i zacienienia. Pomagają także świadkowie oraz korespondencja z sąsiadem.

Jeżeli zakłócenia są poważne, właściciel może powołać się na art. 222 § 2 k.c. Ten przepis pozwala żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechania naruszeń. Sąd może jednak uznać, że wystarczy przycięcie drzew, a nie ich całkowite usunięcie.

„Art. 222. § 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. § 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.”

Czy gmina pomoże przy drzewach

Gmina zwykle nie rozstrzyga typowego sporu o cień, igły i gałęzie między sąsiadami. To najczęściej sprawa cywilna. Dlatego odpowiedź urzędu, że właściciel powinien wezwać sąsiada na piśmie, dobrze wpisuje się w konstrukcję art. 150 k.c.

Urząd może jednak działać, gdy sprawa dotyczy przepisów o ochronie przyrody. Chodzi między innymi o usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zgłoszenia albo mimo sprzeciwu organu. GDOŚ wskazuje, że kara za takie naruszenia wynosi co do zasady dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.

Gmina działa w trybie administracyjnym, natomiast spór o korzystanie z nieruchomości rozstrzyga się zwykle cywilnie.

Spór sąsiedzki o drzewa

Sąsiad posadził sosny około metra od ogrodzenia. Drzewa urosły do około 7 metrów i zasłoniły okna domu. Konary przechodzą na sąsiednią działkę, ocierają się o mury i dotykają dachu. Inne drzewa rosną przy budynku gospodarczym, a gałęzie leżą na dachu.

W takiej sytuacji właściciel powinien działać dwutorowo. Po pierwsze, powinien wezwać sąsiada do usunięcia gałęzi przechodzących na jego stronę. Po drugie, powinien zebrać dowody na zacienienie i uciążliwości. Jeżeli sąsiad nie reaguje, właściciel może usunąć zwieszające się gałęzie po terminie. Natomiast żądanie wycięcia całych drzew wymaga już mocniejszego uzasadnienia i najczęściej drogi sądowej.

Wezwanie do usunięcia gałęzi

Wezwanie powinno być krótkie i konkretne. Właściciel powinien wskazać drzewa, opisać gałęzie i termin. Powinien też dodać, że po bezskutecznym upływie terminu skorzysta z uprawnienia z art. 150 k.c. Jeżeli problem dotyczy całych drzew, warto osobno wskazać art. 144 k.c. oraz skutki zacienienia.

Dobrze przygotowane wezwanie porządkuje spór. Co więcej, tworzy dowód na przyszłość. Dlatego warto wysłać je listem poleconym albo doręczyć za potwierdzeniem. Jak podkreśla pan Ryszard, który w podobnej sprawie zdecydował się najpierw na mediację z sąsiadem, spokojna rozmowa może przynieść szybszy efekt niż eskalacja konfliktu. „Zanim wysłałem formalne wezwanie, zaproponowałem sąsiadowi mediację. Ustaliliśmy termin przycięcia gałęzi i udało się zakończyć sprawę bez kłótni. Przepisy są ważne, ale czasem jedno spotkanie rozwiązuje więcej niż pismo” – mówi.

Komentarz eksperta

W sporach o drzewa przy granicy działki właściciele często oczekują jednego prostego nakazu. Tymczasem prawo rozdziela gałęzie i korzenie od żądania usunięcia całych drzew. Przy gałęziach działa art. 150 k.c., dlatego ważne jest pisemne wezwanie i odpowiedni termin. Natomiast przy całych drzewach trzeba wykazać zakłócenia ponad przeciętną miarę. Dlatego dokumentacja zdjęciowa i opis skutków mają większe znaczenie niż sama wysokość drzewa.

Drzewa przy granicy działki – wnioski

Drzewa przy granicy działki wymagają precyzyjnego podejścia. Przy gałęziach i korzeniach właściciel może skorzystać z art. 150 k.c. Natomiast przy żądaniu usunięcia całych drzew musi wykazać immisje ponad przeciętną miarę. Dlatego najpierw trzeba zebrać dowody, wysłać wezwanie i jasno oddzielić sprawę cywilną od administracyjnej.

Mit: Drzewa przy granicy działki mają ustawowy limit wysokości.
Fakt: Kodeks cywilny nie wskazuje jednego ogólnego limitu. Liczy się skala uciążliwości.

Mit: Gmina zawsze nakaże sąsiadowi wycięcie drzew.
Fakt: Gmina działa głównie w sprawach administracyjnych dotyczących ochrony drzew.

Mit: Sąsiad zawsze musi sam obciąć gałęzie.
Fakt: Art. 150 k.c. daje właścicielowi gruntu uprawnienie do działania po wyznaczeniu terminu.

Jeśli masz problem z sąsiadem, warto spojrzeć szerzej na konflikty wokół korzystania z działki, ponieważ podobne zasady dotyczą także innych uciążliwości. Zobacz również artykuł o tym, kiedy ognisko na posesji jest legalne i gdzie kończy się swoboda właściciela: Palenisko na działce legalne. Ale nie zawsze