Koszenie w trudnym terenie: na co zwrócić uwagę przy wyborze właściwej maszyny?

fot. Orec Canada

Wybór sprzętu do koszenia w trudnym terenie wymaga podejścia wykraczającego poza standardowe parametry komunalne. Kluczem do sukcesu nie jest jedynie moc silnika, ale przede wszystkim przemyślana geometria maszyny, systemy smarowania oraz odporność agregatu tnącego na uszkodzenia mechaniczne.

Praca w trudnym terenie to nieustanna konfrontacja z przeszkodami, których nie widać na pierwszy rzut oka – od ukrytych w wysokiej trawie kamieni i pniaków, po zdradliwe nachylenia, które mogą doprowadzić do wywrócenia maszyny lub jej zatarcia. Optymalne rozwiązania muszą zatem łączyć w sobie pancerną wytrzymałość z precyzyjną dystrybucją masy. W artykule przyjrzymy się najważniejszym czynnikom wspierającym bezpieczeństwo i wydajność.

Stabilność wpisana w konstrukcję

Podstawowym wyzwaniem w trudnym terenie są prawa fizyki. Aby maszyna mogła bezpiecznie pracować na zboczach, musi posiadać nisko położony środek ciężkości. Osiąga się to poprzez rozmieszczenie najcięższych komponentów, takich jak silnik i agregat tnący, jak najbliżej podłoża.

Jednak niska konstrukcja kosiarki czy karczownicy tworzy nowe wyzwania. Adam Olender, ekspert zajmujący się rozwiązaniami marki Orec, zwraca uwagę na konieczność mechanicznej ochrony elementów sterujących, które jako pierwsze stawiają czoła ukrytym w trawie przeszkodom. W urządzeniach marki Orec służy do tego orurowanie przedniej osi, które

zabezpiecza elementy sterujące, czyli tak jak na przykład drążki, końcówki drążków (…) elementy ochronne muszą być tak wykonane, żeby zabezpieczyć maksymalnie to nasze urządzenie, jak już zdarzy nam się trafić np. na zarośnięty trawą słupek betonowy.

Niezawodność pod kątem: jednostka napędowa i układ olejowy

Praca na nachyleniach przekraczających 30–40 stopni to ekstremalny test dla silnika. W standardowych jednostkach praca pod takim kątem grozi niewystarczającym smarowaniem elementów roboczych silnika. To z kolei może spowodować jego zatarcie w bardzo krótkim czasie.

Na rynku maszyn profesjonalnych stosuje się różne filozofie radzenia sobie z tym problemem. Jedną z nich jest implementacja silników dwusuwowych. Olej dodany do paliwa w takim silniku zapewnia jego smarowanie niezależnie od warunków. Jednak spalanie lubrykantu wraz z benzyną sprawiło, iż w dobie rosnącej świadomości ekologicznej takie jednostki napędowe odchodzą do lamusa. Dlatego zastępuje się je zaawansowanymi jednostkami czterosuwowymi z ciśnieniowymi pompami oleju i rozbudowanymi układami olejowymi. Z kolei w silnikach marki Honda montowanych w produktach Orec stosuje się niezwykle prosty patent konstrukcyjny:

w bloku silnika funkcjonuje specjalna zastawka, która przeciwdziała spłynięciu oleju na jedną stronę. Jej zamknięcie powoduje  pozostanie oleju w pobliżu korbowodu i utrzymanie filmu olejowego odpowiedzialnego za smarowanie – Adam Olender, Aries Motor

Koszenie w trudnym terenie: rodzaje decków tnących

Przegląd rozwiązań różnych marek pokazuje, że nie ma jednej recepty na wydajne koszenie. Dlatego producenci zwykle oferują dwa rozwiązania w swojej gamie produktów:

• Kosiarki rotacyjne (nożowe): wykorzystują one nóż lub noże obracające się wokół własnej osi. Często posiadają one także uchylne (wachliwe) końcówki. W momencie uderzenia w przeszkodę nożyk chowa się, co chroni konstrukcję przed uszkodzeniem.

• Kosiarki bijakowe: to absolutni liderzy w zagospodarowaniu nieużytków i koszeniu samosiejek. Tutaj również czołowi producenci zwykle oferują kilka alternatywnych rozwiązań – np. urządzenia kołowe i gąsienicowe. Jak podkreśla Adam Olender, te pierwsze sprawdzają się  przy nachyleniu terenu do maksymalnie 20 procent. Powyżej tej wartości zdecydowanie należy rozważyć maszynę gąsienicową

Koszenie w trudnym terenie: agregat do zadań specjalnych

W trudnym terenie kluczowa jest odporność agregatu koszącego kolizję z ukrytymi przeszkodami. Schowane w zaroślach butelki, kamienie czy betonowe słupki potrafią w ułamku sekundy zniszczyć standardowy układ tnący. Dlatego w maszynach do pracy w trudnym terenie obudowy elementów koszących wykonane są z grubej, spawanej stali. Kształtuje się je też w taki sposób, aby zminimalizować skutki uderzeń.

Jednak w przypadku agregatów rotacyjnych kluczową pozostaje kwestia ochrony mechanizmu napędowego noża lub noży przed uszkodzeniem w wyniku kolizji ostrza z twardym przedmiotem. Często kluczową funkcję spełnia pasek napędowy – zastosowany nie z powodu oszczędności, lecz z myślą o wykorzystaniu efektu uślizgu:

Układ napędzający nóż przy pomocy stosunkowo luźnego paska wprawianego w ruch przez bardzo duże koło pasowe pozwala na złagodzenie skutków uderzenia ostrza np. w słupek betonowy lub rurę. Po prostu następuje uślizg paska na tym dużym kole pasowym, nic nam się nie urywa i możemy kosić dalej…”

Warto dodać, że takie rozwiązanie spotyka się także w urządzeniach innych marek. Przykład może stanowić np. podstawowa kosiarka wysokoprężna marki Kubota o oznaczeniu GR1600-II. Z kolei w przypadku układów ze „sztywnym” przeniesieniem napędu na noże tnące poprzez przekładnie i wałki kardana, stosuje się mocowanie noży na kołkach zrywalnych. Stanowią one wtedy „najsłabsze ogniwo” układu mechanicznego, które ma się poddać w momencie nagłego wzrostu oporu – np. w chwili uderzenia w twardą przeszkodę. Taki układ znajdziemy np. w kosiarkach G23 i G26 marki Kubota.

Podsumowanie: ekonomia i bezpieczeństwo skrojone na miarę

Maszyny przeznaczone do pracy w trudnym terenie muszą posiadać nisko położony środek ciężkości, co zapewnia stabilność i bezpieczeństwo podczas jazdy po stromych zboczach. Kluczowa jest mechaniczna ochrona elementów sterujących, realizowana na przykład poprzez solidne orurowanie przedniej osi zabezpieczające przed ukrytymi przeszkodami. Aby zapobiec zatarciu silnika na dużych nachyleniach, stosuje się rozbudowane układy olejowe lub specjalne funkcje zapobiegające przerwaniu filmu olejowego. W zależności od potrzeb użytkownicy mogą wybrać kosiarki rotacyjne z uchylnymi nożami chroniącymi konstrukcję lub niezwykle wydajne w gęstych nieużytkach kosiarki bijakowe. Na stromiznach przekraczających 20% nachylenia bezpieczną pracę i odpowiednią przyczepność zapewniają wersje z napędem gąsienicowym. Trwałość całego urządzenia gwarantuje pancerny, stalowy agregat tnący oraz systemy chroniące napęd przed uderzeniami, takie jak paski z efektem uślizgu lub kołki zrywalne.

W kolejnych wpisach przyjrzymy się wyborowi między maszyną zdalnie sterowaną a prowadzoną przez operatora.

Źródło: Orec, Kubota