Wrocławski Standard Zielonego Budynku. Jak Wrocław redefiniuje standardy współczesnego budownictwa?

fot. Adobe Stock / munipro AI / materiały własne

Wrocławski Standard Zielonego Budynku zmienia podejście do inwestycji miejskich i prywatnych. Miasto jako pierwsze w Polsce objęło nim również modernizacje, dlatego standard działa szybciej i szerzej niż dotychczasowe modele. W wywiadzie pokazujemy, jak Wrocław łączy ochronę zabytków z efektywnością energetyczną oraz jakie korzyści widzą inwestorzy.

Wrocław wdrożył Wrocławski Standard Zielonego Budynku jako narzędzie Strategii 2050. Obejmuje nowe inwestycje i modernizacje, dlatego zwiększa skalę efektu klimatycznego. Sprawdź, jak działa system i dlaczego deweloperzy zaczynają go wdrażać.

Wywiad z Katarzyną Szymczak-Pomianowską, Dyrektor Departamentu Strategii i Zrównoważonego Rozwoju Urzędu Miejskiego Wrocławia.

Wrocław umacnia swoją pozycję pioniera zrównoważonego rozwoju, wprowadzając autorskie narzędzie, które redefiniuje standardy budownictwa w Polsce. Wrocławski Standard Zielonego Budynku to nie tylko zbiór wytycznych – to nowa filozofia zarządzania tkanką miejską, która jako pierwsza w kraju obejmuje również renowację obiektów historycznych. O tym, jak połączyć konserwatorską dbałość o detale z nowoczesną efektywnością energetyczną, o dialogu z rynkiem deweloperskim oraz o budowaniu odporności miasta na kryzys klimatyczny, rozmawiamy z Katarzyną Szymczak-Pomianowską, Dyrektor Departamentu Strategii i Zrównoważonego Rozwoju Urzędu Miejskiego Wrocławia.

Wrocławski Standard Zielonego Budynku

Redakcja: Wrocław jako pierwsze miasto w Polsce zdecydował się na objęcie zielonymi standardami nie tylko nowych inwestycji, ale i modernizacji budynków istniejących, w tym przedwojennych. Co było głównym impulsem do podjęcia tak ambitnego kroku, biorąc pod uwagę specyficzne wyzwania energetyczne historycznej tkanki miasta?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Należy wyjść od tego, że Wrocławski Standard Zielonego Budynku, to rozwiązanie przyjęte zarządzeniem Prezydenta Wrocławia w październiku 2025 roku, co oznacza, że wskazany tam zbiór kryteriów inwestycyjnych obowiązuje Urząd Miejski, jego jednostki i spółki, a dla pozostałych inwestorów jest rozwiązaniem fakultatywnym. Szeroko pojęty magistrat realizuje w ciągu roku stosunkowo niewiele nowych inwestycji kubaturowych, znacznie więcej kompleksowych remontów, dlatego zdecydowaliśmy się skalibrować standard zarówno dla budynków nowych jak i kompleksowo remontowanych, aby, mówiąc wprost, uzyskać w jak najkrótszym czasie efekt skali. Natomiast to, co nas pozytywnie zaskoczyło, to fakt, że wrocławskie środowisko deweloperskie w bardzo otwarty sposób podeszło do standardu, deklarując wdrożenie go w swoich inwestycjach. Pierwszy efekt już mamy – inwestycja TRU Development uzyskała niedawno zaświadczenie zgodności z Wrocławskim Standardem Zielonego Budynku, czego szczerze gratuluję.

Co chroni miasto przed upałem

Redakcja: Standard definiuje sześć kluczowych obszarów – od retencji wody po zrównoważoną mobilność. Który z tych filarów uważa Pani za najbardziej krytyczny w kontekście budowania odporności Wrocławia na ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak fale upałów czy ulewne deszcze?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Zieleń i zagospodarowanie terenu, wody opadowe i efektywność energetyczna – to trzy kluczowe obszary odpowiadające na wyzwania związane ze zmianami klimatu. Dwa pierwsze pozwalają nam adaptować przestrzeń miejską do zmian klimatu, poprawiając komfort funkcjonowania w przestrzeni miejskiej i niwelując efekt miejskiej wyspy ciepła. Zieleń schładza przestrzeń miejską w czasie fal upałów, pochłania zanieczyszczenia, tłumi hałas, pozwala zachować odpowiednią wilgotność, a dzięki zagospodarowaniu wód opadowych na miejscu, możemy ją ekstensywnie utrzymywać w dobrym stanie, niwelując jednocześnie efekty ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak nawalne deszcze. Z kolei efektywność energetyczna pozwala na ograniczanie konsumpcji ciepła i energii, a w ślad za tym obniżanie poziomu emisji gazów cieplarnianych, wpływa również wprost na poziom wydatków przyszłych użytkowników, o to także dbamy.

Katarzyna Szymczak-Pomianowska – Dyrektor Departamentu Strategii i Zrównoważonego Rozwoju UM Wrocławia. W wywiadzie wyjaśnia, jak Wrocławski Standard Zielonego Budynku zmienia podejście do inwestycji i modernizacji w mieście.

fot. Adobe Stock / munipro AI / materiały własne

Jak działa weryfikacja kryteriów

Redakcja: Można powiedzieć, że standard to „narzędzie bardzo praktyczne”, oferujące projektantom elastyczność. Jak w praktyce wygląda proces weryfikacji kryteriów i w jakich sytuacjach dopuszczalna jest kompensacja wymagań obligatoryjnych innymi rozwiązaniami prośrodowiskowymi?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Standard jasno definiuje katalog kryteriów obligatoryjnych i fakultatywnych. W przypadku nowej inwestycji wymagane jest spełnienie 11 kryteriów obligatoryjnych i 13 fakultatywnych, a w przypadku kompleksowej modernizacji 1 obligatoryjnego i 5 fakultatywnych. Dopuszczamy jeden tzw.” bezpiecznik”, tj. w przypadku niespełnienia jednego kryterium obligatoryjnego, inwestor może je zastąpić 5 dowolnie wybranymi kryteriami fakultatywnymi. Warto dodać, że wszystkich kryteriów mamy 65, zatem jest z czego wybierać. Na tym właśnie polega elastyczność tego standardu.

Ile kosztuje zielony standard

Redakcja: W przypadku prywatnej inwestycji przy ul. Miłosza wdrożenie Standardu zwiększyło koszty budowy o zaledwie ok. 1,1%. Czy ten argument finansowy jest istotnym narzędziem w dialogu z deweloperami, by przekonać ich do dobrowolnego wdrażania zasad Wrocławskiego Standardu Zielonego Budynku ? Jak Pani myśli?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Zdecydowanie tak. Zakładamy, że maksymalny wzrost kosztu może oscylować wokół 3%, bo inwestorzy już teraz stosują rozwiązania proekologiczne i nie zaczynają od zera. Drugim równie ważnym kryterium jest wyróżnik jakościowy. Mieszkańcy – nabywcy mieszkań i lokali stawiają na wysoką jakość życia w mieście. Ceny nieruchomości na rynku mieszkaniowym we Wrocławiu są jednymi z wyższych, zatem w ślad za nimi idą też oczekiwania. Kolejną kwestią jest możliwość uzyskania tańszego finansowania inwestycji tak przez inwestora jak i nabywcę – banki premiują zielone rozwiązania. Na koniec niższe koszty bieżącego utrzymania, które w skali roku mogą sumować się nawet do jednego czynszu miesięcznego. Po takie pieniądze już warto się schylić.

Jak miasto mierzy efekty

Redakcja: Mieszkańcy mają odczuć realną poprawę jakości życia – od niższego poziomu hałasu po mniejsze rachunki za energię. W jaki sposób miasto planuje monitorować te korzyści w dłuższej perspektywie, by dowieść, że „zielone” budownictwo to realna oszczędność, a nie tylko kosztowna teoria?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Dobre pytanie. Po pierwsze przed chwilą wskazaliśmy, że zielone rozwiązania, nie pociągają za sobą horrendalnego wzrostu kosztów, wręcz jest on minimalny, więc nie mówmy o kosztownej teorii. W przypadku inwestycji przy ulicy Miłosza mówimy o wzroście niecałych 50zł do jednego m2, co przy koszcie kilkunastu tysięcy za m2 nie wywraca stolika. Po drugie, jeśli będziemy patrzyli tylko na czynniki ekonomiczne, nic nie zmienimy. Są wartości, które uzyskujemy, a które wprost ciężko przeliczyć, mniej chorujemy, lepiej wypoczywamy, jak to sfiskalizować? W ramach realizacji polityki klimatycznej miasta oraz monitorowania realizacji celów Strategii Wrocław 2050 oraz Miejskiego Kontraktu Klimatycznego co roku zlecamy inwentaryzację emisji gazów cieplarnianych oraz monitorujemy szereg wskaźników klimatycznych, np. dostępność do terenów zieleni na mieszkańca. Pierwsza zgodność inwestycji potwierdza założenia, że Wrocławski Standard Zielonego Budynku tworzy wspólny język dla miasta i inwestorów oraz umożliwia praktyczne wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju, efektem jest wyższa jakość dla mieszkańców.

Co wyróżnia Wrocławski Standard Zielonego Budynku

Redakcja: Wrocław inspirował się doświadczeniami Warszawy, ale poszedł o krok dalej, wdrażając standardy dla modernizacji. Jakie unikalne „wrocławskie” rozwiązania zostały wprowadzone do dokumentu, których nie znajdziemy w innych miastach?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Rzeczywiście skorzystaliśmy z doświadczeń kolegów z Warszawy, które były dla nas nieocenionym zbiorem inspiracji. Nie zmienialiśmy jednak tego, co już wcześniej wypracowaliśmy we Wrocławiu w zakresie ochrony zieleni, gospodarowania wodami opadowymi, zrównoważonej mobilności czy dostępności. To co nas wyróżnia, to po pierwsze wdrożenie standardu zarówno dla nowych jak i modernizowanych budynków. Warszawa zaczęła od tych nowych. Po drugie zaprosiliśmy do wdrażania standardu prywatnych inwestorów – deweloperów. Nieco mocniej zaakcentowaliśmy też kontekst przestrzenny lokalizacji i powiązania z otoczeniem. Mamy również trochę mniejszy poziom szczegółowości rozwiązań inwestycyjnych, dając nieco większą elastyczność projektantom. Nie ścigamy się z Warszawą, lecz wzajemnie wspieramy we wdrażaniu proekologicznych rozwiązań, bo w grupie raźniej. Wiem, że w nasze ślady chce teraz pójść Kraków, za co mocno trzymam kciuki.

Zielony standard a zabytki

Redakcja: Budynek przy ul. Hubskiej stał się ikoną zielonych inwestycji magistratu. Czy planowane są kolejne modernizacje budynków użyteczności publicznej, które – wzorem ul. Wilczej – mają stać się edukacyjnymi „benchmarkami” świadomości środowiskowej dla mieszkańców i inwestorów?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: De facto każda nowo budowana szkoła we Wrocławiu jest teraz takim budynkiem, jakim kilkanaście lat temu był budynek przy ulicy Hubskiej. To co kiedyś było demonstratorem, stało się dobrą praktyką, a Wrocławski Standard Zielonego Budynku ma zapewnić kompletność rozwiązań we wszystkich obszarach. Czy na każdej zabytkowej kamienicy uda się uzyskać taki efekt jak w kamienicy przy ulicy Wilczej? Tego nie możemy obiecać, bo historyczne obiekty muszą spełniać wymagania Konserwatora Zabytków. Na pewno będziemy się starać. Zielony Standard nie ma być przykrym obowiązkiem i nad tym oczywiście wciąż pracujemy. Zespół wdrożeniowy to ludzie z otwartymi głowami, którzy wspierają zarówno inwestorów miejskich jak i prywatnych w doborze rozwiązań, aby możliwe było spełnienie kompletu kryteriów. Wszyscy się uczymy, a każda kolejna zgodność ze standardem będzie nas wszystkich bardzo cieszyć.

Wrocławski Standard Zielonego Budynku a Strategia Wrocław 2050

Redakcja: Wrocławski Standard Zielonego Budynku jest narzędziem wdrażania Strategii Wrocław 2050. Jak te konkretne wytyczne budowlane przybliżają miasto do osiągnięcia neutralności klimatycznej i wizji „błękitno-zielonej metropolii”?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Wszystkie Błękitno – zielona metropolia przyszłości, to nie tylko miasto odporne na zmiany klimatu, ale także miasto zapewniające wysoką jakość życia w dobrej przestrzeni. Budownictwo zgodne z Wrocławskim Standardem Zielonego Budynku, taką jakość gwarantuje. Właśnie po to mamy zestaw kryteriów z wielu obszarów, aby nie stawiać na kilka wybranych parametrów. W efekcie standard działa jako narzędzie operacyjne Strategii. Łączy cele klimatyczne, przestrzenne i środowiskowe, przekształcając je w mierzalne wymagania dla inwestycji, które systemowo redukują emisje i zwiększają odporność miasta.

Zdrowie, światło i bioróżnorodność

Redakcja: Standard kładzie duży nacisk na zdrowie i rozwiązania budowlane, w tym ograniczanie zanieczyszczenia światłem czy ochronę ptaków. Dlaczego te – wydawać by się mogło – detale są tak istotne w kompleksowym projektowaniu nowoczesnej przestrzeni miejskiej?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Zanieczyszczenie światłem wpływa zarówno na dobrostan ludzi jak i roślin i zwierząt. Mamy swój cykl biologiczny, który zanieczyszczenie światłem zaburza. Zagadnienie to wprost wiąże się z przeciwdziałaniem kryzysowi bioróżnorodności. Przez ostatnie kilkadziesiąt lat z powierzchni ziemi zniknęło ponad 50 % gatunków zwierząt. 75% światowych upraw zależy od gatunków zapylających, natomiast same ptaki, szczególnie narażone na antropopresję pełnią ważną rolę w ekosystemach miejskich. Stąd nacisk w standardzie na ich ochronę. Skoro jako Zielony Departament realizujemy działania służące ochronie siedlisk ptaków i nietoperzy w procesie inwestycyjnym, nie wyobrażam sobie, aby nie uwzględnić ich we Wrocławskim Standardzie Zielonego Budynku.

Czy deweloperzy zyskają więcej

Redakcja: Każdy budynek spełniający kryteria otrzyma specjalną tabliczkę „znak jakości”. Czy poza prestiżem wizerunkowym, miasto planuje wprowadzenie dodatkowych zachęt dla prywatnych inwestorów, którzy zdecydują się na certyfikację swoich obiektów zgodnie z wrocławskim standardem?

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: W budowaniu jakościowego miasta nie chodzi o to, aby komuś dawać zachęty lub nagrody, ale o współodpowiedzialność za tę jakość. Nie bez kozery jednym z haseł promujących Strategię Wrocławia jest „Wrocław 2050 zaczyna się dziś! Miasta nie zbudujemy sami, budujemy je razem”. Komu zależy na Wrocławiu, na jakościowych wyróżnikach, na tańszym finansowaniu inwestycji, na spełnieniu wymagań taksonomii ESG, nie będzie oczekiwał dodatkowych zachęt. To nie Prezydent i nie magistrat tworzą miasto, ale wszyscy je tworzymy w oparciu o ramę wyznaczoną przez dokumenty strategiczne, prawo miejscowe, krajowe i międzynarodowe. Przywoływana kilkukrotnie Strategia Wrocław 2050 jest dokumentem współtworzonym przez różne środowiska i grupy wiekowe, czyli: urzędników, radnych, biznes, naukowców, społeczników, młodych i seniorów. Chcemy, aby w taki sam sposób była wdrażana, bo każdy, nie oglądając się na innych ma tutaj swoje zadania. Od ich „dowiezienia” zależy, czy będziemy żyli w błękitno – zielonej i solidarnej metropolii kompetencji przyszłości.

Redakcja: To naprawdę inspirująca wizja miasta, w którym nowoczesne budownictwo i szacunek dla historii idą w parze z troską o ekosystem. Dziękuję Pani za przybliżenie tych zmian i za czas poświęcony na rozmowę.

Katarzyna Szymczak-Pomianowska: Bardzo dziękuję. Wierzę, że wspólnie budujemy Wrocław, w którym po prostu dobrze się żyje.

***

Katarzyna Szymczak-Pomianowska pokazuje w wywiadzie, dlaczego Wrocławski Standard Zielonego Budynku obejmuje także modernizacje i co to oznacza dla mieszkańców.

Co warto wiedzieć o Wrocławskim Standardzie Zielonego Budynku?

Wrocławski Standard Zielonego Budynku (WSZB) to pionierski w skali kraju dokument, który definiuje parametry techniczne i środowiskowe dla inwestycji miejskich oraz prywatnych. Został wprowadzony w październiku 2025 roku jako narzędzie operacyjne Strategii Wrocław 2050.

Sześć obszarów Standardu Zielonego Budynku

Oto zestawienie sześciu obszarów Wrocławskiego Standardu Zielonego Budynku przygotowane w profesjonalnej, czytelnej formie z zachowaniem oryginalnej struktury punktów:

1. Zieleń i zagospodarowanie terenu Fundamentem jest ochrona starodrzewu oraz systematyczne zwiększanie powierzchni biologicznie czynnej. Standard promuje integrację roślinności z architekturą poprzez zielone dachy i ściany, tworzenie ekostref sprzyjających lokalnej bioróżnorodności oraz świadome ograniczanie wykorzystania materiałów syntetycznych.
2. Gospodarowanie wodami opadowymi Nacisk położono na retencję i maksymalne wykorzystanie deszczówki w miejscu jej opadu. Kluczowe są rozwiązania oparte na przyrodzie (nature-based solutions), takie jak ogrody deszczowe, które skutecznie ograniczają odpływ wód poza teren inwestycji.
3. Efektywność energetyczna Standard wyznacza ambitne cele w zakresie bezemisyjności i wysokiej sprawności energetycznej obiektów. Obejmuje obowiązkowe wdrażanie odnawialnych źródeł energii (OZE), instalację magazynów energii oraz nowoczesny monitoring i inteligentne systemy zarządzania mediami.
4. Zdrowie, jakość i rozwiązania budowlane Obszar ten skupia się na dobrostanie użytkowników oraz ochronie środowiska. Obejmuje dbałość o optymalne doświetlenie i akustykę, redukcję zanieczyszczenia światłem, stosowanie naturalnych materiałów w duchu gospodarki obiegu zamkniętego oraz wdrażanie zabezpieczeń chroniących ptaki przed kolizjami z elewacją.
5. Zrównoważona mobilność i dostępność Inwestycje muszą zapewniać pełną dostępność architektoniczną oraz promować ekologiczne środki transportu. Kluczowy jest rozwój infrastruktury rowerowej, punktów ładowania pojazdów elektrycznych, ograniczanie ruchu kołowego na powierzchni oraz wspieranie systemów transportu współdzielonego.
6. Lokalizacja i powiązania z otoczeniem Standard premiuje spójność budynku z istniejącym układem miejskim. Istotna jest bliskość terenów zieleni i usług, zapewnienie dostępu do komunikacji zbiorowej (przystanki w promieniu 500 m) oraz efektywne wykorzystanie obecnej infrastruktury technicznej bez konieczności ingerencji w krajobraz nowymi drogami.
   lass=”yoast-text-mark” />>Ważne dla inwestorów: Spełnienie wymogów Standardu potwierdzane jest oficjalnym certyfikatem Urzędu Miejskiego Wrocławia, co uprawnia do oznaczenia budynku specjalnym znakiem jakości. Dla jednostek miejskich Standard jest obligatoryjny, natomiast dla inwestorów prywatnych (deweloperów) pozostaje rozwiązaniem fakultatywnym, oferującym jednak wymierne korzyści wizerunkowe i finansowe (np. w procesie certyfikacji ESG).

Zielone finansowanie w polskich gminach

Chcesz wiedzieć, skąd na to pieniądze? Sprawdź, jak działa zielone finansowanie w polskich gminach i jakie narzędzia mogą wesprzeć wdrażanie standardów takich jak we Wrocławiu. Pokazujemy, skąd JST pozyskują środki, ponieważ rosną wymagania klimatyczne i inwestycyjne, a jednocześnie dostępne są nowe mechanizmy wsparcia. Dzięki temu łatwiej zrozumiesz, jak Wrocławski Standard Zielonego Budynku może być wdrażany również w innych samorządach.