Nowe wartości wskaźników emisyjności na lata 2026–2030: Komisja Europejska opublikowała kluczowy projekt

fot. Adobe Stock

Rewizja systemu EU ETS coraz bliżej. 11 maja Komisja Europejska opublikowała projekt rozporządzenia wykonawczego, który określa uaktualnione wartości wskaźników emisyjności. Chodzi o benchmarki dla darmowych uprawnień do emisji w dotychczasowym systemie EU ETS. Niewątpliwie nowe przepisy będą miały kluczowe znaczenie dla kosztów operacyjnych tysięcy instalacji przemysłowych w całej Europie.

Niedawno pisaliśmy, że wraz z budową projektu Baltica 2 transformacja energetyczna w naszym kraju nabiera realnego, morskiego kształtu. Jednak z drugiej strony ta transformacja jest napędzana przez Unię Europejską poprzez system rozwiązań prawnych. Jeden z nich stanowi ETS (Emissions Trading System), czyli system handlu uprawnieniami do emisji. 11 maja Komisja Europejska opublikowała projekt rozporządzenia wykonawczego aktualizującego wskaźniki emisyjności. Należy podkreślić, że ta rewizja systemu EU ETS dotyczy przemysłu i energetyki. Sprawdziliśmy, co zawiera ten dokument i poprosiliśmy Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBIZE) o opinię.

Fundament reformy: Zielony Ład i cel 55%

Opublikowany projekt rozporządzenia stanowi realizację wymogów art. 10a ust. 2 dyrektywy 2003/87/WE. Jest to bezpośrednie następstwo rewizji systemu EU ETS w ramach pakietu „Fit for 55”. Niewątpliwie główny cel stanowi ograniczenie emisji netto o co najmniej 55% do 2030 roku. Dodajmy, że chodzi o redukcję w całej gospodarce UE w porównaniu z poziomem z 1990 roku. Nowe wartości benchmarków mają motywować instalacje do szybszej dekarbonizacji, premiując te najbardziej efektywne pod względem emisji gazów cieplarnianych.

Jak wyliczono nowe benchmarki?

Nowe wskaźniki  dla drugiego podokresu fazy IV EU ETS (2026–2030) opierają się na rzeczywistych danych. Dotyczą one efektywności instalacji z lat 2021 i 2022, Państwa członkowskie przekazały je do Komisji do września 2024 roku. W szczegółach, stosowana metodologia przewiduje:

• Analizę 10% najefektywniejszych instalacji w każdej z 54 kategorii produktowych.

• Określenie rocznych wskaźników redukcji, które są ekstrapolowane na 20-letni okres (2007/2008 – 2027/2028).

• Zastosowanie widełek redukcyjnych: całkowita obniżka wartości benchmarku w tym okresie nie może być niższa niż 6% ani wyższa niż 50%.

Warto podkreślić, że Komisja przeprowadziła rygorystyczną weryfikację spójności danych, konsultując się z właściwymi organami krajowymi oraz interesariuszami branżowymi.

Najważniejsze zmiany w systemie przydziałów

Projekt rozporządzenia wprowadza kilka istotnych modyfikacji w sposobie traktowania konkretnych sektorów i technologii:

• Rozszerzenie granic systemowych: wskaźnik dla wodoru oddzielono od benchmarku dla rafinerii. Dodatkowo, wskaźniki dla wodoru i amoniaku obejmują teraz także produkcję poprzez elektrolizę wody.

• Nowe technologie w stali i cemencie: benchmark dla surówki żelaza obejmuje teraz produkcję stali w technologii bezpośredniej redukcji (DRI), jednak dane z tych instalacji nie były brane pod uwagę przy obliczaniu średniej efektywności na potrzeby aktualizacji wskaźnika. Zrewidowano również definicje dla klinkieru cementowego i rudy spiekanej.

• Emisje pośrednie: w przypadku benchmarków dotkniętych zasadami zamienności paliw i energii elektrycznej, przy obliczaniu efektywności uwzględniono emisje pośrednie z konsumpcji prądu.

Znaczenie proponowanych zmian

Projekt został poddany procedurze gromadzenia opinii, która trwała do połowy maja 2026 roku. W opinii wysłanej do redakcji Munipro.pl Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami podkreśla, że:

proponowane zmiany wskaźników emisyjności mogą wpłynąć na ilość bezpłatnych uprawnień do emisji przyznawanych przemysłowi w latach 2026–2030, a w efekcie na koszty działalności wielu energochłonnych branż. Skutki mogą odczuć także obywatele – m.in. poprzez wzrost cen energii, materiałów budowlanych, nawozów czy innych podstawowych produktów. Z drugiej strony dobrze wyważone regulacje mogą wspierać modernizację przemysłu i transformację klimatyczną, jednocześnie ograniczając negatywne skutki gospodarcze i społeczne.

Ponadto KOBIZE stoi na stanowisku, że niezbędne jest szybkie sfinalizowanie prac nad ostatecznym kształtem rewizji systemu ETS. Tylko w ten sposób można zapewnić stabilne środowisko regulacyjne dla wielu branż i gałęzi biznesu. To warunek zapewnienia pewności prawnej przedsiębiorcom ubiegającym się o darmowe uprawnienia na rok 2026 i kolejne lata. 

Rewizja systemu ETS: prodsumowanie

Opublikowany 11 maja projekt rozporządzenia wykonawczego, który określa uaktualnione wartości wskaźników emisyjności dla darmowych uprawnień do emisji, wszedł właśnie w fazę konsultacji społecznych. Potrwają one do 8 czerwca. Co ważne, opinie oraz sugestie dotyczące nowych wskaźników można składać drogą elektroniczną bezpośrednio przez oficjalny portal Komisji Europejskiej „Have Your Say”. Aby wziąć udział w konsultacjach, należy zarejestrować się lub zalogować za pomocą konta EU Login, a następnie przesłać komentarz lub załączyć plik ze stanowiskiem przed upływem wyznaczonego terminu. Co ważne, należy przesyłać opinie merytorycznie powiązane z projektem aktu prawnego. Ponadto nie mogą one zawierać treści obraźliwych ani reklamowych, ponieważ podlegają one moderacji.

Projektowane rozporządzenie wejdzie w życie następnego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE i stanie się obowiązującym prawem we wszystkich państwach członkowskich. Równolegle Komisja zapowiedziała prace nad wprowadzeniem sektorowych benchmarków zapasowych, co ma wyjść naprzeciw specyficznym potrzebom niektórych branż przemysłowych.

Źródło: KOBIZE, ec.europa.eu