Kosiarka z operatorem czy zdalnie sterowana? Co wybrać do pracy w trudnym terenie?

fot. AS Motor

Wybór odpowiedniej maszyny do utrzymania zieleni w wymagających warunkach często sprowadza się do dylematu: postawić na klasyczną kosiarkę kierowaną przez operatora czy zainwestować w kosiarkę zdalnie sterowaną? Decyzja ta nie powinna opierać się wyłącznie na cenie, ale na analizie kilku kluczowych zmiennych. Omawiamy je w tym tekście. 

Utrzymanie zieleni na stromych skarpach, nieużytkach i przydrożnych nasypach wymaga sprzętu przystosowanego do pracy w trudnym terenie. Samorządy i firmy komunalne stają dziś przed wyborem: postawić na klasyczną kosiarkę z pokładem operatora czy zainwestować w zdalnie sterowaną maszynę bezzałogową. To nie tylko kwestia wygody pracy, ale przede wszystkim bezpieczeństwa oraz kosztów utrzymania zespołu.

Różnice między obiema konstrukcjami nie ograniczają się wyłącznie do sposobu sterowania. Znaczenie mają również dopuszczalne nachylenie terenu, zgodność urządzenia z europejskimi normami bezpieczeństwa, a także komfort operatora. W praktyce to właśnie warunki pracy najczęściej przesądzają o wyborze technologii.

W artykule analizujemy, gdzie kończą się możliwości tradycyjnych kosiarek i kiedy przewagę zaczynają zdobywać maszyny zdalnie sterowane. Pokazujemy także, jak producenci i użytkownicy oceniają bezpieczeństwo, wydajność oraz opłacalność obu rozwiązań.

Kosiarka z operatorem czy zdalnie sterowana: bariera nachylenia

Najważniejszym parametrem technicznym różniącym obie konstrukcje pozostaje dopuszczalny kąt nachylenia zbocza pozwalający na bezpieczną pracę. Niewątpliwie obecność operatora na maszynie podnosi środek ciężkości urządzenia. To z kolei ogranicza stabilność urządzenia podczas pracy na stromym terenie. Z tego względu producenci maszyn komunalnych muszą określać maksymalne dopuszczalne nachylenie. Wymóg ten związany jest z certyfikacją zgodności (CE) oraz przepisami bezpieczeństwa wynikającymi m.in. z Dyrektywy Maszynowej 2006/42/WE.

W praktyce specyfikacja większości kosiarek z operatorem dopuszcza pracę przy nachyleniu od 10 do 15 stopni. Jednocześnie wybrane modele profesjonalne osiągają około 20 stopni nachylenia bocznego. Dla przykładu, instrukcja obsługi kosiarki AS 940 Sherpa 4WD XL (wersja z silnikiem Briggs&Stratton) mówi o maksymalnym nachyleniu rzędu 21°. Powyżej tej granicy producenci zwykle rekomendują stosowanie maszyn zdalnie sterowanych.

Maszyny bezzałogowe pracują znacznie stabilniej, ponieważ mają niższy profil oraz niżej położony środek ciężkości. Co więcej, wiele modeli wykorzystuje układ gąsienicowy, który zwiększa powierzchnię styku z podłożem i poprawia przyczepność. Dzięki temu niektóre konstrukcje mogą pracować nawet na zboczach o nachyleniu sięgającym 50–55 stopni. Jednak dokładne wartości zawsze zależą od homologacji i specyfikacji producenta. Na Munipro.pl opisywaliśmy już urządzenie zdalnie sterowane AS 1000 Ovis RC. Producent podaje 55 stopni jako maksymalny kąt nachylenia podłoża pozwalający na bezpieczną pracę.

Jakub Loranc z firmy Pilartech, która dystrybuuje produkty marki AS Motor na polskim rynku, tłumaczy tę zależność wprost:

Kryterium pochyłości będzie kluczowe, żeby to rozróżnić. Maszyna bezzałogowa ma ograniczoną wysokość i niżej położony środek ciężkości. Dzięki temu jest w stanie pracować po prostu na większych nachyleniach. Obecność operatora zawsze podnosi środek ciężkości, co na pochyłościach oznacza mniejszą stabilność.

Komfort operatora a warunki pracy

Kolejnym aspektem jest psychologia pracy oraz ochrona zdrowia pracownika. Choć maszyny załogowe są wygodniejsze pod względem logistycznym – pozwalają dojechać na miejsce bez konieczności chodzenia – narażają operatora na bezpośredni kontakt z pyłem, upałem i hałasem. Rozwiązania bezzałogowe pozwalają na odsunięcie człowieka od źródła spalin i wibracji.

Jakub Loranc z Pilartech widzi w tym przyczynę rosnącej popularności maszyn zdalnie sterowanych:

Operator dzięki temu zyskuje, ponieważ jest wokół niego po prostu ciszej. Nie siedzi przy silniku, który jest źrodłem nie tylko hałasu, ale i ciepła. W związku z tym jego komfort się zwiększa.

Co więcej, pozwala operatorowi schronić się przed dokuczliwym słońcem i sterować kosiarką z bezpiecznego cienia.

Ekonomia i wydajność zespołu

Wybór między tymi dwiema technologiami ma również wymiar czysto ekonomiczny. Maszyny zdalnie sterowane, choć droższe w zakupie, pozwalają na znaczną optymalizację zatrudnienia. Dzięki ich wydajności i zdolności do pracy w miejscach, które wcześniej wymagałyby ręcznego wykaszania lub większej liczby pracowników, inwestycja ta potrafi zwrócić się w bardzo krótkim czasie.

Według dystrybutora marki AS-Motor, korzyści finansowe są wymierne nawet dla mniejszych przedsiębiorstw. Jakub Loranc podsumowuje:

z naszych obserwacji wynika,  że nawet firma dwuosobowa jest w stanie skutecznie realizować usługi urządzeniem zdalnie sterowanym. Uważamy, że zwrot takiej inwestycji może nastąpić nawet w dwa lata. Źródło znacznych oszczędności stanowi optymalizacja kosztów pracy. Pracę, która wcześniej wymagała trzech osób, teraz realizuje jedna osoba i maszyna.

Psychologia wyboru i kontrola nad terenem

Wybór między maszyną załogową a zdalnie sterowaną często wykracza poza czystą specyfikację techniczną. Dotyka wtedy indywidualnych preferencji operatora oraz jego poczucia kontroli. Choć kosiarki zdalnie sterowane oferują bezpieczeństwo na ekstremalnych skarpach, to maszyny z pokładem operatora zapewniają lepszą percepcję otoczenia. Niewątpliwie „czucie” terenu pod kołami jest kluczowe przy omijaniu przeszkód w gęstych zaroślach. Operator siedzący na maszynie ma pełny wgląd w obszar roboczy. Ma więc szansę zareagować szybciej, gdy wśród zieleni pojawi się nagła przeszkoda. Ostatecznie jednak to klient decyduje, z jaką formą sterowania czuje się najpewniej:

na pewno jedną z kwestii jest decyzja klienta. Niektórzy nabywcy czują się bardzo przywiązani do tradycyjnej metody sterowania. Uważają, że muszą siedzieć na kosiarce, ponieważ boją się uszkodzenia maszyny przez przeszkody kryjące się w wysokiej trawie. Inny bardzo praktyczny aspekt to możliwość dojechania na miejsce pracy siedząc w fotelu operatora kosiarki zamiast marszu obok zdalnie sterowanego urządzenia – Jakub Loranc, Pilartech

Hybrydowe podejście do kontroli: AS 940 Sherpa 4WD RC

Inne podejście do wyboru między maszyną tradycyjną a zdalnie sterowaną oferuje AS 940 Sherpa 4WD RC. To kosiarka profesjonalna, która łączy tryb manualny z zaawansowanym systemem zdalnego sterowania. Operator zyskuje pełną swobodę wyboru: na płaskim, bezpiecznym terenie może on pracować bezpośrednio w wygodnym fotelu kierowcy, maksymalizując wydajność i kontrolę nad obszarem roboczym. Z kolei w momencie dotarcia do ekstremalnych stromizn (o nachyleniu nawet do 33 stopni) lub stref podwyższonego ryzyka operator może bezpiecznie opuścić maszynę i precyzyjnie kontrolować jej ruch za pomocą pilota o dużym zasięgu. Pilot pozwala na pełne zarządzanie parametrami pracy, w tym regulacją wysokości koszenia, blokadą mechanizmu różnicowego czy zatrzymaniem napędu. Takie rozwiązanie sprawdza się np. podczas koszenia pod niskimi koronami drzew, gęstymi zaroślami czy np w przestrzeni pod panelami fotowoltaicznymi. Ogromną zaletę stanowi fakt, że w trybie R/C człowiek zostaje całkowicie odizolowany od wibracji, pyłu, hałasu oraz spalin.

Kosiarka z operatorem czy zdalnie sterowana: podsumowanie

Wybierając sprzęt, należy pamiętać, że tam, gdzie kończy się bezpieczeństwo maszyny załogowej (powyżej 20 stopni nachylenia bocznego), zaczyna się domena kosiarek zdalnie sterowanych. Ostateczna decyzja powinna być wypadkową potrzeb wynikających z ukształtowania terenu oraz dbałości o komfort i efektywność zespołu, który każdego dnia mierzy się z wyzwaniami trudnych nieużytków.

Żródło: eur-lex.europa.eu, AS Motor