Traktor ogrodowy, rider, a może kosiarka Zero-Turn? Jak dobrać maszynę samobieżną?

fot. Husqvarna, Gemini

Traktor ogrodowy, rider czy Zero-Turn? – wybór odpowiedniej maszyny do pielęgnacji terenów zielonych to wyzwanie, przed którym stają zarówno profesjonaliści zajmujący się utrzymaniem zieleni publicznej, jak i właściciele rozległych ogrodów prywatnych. Choć na pierwszy rzut oka wszystkie maszyny samobieżne służą do tego samego celu, diabeł tkwi w szczegółach konstrukcyjnych.

Paleta urządzeń do pielęgnacji zieleni jest bardzo szeroka, a w tym artykule przyjrzymy się kategorii kosiarek samobieżnych sterowanych bezpośrednio przez człowieka z fotela operatora. Nie mówimy więc dziś ani o kosiarkach zdalnie sterowanych ani o robotach koszących, tylko o maszynach, na które operator musi wsiąść i jeździć nimi wykonując koszenie. Niewątpliwie występują one w wariantach o zróżnicowanej budowie. Współczesny rynek oferuje zaawansowane technologicznie rozwiązania, które znacznie różnią się od siebie filozofią projektowania, elementami służącymi do sterowania oraz zachowaniem w terenie. Niewątpliwie zrozumienie tych różnic jest kluczem do optymalizacji kosztów i czasu pracy.

Paweł Przywózki, Sales Manager Husqvarna Polska opowiedział nam o różnicach między kosiarkami z zerowym promieniem skrętu, traktorami ogrodowymi oraz riderami – czyli poszczególnymi typami maszyn sterowanych z fotela operatora:

Każdy z tych wariantów ma swoją unikalną specyfikę. Ostateczna decyzja o wyborze typu maszyny zawsze powinna być efektem kompromisu między trzema zmiennymi: ukształtowaniem terenu, stopniem skomplikowania nasadzeń i elementów małej architektury oraz potrzebą użyteczności maszyny poza sezonem koszenia.”

Traktor ogrodowy, rider czy Zero-Turn – aby ułatwić wybór optymalnej maszyny, szczegółowo analizujemy te trzy różne konstrukcje obecne na rynku, wskazując na ich mocne strony oraz ograniczenia.

1. Kosiarki Zero-Turn: absolutna zwrotność i szybkość

Maszyny o zerowym promieniu skrętu (Zero-Turn) to rewolucja w segmencie intensywnego i szybkiego koszenia. Ich unikalność polega na sterowaniu maszyną za pomocą dwóch niezależnych dźwigni zamiast tradycyjnej kierownicy. Każda z dźwigni połączona jest z napędem hydrostatycznym dla jednego z tylnych kół.  Dzięki temu zawracanie maszyną następuję dosłownie w miejscu.  Kosiarka obraca się wokół własnej osi, gdy jedno koło napędowe porusza się w przód, drugie w tył, a przednie koła nie są napędzane i mogą kręcić się swobodnie jak kółka wózka sklepowego,

Zalety i ograniczenia technologii Zero-Turn

Największą zaletą technologii jest Zero-Turn jest wysokie tempo koszenia skomplikowanych aranżacji architektury zieleni. Konstrukcja ta pozwala znacznie skrócić czas pracy w porównaniu do innych rodzajów kosiarek samobieżnych, głównie dzięki doskonałej manewrowości i płynnemu omijaniu klombów, drzew, elementów małej architektury oraz innych przeszkód. Wystarczy wyobrazić sobie koniecność obkaszania każdego drzewa lub krzewu „na trzy razy” maszyną o innej konstrukcji, aby docenić zalety kosiarki o zerowym promieniu zawracania.

Oto jak ten typ maszyn charakteryzuje Paweł Przywózki:

Jeśli pielęgnujemy rozległy i płaski teren z licznymi nasadzeniami lub elementami małej architektury, bezkonkurencyjna okaże się kosiarka typu Zero-Turn. Łatwość manewrowania, możliwość zawracania w miejscu oraz duża prędkość robocza pozwalają osiągnąć wysoką wydajność i znacznie skrócić czas pracy.”

Z drugiej strony konstrukcje Zero-Turn mają także pewne ograniczenia. Środek ciężkości takich kosiarek jest zwykle przesunięty ku tyłowi. Przez to na mokrych lub stromych wzniesieniach (powyżej 15–20 stopni) tylne koła mogą tracić przyczepność. Ponadto ponieważ operator siedzi bezpośrednio nad tylną osią, wstrząsy na bardzo wyboistym terenie są mocniej odczuwalne. Dodatkowo gwałtowny zwrot w miejscu wykonywany przez niedoświadczoną osobę na wilgotnej glebie może doprowadzić do zerwania darni przez koła napędowe. W końcu należy podkreślić, że ze względu na swoją specyficzną budowę tego typu kosiarki współpracują z wąskim wachlarzem akcesoriów. Dla przykładu, podstawowy model marki Husqvarna Z242F ma do wyboru tylko kosz do trawy, zestaw do rozdrabniania oraz zestaw oświetlenia. Trudno w tym przypadku mówić więc o wszechstronności.

2. Klasyczny traktor ogrodowy: uniwersalny kompromis

Traktor ogrodowy to najbardziej zakorzeniony w świadomości użytkowników typ konstrukcji kosiarki samobieżnej. Charakteryzuje się on tradycyjnym układem „ciągnikowym”: silnik z przodu pod maską, sterowanie za pomocą klasycznej kierownicy, w końcu pokład operatora oraz agregat tnący umieszczone między osią przednią i tylną.

Paweł Przywózki z Husqvarna Polska charakteryzuje tę kategorię produktów w następujący sposób:

Na tradycyjnych, regularnych działkach, gdzie zależy nam na zbieraniu trawy i całorocznej uniwersalności – od wiosennego napowietrzania trawnika po zimowe odśnieżanie – doskonale sprawdzi się klasyczny traktor ogrodowy. Oczywiście, taka maszyna będzie cechowała się mniejszą zwrotnością niż Zero-Turn, co wydłuża obkaszanie drzew czy krzewów. Jednak można powiedzieć, że popularność traktorów ogrodowych wynika z faktu, iż stanowią doskonały kompromis między wszechstronnością a wydajnością koszenia.

Ograniczenia traktora ogrodowego

Wszechstronność traktorów ogrodowych większości producentów jest ona wspierana przez szeroki wybór akcesoriów do realizacji różnych zadań. Dla przykładu w ofercie Husqvarna do podstawowego traktora TS112 o mocy 8 kW można wybrać przyczepę, bronę żwirową i przystawkę areator/wertykulator. Ponadto większe modele, jak TS 215T o mocy 11,7 kW mogą współpracować także z lemieszem do śniegu, rozsiewaczem i walcem. Także w zakresie koszenia traktorki ogrodowe często oferują kilka opcji. Zwykle należy do nich kosz na trawę, deflektor oraz przystawka mulczująca. W zależności od preferencji użytkownika, częstotliwości koszenia oraz objętości pokosu możliwe jest więc jego zbieranie, odrzucanie lub rozdrabnianie.

Drugą często podkreślaną zaletę traktorów ogrodowych stanowi łatwość radzenia sobie z pofałdowanym podłożem:

Traktor ogrodowy świetnie radzi sobie na poprzecznych nierównościach. Zawieszony między osiami deck tnący jest chroniony przed zawadzeniem o przeszkodę, którą najpierw pokonują przednie koła kosiarki – Paweł Przywózki, Sales Manager Husqvarna Polska

Ponadto duży rozstaw osi i deck tnący zawieszony pod podłogą sprawiają, że traktor zachowuje wysoką stabilność poprzeczną i jest bezpieczniejszy podczas pokonywania poprzecznych nierówności oraz łagodnych skarp. Dodajmy jeszcze, że wiele modeli traktorów ogrodowych pozwala w dość łatwy sposób zdemontować agregat koszący. Wystarczy odpiąć kilka sworzni i zdjąć pasek klinowy lub wałek napędzający noże kosiarki. Wtedy prześwit pod pojazdem ulega zwielokrotnieniu, znacznie ułatwiając realizację prac porządkowych czy transportowych.

Trzeba jednak pamiętać, że tradycyjny układ kierowniczy wymusza stosunkowo duży promień skrętu. Powoduje to pozostawianie tzw. nieskoszonych „oczek” wokół drzew, co generuje konieczność późniejszego docięcia trawy podkaszarką. Niewielkim minusem jest też fakt, że przednie koła najeżdżają na trawę przed jej ścięciem. W przypadku wysokiego i wilgotnego trawnika może to nieznacznie pogorszyć precyzję koszenia.

3. Rider z przednim agregatem tnącym: precyzja i całoroczne użytkowanie

Rider to zaawansowana ewolucja traktorka, w której całkowicie zmieniono architekturę maszyny. Agregat tnący wysunięto daleko przed przednią oś, silnik ulokowano z tyłu (za plecami operatora), a manewrowanie oparto na skręcaniu tylnych kół.

Paweł Przywózki z Husqvarna szczegółowo opisuje unikalne właściwości tej konstrukcji:

Rider z przednim agregatem tnącym to konstrukcja, w której trawa jest ścinana zanim zostanie przygnieciona przez przednie koła. Ponadto operator ma perfekcyjną widoczność obszaru roboczego. Przedni deck tnący pozwala na precyzyjne wjechanie pod niskie krzewy czy ławki, a tylna oś skrętna sprawia, że możemy obkosić drzewo 'na raz’, bez cofania i poprawek. Co więcej, rider oferuje nawet lepszą, całoroczną wszechstronność od traktorka. Jednak rider będzie właściwym wyborem, gdy pielęgnowany teren jest płaski i pozbawiony poprzecznych nierówności. Przedni deck tnący styka się z przeszkodą terenową jako pierwszy element maszyny – zanim przednie koła najadą np. na muldę i uniosą całe podwozie. Dlatego ryzyko zawadzenia agregatem o nierówność powierzchni w przypadku riderów jest szczególnie duże.

Zalety i ograniczenia riderów ogrodowych

Największą zaletą ridera jest niezrównany dostęp do zakamarków, umożliwiający bezproblemowe koszenie pod ławkami parkowymi, niskimi krzewami i w ostrych narożnikach. Modele z przegubowym układem kierowniczym mają jeszcze jedną zaletę: tylne koła poruszają się dokładnie po śladzie kół przednich, co eliminuje ryzyko uderzenia tyłem maszyny w przeszkodę. Co więcej, kosiarki te oferują wielozadaniowość porównywalną z traktorami ogrodowymi. Dla przykładu podstawowy model Husqvarna R 112C może współpracować z pługiem śnieżnym, szczotką, przyczepą, aeratorem i broną żwirową.

Należy jednak podkreślić, że konstrukcja ridera ma swoje wymagania i ograniczenia. Brak ochrony wysuniętego ku przodowi agregatu koszącego przez koła pojazdu powoduje, że na pofałdowanym, pełnym kretowisk czy nagłych uskoków terenie łatwo zawadzić kosiskiem o grunt. Ponadto większość riderów nie współpracuje z tradycyjnymi koszami na pokos, do których trawa trafia dzięki pędowi powietrza generowanemu przez ruch noży. Pewnym rozwiązaniem jest ciągany zbieracz/kolektor do trawy i liści, który można zaczepić do niektórych modeli. Jedynie najbardziej zaawansowane modele posiadają zintegrowane rozwiązanie do zbierania trawy, czego przykładem jest Husqvarna RC 318T

Traktor ogrodowy, rider czy Zero-Turn – jak podjąć ostateczną decyzję?

Wybór maszyny samobieżnej nie powinien zależeć wyłącznie od budżetu czy sympatii do danego designu. Aby inwestycja była trafiona, warto zestawić parametry techniczne z poniższą matrycą decyzyjną:

Jeśli interesuje Cię temat pielęgnacji zieleni, zapraszamy także do przeczytania naszego poradnika, na co zwrócić uwagę przy wyborze kosiarki do trudnego terenu, nieużytków i skarp.

Źródło: Husqvarna.com, materiały własne