Kontrole pieców przez straż miejską. Kiedy właścicielowi domu grożą 3 lata więzienia?

fot. Straż Miejska w Poznaniu

Niektórzy uważają, że kontrole pieców prowadzone przez straż miejską to naruszenie miru domowego. Jednak MSWiA wyjaśnia dokładnie, kto i kiedy musi wpuścić funkcjonariuszy do domu. Wskazuje również, za co przy okazji kontroli paleniska można trafić za kraty.

Czy kontrole pieców w domach prywatnych to naruszenie miru domowego?

Grzegorz Płaczek, poseł Konfederacji, w interpelacji do szefa MSWiA zwraca uwagę na kwestię kontroli pieców przez straż miejską.

– Kontrole te coraz częściej są postrzegane jako działania nadmiernie represyjne. Dodatkowo są one prowadzone z pominięciem konstytucyjnych zasad ochrony własności prywatnej oraz nienaruszalności miru domowego – uważa Grzegorz Płaczek.

Parlamentarzysta zwraca także uwagę na chaos informacyjny, który budzą kontrole pieców w domach. Z tego powodu poseł chciałby, aby resort odpowiedział, na jakich zasadach funkcjonariusze straży miejskiej lub gminnej mogą wchodzić do mieszkań i dokonać kontroli pieca.

Czy straż miejska i policjanci mogą prowadzić kontrole pieców? Jaka jest podstawa prawna?

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazuje, że kontrole pieców odbywają się głównie na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Kluczowy jest zwłaszcza art. 379 tej ustawy, który nakłada na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast obowiązek sprawowania kontroli nad przestrzeganiem przepisów o ochronie środowiska. Jednocześnie włodarze gmin czy miast mogą upoważniać do tych zadań funkcjonariuszy straży gminnych lub miejskich, ale także urzędników. To strażnicy lub urzędnicy w imieniu samorządowców mają prawo prowadzić kontrole pieców.

W jakich godzinach straż miejska może prowadzić kontrole pieców?

Czesław Mroczek, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji, w odpowiedzi na interpelację wskazuje także na art. 379 ust. 3 wspomnianej ustawy. W nim określono, w jakich godzinach urzędnicy czy strażnicy mogą przeprowadzić kontrole pieców.

W przypadku nieruchomości, na których prowadzona jest działalność gospodarcza, funkcjonariusze mogą pojawić się o każdej porze dnia i nocy. Jednak w przypadku budynków prywatnych, prawo ogranicza te działania do konkretnych ram czasowych, co ma chronić spokój mieszkańców.

Dodatkowo, prawo wstępu dotyczy każdej nieruchomości, która jest w jakikolwiek sposób związana z przedmiotem kontroli. Oznacza to, że strażnik nie potrzebuje zgody właściciela ani decyzji sądu, aby wejść do kotłowni, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie łamania przepisów antysmogowych. Z tego powodu zasada nienaruszalności miru domowego ustępuje w tym przypadku przed interesem publicznym, jakim jest dbałość o jakość powietrza.

Jakie dokumenty musi przedstawić straż miejska przed kontrolą paleniska?

Aby wizyta strażnika miejskiego była w pełni legalna, musi on spełnić szereg wymogów formalnych, które chronią obywatela przed nadużyciami. Przede wszystkim kontrolujący musi posiadać imienne, pisemne upoważnienie wydane przez włodarza gminy. Dodatkowo dokument ten powinien precyzyjnie określać zakres oraz cel przeprowadzanych czynności. Natomiast funkcjonariusz ma obowiązek okazać go na żądanie mieszkańca.

W trakcie samych kontroli pieców strażnicy są uprawnieni do wykonywania czynności, które pozwolą im rzetelnie ocenić stan faktyczny. Do najczęstszych zadań należą:

• pobieranie próbek popiołu lub paliwa do badań laboratoryjnych;
• żądanie pisemnych lub ustnych informacji oraz przesłuchiwanie osób w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli pieców;
• wgląd do dokumentacji, np. certyfikatów jakości paliwa lub umów na wywóz nieczystości.

Jednak każda taka wizyta musi zakończyć się sporządzeniem oficjalnego protokołu. Dokument ten zawiera opis przebiegu czynności, a jeden jego egzemplarz musi trafić do kontrolowanej osoby. Jest to kluczowy dowód w ewentualnym postępowaniu odwoławczym lub sądowym, dlatego warto dokładnie sprawdzić jego treść przed podpisaniem.

Odmowa wpuszczenia służb – jakie kary grożą?

– Kontrolowana osoba fizyczna jest zobowiązana umożliwić przeprowadzenie kontroli pieca, a w szczególności dokonanie czynności, o których mowa w ustawie – zaznacza wiceminister Czesław Mroczek.

Natomiast opór wobec kontrolerów może przynieść bardzo poważne skutki, znacznie dotkliwsze niż mandat za spalanie niewłaściwego opału. Uniemożliwienie lub utrudnienie przeprowadzenia kontroli paleniska wyczerpuje bowiem znamiona czynu zabronionego z art. 225 Kodeksu karnego. W skrajnych przypadkach za takie zachowanie może grozić kara pozbawienia wolności do lat 3.

Kiedy policjanci mogą skontrolować palenisko?

Z tego powodu strażnicy, napotykając agresję lub zdecydowaną odmowę, najczęściej wzywają na miejsce Policję. Funkcjonariusze Policji posiadają uprawnienia do wsparcia urzędników, gdy ci napotykają opór fizyczny lub psychiczny ze strony właściciela posesji. Dodatkowo funkcjonariusze Policji mogą samodzielnie prowadzić kontrole, reagując na zgłoszenia o nielegalnym spalaniu odpadów. Ich obecność ma gwarantować bezpieczeństwo kontrolujących i wymusić przestrzeganie prawa przez opornych mieszkańców.

Z tego powodu samorządowcy często podkreślają, że unikanie kontroli jest strategią krótkowzroczną. Nawet jeśli strażnik nie nałoży mandatu na miejscu z powodu braku możliwości wejścia, sprawa niemal na pewno trafi do prokuratury lub sądu rejonowego. Obecnie trwają dyskusje nad usprawnieniem tych procedur, choć MSWiA wskazuje, że obecne narzędzia prawne, mimo że wymagają drogi sądowej, są wystarczające do egzekwowania przepisów.

Poradnik o dobrych praktykach prowadzenia kontroli pieców

Warto także dodać, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska opracowało „Poradnik dla gmin dotyczący dobrych praktyk prowadzenia kontroli palenisk domowych oraz uchwał antysmogowych”. Publikacja ta jest dostępna dla każdego obywatela i urzędnika i stanowi dekalog poprawnie przeprowadzonej interwencji.

Dokument ten zawiera wzory dokumentów, jak upoważnienia czy protokoły. Możemy w nim znaleźć również konkretne zalecenia dotyczące zachowania funkcjonariuszy. Celem jest budowanie świadomości mieszkańców i pokazanie, że kontrola nie ma na celu wyłącznie karania, ale przede wszystkim edukację i wsparcie w walce o czyste powietrze. Jednak dla samorządowców poradnik ten to przede wszystkim zbiór procedur, które minimalizują ryzyko błędu formalnego podczas nakładania kar.

Natomiast dla mieszkańców poradnik jest źródłem wiedzy o ich prawach. Wiedząc, jak powinna wyglądać procedura, mogą oni skutecznie reagować na ewentualne nieprawidłowości. Z tego powodu warto zapoznać się z tymi wytycznymi przed sezonem grzewczym, aby uniknąć niepotrzebnego stresu podczas wizyty straży miejskiej.

To również Cię zainteresuje: Sklep ma awarię butelkomatu i nie chce przyjąć opakowań? Grozi mu 500 000 zł kary.

Źródło: Sejm