„W Polsce brakuje 119 tys. mieszkań komunalnych”. Społeczne Agencje Najmu to rozwiążą?

fot. Canva + Krajowy Zasób Nieruchomości

Z jednej strony w Polsce wciąż brakuje niemal 120 tys. mieszkań komunalnych. A z drugiej strony mamy około 1,8 mln pustostanów. Czy Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego oraz Społeczne Agencje Najmu rozwiążą ten problem?

Po co powstał Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego?

19 grudnia 2025 r. we Wrocławiu Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej podpisało z Krajowym Zasobem Nieruchomości (KZN) oraz Instytutem Rozwoju Miast umowę o stworzeniu Ośrodka Rozwoju Najmu Społecznego (ORNS).

Ośrodek będzie platformą współpracy ekspertów i praktyków, a jego celem będzie wzmocnienie rozwoju Społecznych Agencji Najmu (SAN). To z kolei ma przełożyć się na zwiększanie dostępności mieszkań dla osób znajdujących się w luce czynszowej.

– Powołujemy do życia Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego. Jego celem jest rozpowszechnianie Społecznych Agencji Najmu, żeby działały w jak największej liczbie miast w Polsce. SAN-y funkcjonują dzięki wsparciu Funduszy Europejskich – podkreśla Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, minister funduszy i polityki regionalnej.

– Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego ma być platformą wymiany wiedzy i doświadczeń dla wszystkich gmin, które chcą rozwijać społeczny najem w Polsce. W najbliższych miesiącach ruszamy z kampanią informacyjną i szkoleniową dla samorządowców. Chcemy, aby wolumen społecznego najmu w Polsce wzrósł, a liczba mieszkań o dostępnym czynszu była większa dla mieszkańców naszego kraju – podkreśla Łukasz Bałajewicz, prezes Krajowego Zasobu Nieruchomości.

Dotacje na rozwój najmu społecznego – 9 mln zł z FERS

Rząd wskazuje, że projekt „Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego” otrzyma łącznie 9 mln zł dotacji z programu FERS. W ramach Ośrodka Rozwoju Najmu Społecznego powstanie raport o potencjale miast do rozwoju najmu społecznego. Obejmie on około 80 gmin wskazanych w Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku jako centra rozwoju.

W raporcie mają zostać opracowane narzędzia, które wskażą miasta z największym potencjałem do utworzenia efektywnie działającego SAN. Również na podstawie raportu ORNS zostanie wybranych 30 gmin, dla których zostaną opracowane indywidualne plany funkcjonowania SAN.

Ośrodek Rozwoju Najmu Społecznego pozwoli także stworzyć sieć regionalnych pełnomocników aktywnie wspierających wprowadzenie SAN. Dla każdej gminy opracowane zostaną założenia lokalnej strategii komunikacji na temat SAN, skierowanej do potencjalnych najemców i wynajmujących.

Brakuje mieszkań komunalnych i jednocześnie jest wiele pustostanów

W opinii minister Pełczyńskiej-Nałęcz, Społeczne Agencje Najmu są ważną częścią lokalnej polityki mieszkaniowej. Dodatkowo SAN-y mają pomagać gminom pozyskiwać kolejne mieszkania komunalne dla najbardziej potrzebujących mieszkańców.

– W Polsce mamy lukę 119 tys. mieszkań komunalnych, na które czekają ludzie i prawie 2 mln pustostanów. SAN-y łączą właścicieli pustostanów z ludźmi oczekującymi na najem komunalny. To się już sprawdziło w wielu polskich miastach – wyjaśnia Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

Dane, które przytoczyła minister funduszy pochodzą z ostatniego Narodowego Spisu Powszechnego, w którym wskazano, że w Polsce jest około 1,8 mln pustostanów. Jednak eksperci wskazują, że zapewne jest ich znacznie więcej, ponieważ statystyki nie uwzględniają nieużywanych mieszkań należących do osób fizycznych.

To także Cię zainteresuje: Usuwanie azbestu: kary nawet do 20 tys. zł. Jakie są terminy i jak uzyskać dotacje?

Remont pustostanów może rozwiązać część problemów z mieszkaniami komunalnymi

Dość duża część z nich jest w złym stanie technicznym i wymagają remontów generalnych. Jednak te wiążą się z dużymi wydatkami finansowymi, na które wiele samorządów nie może sobie pozwolić. Jednak eksperci przekonują, że takie rozwiązanie może opłacić się samorządom.

– Remont pustostanu, w całości patrząc na inwestycję, jest dużo tańszy aniżeli budowa nowego mieszkania. Znacznie szybciej można to mieszkanie odzyskać dla celów chociażby właśnie mieszkalnictwa socjalnego – mówi agencji Newseria Magdalena Dul-Komosińska, prezeska zarządu Fundacji Habitat for Humanity.

– Korzyści z remontu pustostanów jest bardzo dużo. Oddajemy z powrotem do użytku coś, co stanowi często wartość historyczną, podtrzymujemy pewne funkcje witalne miasta w centrum – dodaje ekspertka.

Miasta w ten sposób mogą także poprawiać swój wizerunek, ponieważ centra miast nie straszą już zaniedbanymi kamienicami.

Czy Społeczne Agencje Najmu rozwiążą problem braku mieszkań komunalnych?

Społeczne Agencje Najmu mają właśnie pomagać gminom w takim zadaniu. SAN-y niejako łączą właścicieli mieszkań z osobami, które nie mogą pozwolić sobie na najem na warunkach rynkowych, a jednocześnie nie kwalifikują się do najmu komunalnego.

Agencje będą pozyskiwać mieszkania do wynajmu, remontować je oraz zarządzać wynajmem. Niektóre Społeczne Agencje Najmu idą nawet krok dalej i wspierają lokatorów mieszkań na rynku pracy. Takie działanie pozwala lokatorom mieszkań uzyskać stabilność finansową i regulować czynsz na czas.

– Badania jasno pokazały, że w obszarze luki mieszkaniowej i ogromnej liczby pustostanów brakowało realnego, praktycznego wsparcia doradczego dla samorządów – uważa dr hab. Aleksandra Jadach-Sepioło, zastępca dyrektora IRMiR.

12 Społecznych Agencji Najmu z dofinansowaniem

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej dodaje, że jak na razie dofinansowanie otrzymało już 12 Społecznych Agencji Najmu, Na dotacje mogły liczyć SAN-y w:

• Bielawie,
• Dąbrowie Górniczej,
• Gdańsku,
• Kłomnicach,
• Krakowie,
• Mysłowicach,
• Poznaniu,
• Pucku,
• Tarnowie,
• Włocławku,
• Wrocławiu,
• Żyrardowie.

– Łącznie z Funduszy Europejskich zainwestowaliśmy już ponad 65 mln zł w ponad 500 mieszkań dla 740 potrzebujących osób w 12 gminach, z czego 6 gmin zdecydowało się na uruchomienie tej innowacyjnej formuły właśnie dzięki naszemu wsparciu – wylicza resort funduszy.

Źródło: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Krajowy Zasób Nieruchomości