Polski labirynt ekologiczny: pułapki kolejnych stref SCT

Wyobraź sobie taką sytuację: mieszkasz w Katowicach, masz zadbanego, 15-letniego diesla (rocznik 2011). Niedawno ruszyła tam nowa Strefa Czystego Transportu (SCT), ale spokojnie jedziesz rano do pracy w centrum miasta. Przecież jako mieszkaniec i właściciel auta spełniającego obowiązującą normę Euro 5 poruszasz się w pełni legalnie. Jednak następnego dnia musisz nagle wyskoczyć służbowo do Warszawy. Parkujesz w tamtejszej strefie, załatwiasz sprawy, wracasz. Wkrótce nadchodzi weekend i jedziesz zwiedzać Kraków. Jakie będą konsekwencje tej wycieczki?

Przyglądamy się różnicom między Strefami Czystego Transportu w trzech polskich miastach.  Sprawdzamy, co czeka kierowcę, który 15-letnim dieslem zechce odwiedzić Katowice, Kraków i Warszawę. Katowic wyjedzie bez przeszkód, w Warszawie również nie dostanie mandatu. Jednak po wycieczce do Krakowa zapewne do kierującego przyjdzie pismo nakładające na Ciebie 500 zł kary. Jak to możliwe, skoro kierowca porusza się tym samym autem, w tym samym kraju i w tym samym roku?

Witamy w realiach 2026 roku. Podróżowanie po Polsce przypomina właśnie grę w rosyjską ruletkę. Bez wątpienia przyczynę stanowią nieskoordynowane przepisy lokalnych Stref Czystego Transportu.

Trzy miasta, trzy światy. Porównanie wymogów

Choć cel wszystkich stref jest ten sam – walka o czystsze powietrze – to każda gmina podeszła do tematu według własnego widzimisię. Z perspektywy kierowcy „z zewnątrz” (czyli przyjezdnego, który nie płaci podatków w danym mieście i nie ma tam meldunku) wymagania dla aut osobowych na bieżący rok 2026 wyglądają następująco:

Za trzy lata różnice będą jeszcze wyraźniejsze

Przenieśmy się w czasie o trzy lata – do lipca 2029 r. Przyjrzyjmy się, jakie pułapki będą wtedy czyhały na naszego przeciętnego „Kowalskiego” i jego używane auto.  Oto wymagania dla kierowców z zewnątrz (niebędących mieszkańcami) obowiązujące wtedy:

Kolejne strefy SCT: jakie auta kupować, czym jeździć?

Nie ulega wątpliwości, że w ciągu ostatnich 3 lat temat Stref Czystego Transportu bardzo często pojawia się przy okazji rozważań o zakupie używanego auta. Mimo różnic, jakie pokazaliśmy w tabelach jedno można sobie jasno powiedzieć: zakup „legalnego” diesla, którym przez kilka lat będzie można wjeżdżać do warszawskiej lub krakowskiej SCT to spory wydatek.  Zauważamy się, że nadejście stref wzmogło zainteresowanie prostymi silnikami benzynowymi. Wydaje się, że w obliczu tych restrykcji koronny argument o niskim spalaniu diesla zszedł na drugi plan.

Trzeba jednak zauważyć, że nawet w przypadku aut benzynowych różnice w 2029 roku są szokujące – do Katowic wjedziemy wtedy legalnie autem 29 letnim, czyli takim, które w większości województw kwalifikuje się już do rejestracji jako zabytek. Z kolei auto legalne w Krakowie musi być o 1/3 młodsze. To spora różnica, choć trzeba jasno powiedzieć, że miejską, benzynową Toyotę Aygo z roku 2009 można już kupić za 5000 zł, podobnie jak Fiata Pandę z tego rocznika.

Dla porównania, małe auto w dieslu spełniające normę Euro 6d z rocznika 2018 to wydatek rzędu 28 tyś zł (Fiat Tipo lub Fiat 500X). Jest to więc auto ponad 5x droższe! W innych klasach i wielkościach aut różnice pozostają podobne – aby legalnie wjeżdzać do Krakowa dieslem, trzeba zapłacić kilkakrotnie więcej niż autem benzynowym. Nic więc dziwnego, że auta na olej napędowy tracą na popularności w miastach.

Kolejne strefy SCT: podsumowanie

Wprowadzenie Stref Czystego Transportu w Polsce bezpowrotnie zmienia reguły gry na rynku motoryzacyjnym. Przeciwnicy twierdzą nawet, że w pewnym sensie rzuca wyzwanie dotychczasowej swobodzie podróżowania. Brak ogólnokrajowej spójności przepisów sprawia, że kierowcy muszą mierzyć się z lokalnymi pułapkami prawnymi, w których auto w pełni legalne w jednym mieście staje się powodem do mandatu w innym. Te drastyczne różnice w wymaganiach, szczególnie widoczne w przypadku zaostrzających się norm dla silników diesla, trwale uderzają w popularność aut na olej napędowy. Chcąc uniknąć komunikacyjnego wykluczenia i dużych wydatków, nabywcy odwracają się w stronę prostych i znacznie tańszych w zakupie samochodów benzynowych.

Źródło: SCT Katowice, SCT Kraków, SCT Warszawa