Kaucja za „małpki” i punkty drive-thru. Tak zmieni się system kaucyjny
W ciągu pierwszych miesięcy funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce zebrano 1,6 mld opakowań. W przyszłym roku liczby te będą znacznie wyższe, ponieważ ministerstwo planuje włączyć do systemu opakowania szklane jednorazowego użytku. Dotyczy to także tzw. małpek, które obecnie dominują w porzuconych odpadach.
Spis treści
Ponad 80 proc. Polaków oddaje opakowania w systemie kaucyjnym
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wstępnie podsumowało pierwsze pół roku pełnego funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce. Resort powołuje się na badania opinii publicznej, z których wynika, że blisko 100 proc. respondentów wie, czym jest system kaucyjny. Natomiast aż 81 proc. Polaków wskazuje, że już oddało opakowania z logo kaucji albo zrobi to w najbliższym czasie.
– To pokazuje, że nowe zasady zostały dobrze zrozumiane i zaakceptowane, a system stał się elementem codziennych nawyków Polek i Polaków. Jednocześnie 72 procent badanych ocenia swoją wiedzę na temat systemu jako dobrą, co potwierdza skuteczność działań informacyjnych i edukacyjnych – mówi Anita Sowińska, wiceministra klimatu i środowiska.
Aż 1,6 mld opakowań oddanych w ramach systemu kaucyjnego
– Po pierwszym półroczu funkcjonowania systemu kaucyjnego możemy powiedzieć, że na stałe wpisał się on w nasze codzienne nawyki. System stał się naturalnym elementem zakupów i zwrotu opakowań, a jednocześnie realnym narzędziem dbania o czystość przestrzeni publicznej i środowiska – podkreśla Anita Sowińska.
Widać to także w dynamice wzrostu zbiórki opakowań w systemie kaucyjnym w 2026 roku:
- w styczniu zebrano 28 mln opakowań,
- w lutym – 300 mln,
- w marcu – już 520 mln,
- w kwietniu – 1 mld opakowań,
- w maju – 1,6 mld jednostek.
– To pokazuje, jak szybko i skutecznie system kaucyjny w Polsce się rozwija i jak dobrze został przyjęty przez społeczeństwo. Warto też podkreślić, że w całym kraju funkcjonuje już 62 tysiące punktów zbiórki. Spośród nich ponad połowa to małe i średnie sklepy, co pokazuje ogromne zaangażowanie przedsiębiorców – dodaje wiceministra klimatu.
Warto także dodać, że spośród 62 tys. punktów zwrotu, aż 13 tys. punktów jest wyposażonych w recyklomaty. W tym przypadku działa zasada Pareto – butelkomaty to nieco ponad 20 proc. wszystkich punktów zwrotu opakowań, ale za ich pośrednictwem oddano aż 85 proc. opakowań!
Możliwość oddawania opakowań w punktach typu drive‑thru
Ministerstwo wskazuje, że okres wakacji i sezonu urlopowego będą swego rodzaju testem dla systemu kaucyjnego. Z jednej strony znaczna część Polaków, którzy wyjadą na wakacje, będzie musiała oddawać opakowania w innych punktach niż te, do których zazwyczaj oddają.
Dodatkowo, ze względu na wysokie temperatury, wzrośnie spożycie napojów, a tym samym zwiększy się liczba opakowań z logo kaucji w obiegu. Z tego względu operatorzy systemu kaucyjnego inwestują w infrastrukturę w miejscowościach wypoczynkowych oraz w pobliżu festiwali czy koncertów.
Jak wskazuje resort, operator PolKa (Polska Kaucja) rozwija cyfrowe zwroty kaucji na kartę płatniczą lub opaski RFID w parkach wodnych. Natomiast Kaucja.pl wzmacnia monitoring i uruchomi dodatkowe okna logistyczne, aby szybciej odbierać odpady z kurortów. Dodatkowo będą uruchamiane punkty typu drive‑thru, w których będzie można oddać opakowania.
Kiedy małpki wejdą do powszechnego systemu kaucyjnego
Anita Sowińska zapowiada także objęcie systemem kaucyjnym dodatkowo jednorazowych opakowań szklanych, w tym tzw. małpek (czyli buteleczki o pojemności do 200 ml). Prace nad takim rozwiązaniem rozpoczną się tuż po wakacjach. Jednak realnie małpki do systemu trafią znacznie później. Po pierwsze, same prace legislacyjne mogą zająć kilka miesięcy. Po drugie – ministerstwo zapowiada wprowadzenie odpowiednio długiego vacatio legis, aby przedsiębiorcy mogli spokojnie dostosować się do zmian.
Resort chce objąć szkło jednorazowe, w tym małpki, systemem kaucyjnym ze względu na wpływ tych opakowań na środowisko. Ministerstwo przekonuje, że nadanie wartości pustym opakowaniom sprawia, że rzadziej są one porzucane w lasach, parkach, na plażach czy rzekach. Jednocześnie resort podaje kilka przykładów akcji zbierania odpadów z przestrzeni publicznej. Podczas akcji przeprowadzonej 15 maja nad Wisłą wolontariusze zebrali 98 kg butelek szklanych (głównie właśnie „małpek”) oraz 2 kg butelek PET. Spośród 100 kg odpadów było zaledwie 18 sztuk opakowań kaucyjnych.
Branża apeluje o pozostawienie małpek poza systemem
Jednak przedstawiciele handlu, producenci napojów i szklanych opakowań apelują do rządu, aby nie włączać jednorazowych butelek szklanych do systemu. Ich zdaniem, jest to jedno z najdroższych rozwiązań do zbiórki szklanych opakowań i ma ograniczone efekty.
– Znacznie większą skuteczność zapewniają lokalne modele zbiórki organizowane przez gminy, współfinansowane w ramach właściwie zaprojektowanego systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Takie podejście umożliwia zebranie nawet ponad 90 proc. opakowań szklanych, co znajduje potwierdzenie w doświadczeniach wielu państw europejskich – podkreślają organizacje branżowe.
Jednocześnie wskazują, że sklepy nie są w stanie zebrać łącznie ponad pół miliona ton szklanych opakowań rocznie. Dodatkowo podkreślają, że przekierowanie strumienia jednorazowych opakowań szklanych do systemu kaucyjnego skutkowałoby ograniczeniem dostępności tego surowca w modelu gminnym. A to przełożyłoby się na utratę kilkuset milionów złotych rocznie przez branżę odpadową.
To także Cię zainteresuje: Dino stawia 3 tys. butelkomatów przy marketach. Kto i kiedy będzie mógł z nich skorzystać?
