Czternasta emerytura coraz bliżej. Nie każdy dostanie tyle samo

fot. Munipro.pl / ChatGPT

Czternasta emerytura została już na stałe wpisana do systemu dodatkowych świadczeń dla emerytów i rencistów. W 2026 r. zasady jej obliczania pozostają uzależnione przede wszystkim od wysokości podstawowego świadczenia. Pełną kwotę otrzymują osoby, których emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto, a powyżej tego progu działa mechanizm „złotówka za złotówkę”.

Na 10 sierpnia 2026 r. ustawowym punktem odniesienia dla pełnej czternastki jest 1978,49 zł brutto. Tyle od 1 marca wynosi najniższa emerytura. Trzeba jednak zachować jedno zastrzeżenie: przepisy pozwalają Radzie Ministrów ustalić w drodze rozporządzenia wyższą kwotę czternastki.

Czym właściwie jest 14. emerytura?

„Czternastka” to potoczna nazwa kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów. Od 2023 r. jego coroczna wypłata wynika z ustawy, nie jest więc jednorazowym programem ogłaszanym od nowa każdego roku.

Nie należy jednak mylić czternastej emerytury z trzynastką. W przypadku trzynastej emerytury nie obowiązuje próg 2900 zł. Przy czternastce wysokość pobieranej emerytury lub renty może natomiast zmniejszyć dodatkowe świadczenie, a przy odpowiednio wysokiej kwocie podstawowej całkowicie pozbawić prawa do jego wypłaty.

Kto może dostać czternastą emeryturę?

Krąg uprawnionych jest szerszy niż tylko osoby pobierające zwykłą emeryturę z ZUS. Ustawa obejmuje m.in. emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenia rolnicze, emerytury i renty służb mundurowych i żołnierzy, renty socjalne, emerytury pomostowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, świadczenia i zasiłki przedemerytalne oraz rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Pełny katalog znajduje się w art. 2 ustawy.

Kluczowy jest moment badania prawa do świadczenia. Ustawa stanowi, że osoba musi mieć prawo do odpowiedniego świadczenia w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty czternastki. Jeśli wypłata w 2026 r. zostanie ostatecznie wyznaczona na wrzesień, jak przewiduje obecny projekt, takim dniem będzie 31 sierpnia 2026 r. To jednak na dziś konsekwencja projektu, a nie jeszcze ostatecznie potwierdzony termin wypłaty.

Czternastka nie przysługuje, jeżeli na właściwy dzień prawo do podstawowego świadczenia jest zawieszone. Taka sytuacja może wystąpić przykładowo u części osób dorabiających do świadczenia, jeżeli spełnione zostaną warunki jego zawieszenia.

Ile wyniesie 14. emerytura w 2026 roku?

Zgodnie z ustawową zasadą pełna czternastka odpowiada wysokości najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku. W 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Pełną kwotę otrzymuje osoba, której świadczenie uwzględniane przy obliczeniu czternastki nie przekracza 2900 zł brutto.

Jeżeli emerytura lub renta jest wyższa niż 2900 zł, każda złotówka ponad próg obniża czternastkę o złotówkę. Przy obliczeniach bierze się pod uwagę wysokość właściwego świadczenia przed odliczeniami, potrąceniami i zmniejszeniami.

*Wyliczenie według stanu na 10 sierpnia 2026 r., przy założeniu kwoty bazowej 1978,49 zł. Jeżeli Rada Ministrów ustali wyższą kwotę czternastki, wartości w tabeli — w tym górna granica uprawniająca do wypłaty — zmienią się. Ustawa stanowi, że świadczenia niższego niż 50 zł się nie przyznaje.

Renta wdowia może wpłynąć na czternastkę

To szczególnie istotne w 2026 r. dla osób pobierających świadczenia w zbiegu. Ustawa nakazuje przy ustalaniu prawa i wysokości czternastki uwzględniać sumę wypłacanych świadczeń, jeśli jednej osobie przysługuje więcej niż jedno świadczenie objęte ustawą.

ZUS potwierdzał już przy wypłatach w 2025 r., że w przypadku osoby pobierającej tzw. rentę wdowią przy ustalaniu wysokości czternastki bierze pod uwagę sumę świadczeń wypłacanych w zbiegu. Oznacza to, że nie zawsze sama wysokość własnej emerytury przesądzi o pełnej czternastce.

Czy trzeba składać wniosek o czternastkę?

Nie. Dodatkowe świadczenie jest przyznawane z urzędu. Osoba spełniająca warunki nie musi składać osobnego wniosku do ZUS tylko po to, aby otrzymać czternastą emeryturę. Wynika to bezpośrednio z art. 6 ustawy.

Co do zasady świadczenie jest wypłacane w miesiącu wskazanym przez Radę Ministrów, razem z emeryturą, rentą lub innym świadczeniem podstawowym albo w innym terminie w tym samym miesiącu, jeżeli wspólna wypłata nie jest możliwa.

Kiedy czternasta emerytura w 2026 roku?

Tutaj trzeba uważać na informacje, które mogą pojawiać się w mediach jako już przesądzone. Na 10 sierpnia 2026 r. oficjalny projekt rządowy zakłada wypłatę czternastej emerytury we wrześniu. Projekt RD308 został opublikowany w wykazie prac rządu 29 czerwca, a jego planowany termin przyjęcia określono na III kwartał 2026 r.

Samo wskazanie września w projekcie nie jest jednak tym samym co obowiązujące rozporządzenie. Dlatego na obecnym etapie bezpieczniej pisać, że rząd proponuje wrześniową wypłatę, a nie że jej termin został już ostatecznie ustalony. Ustawa pozostawia określenie miesiąca wypłaty Radzie Ministrów.

Czy komornik może zająć czternastkę?

Ustawa chroni dodatkowe świadczenie przed potrąceniami i egzekucją. Czternastka nie jest więc zwykłym elementem miesięcznej emerytury, z którego można dokonywać takich samych potrąceń. Jednocześnie przepisy przewidują stosowanie zasad dotyczących podatku dochodowego oraz składki zdrowotnej. Dlatego kwota „na rękę” może być niższa od kwoty brutto i różnić się w zależności od sytuacji podatkowej świadczeniobiorcy.

Czternasta emerytura 2026. Co już wiadomo?

Czternasta emerytura w 2026 r. jest świadczeniem ustawowym i nie trzeba o nią składać wniosku. Pełną kwotę otrzymują osoby mieszczące się w limicie 2900 zł brutto, natomiast przy wyższych świadczeniach działa zasada „złotówka za złotówkę”. Obecnym punktem odniesienia jest 1978,49 zł brutto, ale rząd zachowuje możliwość podwyższenia tej kwoty. Wrześniowa wypłata jest natomiast na 10 sierpnia rozwiązaniem proponowanym w projekcie rozporządzenia.

Czytaj także: Ustawa o OKI czeka na podpis Prezydenta. Najważniejsze zasady dla inwestorów

źródła:

• Ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów — tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 183.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych
• ZUS — „Kwoty najniższych świadczeń emerytalno-rentowych”
• Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
• ZUS — „Czternastki dla emerytów. Większość osób otrzyma je we wrześniu”, 19 sierpnia 2025 r.
• ZUS — „Czternasta emerytura bez wniosku”, 27 sierpnia 2025 r.