Bezpieczeństwo w szkołach. MEN konsultuje nowe zasady

fot. adobe stock Chris Ashy

Bezpieczeństwo w szkołach ma zostać wzmocnione przez nowe obowiązki dotyczące ewakuacji, ćwiczeń praktycznych i informowania o sposobach reagowania na zagrożenia. Ministerstwo Edukacji Narodowej skierowało do konsultacji projekt rozporządzenia, który przewiduje m.in. dwa ćwiczenia w każdym roku szkolnym oraz obowiązek zapoznania uczniów i pracowników z planem ewakuacji. Na razie to projekt, a nie obowiązujące przepisy.

Projekt nr 135 dotyczy publicznych i niepublicznych szkół oraz placówek. Konsultacje publiczne mają potrwać do 6 listopada 2026 r. Z punktu widzenia samorządów najważniejsza jest współpraca z dyrektorami przy organizacji ćwiczeń oraz przekazywaniu informacji dotyczących ochrony ludności. Sam projekt nie oznacza natomiast automatycznie obowiązku przebudowy wszystkich szkolnych obiektów czy tworzenia schronów w każdej placówce.

Bezpieczeństwo w szkołach zaczyna się od planu ewakuacji

Projekt wprost przewiduje obowiązek zapoznania uczniów i pracowników szkoły z planem ewakuacji. Dyrektor miałby na to trzy miesiące od rozpoczęcia zajęć w danym roku szkolnym. Dzięki temu uczniowie i pracownicy powinni znać drogi ewakuacyjne oraz podstawowe zasady działania w sytuacji zagrożenia.

Dla roku szkolnego 2026/2027 projekt przewiduje przepis przejściowy. Dyrektorzy mieliby czas na realizację tego obowiązku do 31 marca 2027 r.

Dwa praktyczne ćwiczenia w roku szkolnym

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy ćwiczeń. Szkoły i placówki miałyby organizować co najmniej dwa razy w roku szkolnym szkolenia i ćwiczenia praktyczne przygotowujące uczniów oraz pracowników do reagowania na zagrożenia życia i zdrowia. Co istotne, projekt zakłada współpracę w tym zakresie z organami prowadzącymi.

Ćwiczenia nie mają ograniczać się do klasycznej ewakuacji po alarmie pożarowym. MEN wskazuje również na sytuacje wymagające pozostania w bezpiecznym miejscu, np. przy zagrożeniu atakiem z powietrza, oraz na reagowanie w przypadku pojawienia się niebezpiecznej osoby. Dla gmin i powiatów prowadzących szkoły może to oznaczać potrzebę lepszego skoordynowania placówek ze służbami i strukturami ochrony ludności.

Bezpieczeństwo w szkołach obejmie także informowanie o schronieniu

Projekt przewiduje również przekazywanie informacji o lokalizacji obiektów zbiorowej ochrony i punktów schronienia. Dyrektor szkoły miałby przekazywać takie informacje uczniom i pracownikom w porozumieniu z właściwymi organami ochrony ludności.

To ważny element z punktu widzenia samorządów, ponieważ wiedza o lokalnych obiektach ochronnych znajduje się przede wszystkim po stronie administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że każda szkoła będzie musiała posiadać własny schron. Projekt mówi o informowaniu o lokalizacji obiektów i punktów schronienia, a nie o powszechnym obowiązku ich budowy w placówkach oświatowych.

Numery alarmowe mają być widoczne

MEN chce również uporządkować sposób informowania społeczności szkolnej o reagowaniu na zagrożenia. W widocznych miejscach mają znaleźć się numery alarmowe. Uczniowie, rodzice niepełnoletnich uczniów oraz pracownicy mają otrzymywać informacje dotyczące zachowania w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia.

Materiały mają pochodzić z oficjalnych źródeł przygotowywanych przez organy i podmioty ochrony ludności. Dzięki temu szkoły nie powinny tworzyć procedur wyłącznie na podstawie własnych, nieskoordynowanych instrukcji.

Co projekt oznacza dla samorządów?

Najbardziej bezpośrednim obowiązkiem organu prowadzącego ma być współpraca przy organizacji szkoleń i praktycznych ćwiczeń. W praktyce gmina lub powiat mogą więc potrzebować koordynacji pomiędzy:

• szkołami,
• jednostkami ochrony przeciwpożarowej,
• strukturami zarządzania kryzysowego,
• Policją,
• innymi podmiotami ochrony ludności.

Projekt nie przesądza jednak w komunikacie MEN szczegółowego modelu finansowania takich działań ani nie tworzy wprost nowego programu inwestycyjnego dla szkolnych budynków. To ważne rozróżnienie. Nowe bezpieczeństwo w szkołach ma przede wszystkim dotyczyć procedur, informacji i ćwiczeń.

Projekt nie wprowadza jeszcze obowiązku przebudowy szkół

Z punktu widzenia JST trzeba uważać, by nie wyciągać z projektu zbyt daleko idących wniosków. Z materiałów MEN wynika obowiązek organizacyjnego przygotowania placówki, zapoznania społeczności szkolnej z planami oraz przeprowadzania ćwiczeń. Nie wynika z nich natomiast generalny nakaz przebudowy wszystkich szkół, tworzenia nowych schronów czy instalowania określonego wyposażenia technicznego.

Osobno MEN zapowiada dalsze zmiany ustawowe dotyczące m.in. zasad reagowania na niebezpieczne przedmioty oraz uprawnień dyrektorów. Te rozwiązania nie są częścią omawianego rozporządzenia.

Bezpieczeństwo w szkołach ma obejmować różne scenariusze

Ministerstwo podkreśla, że szkoła powinna przygotowywać się nie tylko do pożaru. Ćwiczenia mają obejmować również scenariusze, w których bezpieczniej jest pozostać w budynku niż go opuszczać.

MEN i MSWiA wskazują m.in. zagrożenie z powietrza oraz sytuację, w której w placówce pojawia się niebezpieczna osoba. To zmienia dotychczasowe podejście: zamiast jednej procedury „alarm wyjście z budynku” szkoła ma przygotowywać społeczność do kilku różnych sposobów reakcji.

Co dyrektor i organ prowadzący powinni sprawdzić już teraz?

Choć projekt nie obowiązuje, samorząd może już sprawdzić, czy szkoły mają aktualne plany ewakuacji i czy dokumentacja odpowiada rzeczywistemu układowi budynków. Warto również zweryfikować:

• czy drogi ewakuacyjne są aktualnie oznakowane,
• czy personel zna procedury,
• kiedy ostatnio prowadzono ćwiczenia,
• czy placówka ma kontakt z lokalnymi służbami,
• czy wiadomo, gdzie znajdują się najbliższe miejsca schronienia,
• kto odpowiada za komunikację z rodzicami podczas zdarzenia.

To nie są nowe obowiązki wynikające już z projektu, lecz praktyczna lista przygotowawcza przed możliwym wejściem nowych zasad.

Bezpieczeństwo w szkołach. Konsultacje potrwają do 6 listopada

Projekt rozporządzenia jest obecnie konsultowany. Termin zakończenia konsultacji wskazano na 6 listopada 2026 r. Zgodnie z projektem rozporządzenie miałoby wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia.

Do tego czasu mogą jeszcze zmienić się szczegóły nowych obowiązków. Dlatego dziś można mówić o planowanych dwóch ćwiczeniach rocznie, nowych zasadach informowania i zapoznawaniu społeczności szkolnej z planem ewakuacji, ale nie należy przedstawiać tych rozwiązań jako już obowiązujących.

Źródła:

• Rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach
• Uczniowie poznają plan ewakuacji, a szkoły będą ćwiczyć reagowanie na zagrożenia. Projekt rozporządzenia skierowany do konsultacji i uzgodnień

Zobacz również: Jakie zmiany przynosi nowy rok szkolny 2026/2027?