Jakie zmiany przynosi nowy rok szkolny 2026/2027?

Rok szkolny 2026/2027 przynosi kilka istotnych zmian w polskich szkołach. Dotyczą one wielu aspektów działania placówek edukacyjnych, w tym podstawy programowej, rozwoju praktycznych umiejętności uczniów, ale również korzystania przez nich ze smartfonów. Oto najważniejsze reformy, obowiązki i nowości obowiązujące od 1 września 2026 roku.

Start roku szkolnego 2026/2027 przynosi szereg przełomowych zmian w polskim systemie oświaty. Nowe przepisy wprowadzają nie tylko długo zapowiadaną reformę programową i jasne zasady dotyczące technologii w szkołach, ale też modyfikacje w przedmiotach, stołówkach czy obowiązkach nauczycieli. Poniżej omawiamy najważniejsze zmiany wchodzące w życie od dzisiaj.

1. Wdrożenie reformy „Reforma26. Kompas Jutra”

Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa wchodzi w życie w przedszkolach oraz w klasach I i IV szkół podstawowych (w pozostałych klasach realizowany jest dotychczasowy cykl). Od września 2027 r. reforma obejmie pierwsze klasy szkół ponadpodstawowych.

Kluczowe założenia wprowadzanych zmian:

• Mniej pamięciówki, więcej praktyki: zmniejszenie liczby szczegółowych faktów do zapamiętania na rzecz rozwijania kompetencji kluczowych, pracy z nowymi technologiami oraz sprawczości uczniów.

• Przedszkola: nacisk na zmniejszenie czasu spędzanego przed ekranami, promocję dziecięcej zabawy i budowanie umiejętności społecznych.

• Szkoły podstawowe: wprowadzenie interdyscyplinarnego nauczania wokół najważniejszych wyzwań współczesności zebranych w sześć modułów tematycznych: bezpieczeństwo i obrona, moduł medialny, moduł filozoficzny, moduł ekonomiczno-finansowy, moduł klimatyczny, kultura.

2. Ustawowe regulacje dotyczące telefonów i smartfonów

Zgodnie z ustawą z 3 lipca 2026 r., w placówkach oświatowych zaczynają obowiązywać nowe zasady korzystania z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń pozwalających na łączność lub nagrywanie.

• Przedszkola i szkoły podstawowe: obowiązuje całkowity ustawowy zakaz używania tych urządzeń na terenie placówki oraz podczas wyjść i zajęć edukacyjnych poza szkołą.

• Szkoły ponadpodstawowe: o ewentualnym zakazie lub warunkach korzystania decyduje statut szkoły.

• Wyjątki od zakazu: korzystanie ze sprzętu jest możliwe wyłącznie za zgodą nauczyciela do celów edukacyjnych, w sytuacjach nagłego kontaktu z rodzicem, przy zagrożeniu życia/zdrowia lub na podstawie okresowej zgody dyrektora ze względu na stan zdrowia uczeń (np. przy niepełnosprawności).

• Przechowywanie i sankcje: szkoły mogą organizować bezpieczne depozyty na telefony. Łamanie zakazu skutkuje działaniami wychowawczymi, obniżeniem oceny z zachowania lub karami statutowymi. Szkoły mają czas na formalne dostosowanie swoich statutów do 31 grudnia 2026 r.

3. Zmiany w przedmiotach: Edukacja zdrowotna i EDB

• Obowiązkowa Edukacja Zdrowotna: Po okresie fakultatywnym przedmiot staje się w pełni obowiązkowy w wymiarze 1 godziny tygodniowo w klasach IV–VIII szkoły podstawowej oraz 2 godzin w całym cyklu szkół ponadpodstawowych. Obejmuje m.in. zdrowie psychiczne, fizyczne, odżywianie i higienę cyfrową.

• Moduł ze zdrowia seksualnego (fakultatywny): W ramach edukacji zdrowotnej komponent dotyczący zdrowia seksualnego pozostaje nieobowiązkowy – rodzice niepełnoletnich uczniów mogą złożyć pisemną rezygnację z udziału dziecka w tych zajęciach. Zajęcia te nie wpływają na promocję do następnej klasy.

• Edukacja dla bezpieczeństwa (EDB): Wprowadzenie uaktualnionych treści i zakresów dostosowanych do współczesnych wyzwań obronnych i ratowniczych.

4. Nowe obowiązki dla szkół i zmiany dla nauczycieli

• Ocena funkcjonalna ucznia (SPE): Nowy obowiązek nałożony na szkoły od 1 września 2026 r. Przed wydaniem orzeczenia przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną szkoła musi sporządzić ocenę uwzględniającą nie tylko stan zdrowia, ale też codzienne funkcjonowanie dziecka, relacje i dotychczasową skuteczność wsparcia.

• Ujednolicenie pensum nauczycieli zawodowych: w Karcie Nauczyciela wprowadzono stały wymiar 18 godzin tygodniowo dla nauczycieli przedmiotów zawodowych i praktycznej nauki zawodu (zniesiono możliwość dowolnego ustalania pensum przez organy prowadzące).

5. Rewolucja w żywieniu – nowe zasady w stołówkach

Od września wchodzi w życie rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia określające rygorystyczne norms żywieniowe dla szkół i przedszkoli:

• Potrawy smażone: maksymalnie 2 razy w tygodniu (wyłącznie na rafinowanym oleju rzepakowym lub oliwie).

• Dania roślinne: co najmniej raz w tygodniu posiłek bazujący na roślinach strączkowych (bez produktów odzwierzęcych).

• Ryby i świeże mięso: ryba co najmniej raz w tygodniu, świeże mięso minimum 2 razy.

• Warzywa i owoce: obowiązkowe w każdym posiłku (przy czym warzyw musi być więcej niż owoców). Dopuszczono stosowanie napojów roślinnych jako zamienników mleka.

6. Ujednolicenie zasad dla uczniów z Ukrainy

Od 1 września 2026 r. przestają obowiązywać przepisy specjalne wprowdzone po wybuchu wojny w Ukrainie. Dzieci i młodzież z Ukrainy przechodzą na standardowe zasady kształcenia obowiązujące wszystkich obcokrajowców w polskich szkołach. Oznacza to koniec preferencyjnych warunków ukończenia szkoły podstawowej czy dodatkowych, dedykowanych osłon.

7. Plany i pilotaże na nadchodzące miesiące

W trakcie roku szkolnego 2026/2027 MEN planuje:

• Pilotaż centralnego e-dziennika: wdrożenie państwowego, bezpłatnego systemu w wybranych szkołach podstawowych (docelowo ma zastąpić komercyjne e-dzienniki od roku 2027/2028).

• Dalsze prace legislacyjne nad optymalizacją prac domowych, egzaminów klasyfikacyjnych oraz kryteriów oceniania zachowania

Podsumowanie

Rok szkolny 2026/2027 wita uczniów kolejnymi zmianami mającymi na celu odchudzenie podstaw programowych oraz zwrot w stronę praktycznych kompetencji. Ważną nowością jest oczywiście  ustawowe uregulowanie kwestii smartfonów. Nie należy też zapomnieć o nowych standardach zdrowotnych i żywieniowych. Większa elastyczność programowa oraz uporządkowanie przepisów prawnych mają na celu stworzenie środowiska bezpieczniejszego i lepiej dostosowanego do wyzwań współczesnego świata. Nadchodzące miesiące pokażą, jak te reformy sprawdzą się w codziennej rzeczywistości polskich szkół.