Ekstremalne upały i alert pożarowy w lasach. Jak bezpiecznie spędzić czas na szlaku?
Zagrożenie pożarami lasów: nadchodzące dni przyniosą ekstremalne upały, miejscami sięgające 40 stopni Celsjusza. Przy rekordowo niskich opadach w maju znacząco podnosi to zagrożenie pożarowe w lasach i parkach narodowych. O aktualnej sytuacji mówili podczas briefingu prasowego wiceminister klimatu Mikołaj Dorożała oraz dyrektor Lasów Państwowych Adam Wasiak.
Spis treści
Zagrożenie pożarami lasów: alarmujące statystyki
Europa jest obecnie najszybciej ocieplającym się kontynentem, a rok 2025 zapisał się jako jeden z trzech najsuchszych w historii pomiarów od 1992 roku. Negatywny trend klimatyczny utrzymuje się również w 2026 roku. Maj 2026 był skrajnie suchy, a suma opadów wyniosła zaledwie 60% normy wieloletniej. Doprowadziło to do sytuacji, w której najwięcej incydentów ogniowych odnotowano w województwie mazowieckim (aż 542 przypadki). Z danych Instytutu Badań Leśnictwa wynika, że w maju br. miało miejsce 1791 pożarów lasu, o 1215 więcej niż w roku ubiegłym, co daje dramatyczną średnią 58 incydentów każdego dnia. Sytuację pogarsza fakt, że aż 70% tych zdarzeń to celowe podpalenia.
Pełna mobilizacja służb leśnych
Lasy Państwowe utrzymują najwyższą gotowość przeciwpożarową. W bezpośrednie działania prewencyjne i gaśnicze zaangażowanych jest około 10 tysięcy leśników. Do natychmiastowej dyspozycji pozostaje flota 22 maszyn latających, w tym 14 wyspecjalizowanych samolotów typu Dromader oraz 3 śmigłowce.
Podczas briefingu Adam Wasiak, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, opisał skalę problemu:
Sytuacja jest wyjątkowo trudna. Przed nami weekend i przyszły tydzień z temperaturami sięgającymi 40°C, a już teraz wilgotność ściółki w większości lasów spadła poniżej 10%. Dla porównania, kartka papieru ma wilgotność około 8%. To dobrze oddaje skalę zagrożenia. Jesteśmy na to przygotowani: w Polsce działa spójny, jednolity system ochrony przeciwpożarowej, obejmujący ponad 700 wież i dostrzegalni oraz monitoring prowadzony przez pracowników Lasów Państwowych, a także system kamer
W obliczu tak dużego zagrożenia pożarami lasów wiceminister Mikołaj Dorożała podkreślił konieczność wzmożonego nadzoru ze strony starostów nad lasami prywatnymi, ponieważ to właśnie na tych terenach często biorą swój początek ogniska ognia. Systematyczny monitoring stanu wilgotności ściółki w lasach i parkach narodowych pozwala na bieżąco aktualizować mapy zagrożenia pożarowego na stronie Lasów Państwowych. Podkreślmy, że kolor czerwony oznacza obecnie trzeci, najwyższy stopień zagrożenia.
Rekomendacje dla turystów i zasady bezpieczeństwa
Choć w polskich lasach i parkach narodowych panuje zagrożenie pożarowe, przestrzenie te pozostają otwarte dla odwiedzających (jedynym wyjątkiem jest Nadleśnictwo Józefów). Sytuacja wymaga jednak od turystów szczególnej ostrożności. Co więcej, w parkach narodowych, takich jak Tatrzański czy Bieszczadzki, wysokie temperatury i brak naturalnego cienia na grzbietach górskich stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia.
Wiceminister Mikołaj Dorożała apelował o odpowiedzialność:
Nie zamykamy lasów ani parków narodowych. To przestrzenie, które mają służyć ludziom jako miejsce schronienia i wytchnienia. Ale apelujemy o ostrożność i absolutne nieużywanie ognia. Komunikaty Tatrzańskiego Parku Narodowego, Kampinoskiego Parku Narodowego czy Karkonoskiego Parku Narodowego jasno wskazują, jak ważne jest dziś odpowiedzialne zachowanie. To apel do wszystkich, którzy wybierają się w góry: zadbajcie o siebie, weźcie wodę, stosujcie filtry i pamiętajcie o silnym promieniowaniu UV
Jak zachować się w lesie lub parku narodowym?
Reaguj na zagrożenie: jeśli zauważysz dym/ogień, reaguj! Szybka reakcja jest kluczowa. Zwracaj uwagę na osoby łamiące zasady ostrożności i w razie potrzeby poinformuj odpowiednie służby.
Sprawdź stopień zagrożenia: przed wyjściem sprawdź mapy zagrożenia pożarowego. Dowiesz się, czy nie wprowadzono czasowego zakazu wstępu.
Zakaz wjazdu: nie wjeżdżaj samochodem lub motocyklem ani innym pojazdem na łąki lub do lasu. Rozgrzane elementy pojazdu mogą spowodować zapłon suchej trawy lub ściółki.
Nie lekceważ komunikatów: podczas suszy i upałów nawet niewielka iskra może wywołać pożar. Edukuj innych – edukacja jest ważną częścią ochrony lasu.
Bądź przygotowany: naładuj telefon, zapisz numery do straży leśnej lub właściwego nadleśnictwa.
Zadbaj o nawodnienie i ubiór: zabierz co najmniej 2–3 litry wody na osobę (przy dłuższych trasach więcej). Wybieraj lekką, przewiewną odzież w jasnych kolorach, pamiętaj o nakryciu głowy, okularach przeciwsłonecznych i kremie z filtrem UV.
Planuj wędrówkę z głową: wyruszaj na szlaki wcześnie rano, by uniknąć najwyższych temperatur (między 11:00 a 17:00). Dobierz trasę do swoich możliwości, rób przerwy w cieniu i pamiętaj, że na połoninach i grzbietach górskich praktycznie nie ma naturalnego cienia.
Chroń najsłabszych: zwróć szczególną uwagę na dzieci i osoby starsze. Wybieraj dla nich krótsze, mniej wymagające trasy i regularnie przypominaj im o piciu wody. W przypadku złego samopoczucia niezwłocznie przerwij wędrówkę.
Trzymaj się szlaków: w rezerwatach przyrody wolno poruszać się tylko po szlakach i ścieżkach wyraźnie udostępnionych do ruchu.
Jak zachować się w przypadku zauważenia pożaru?
Oceń sytuację: spróbuj określić lokalizację (np. najbliższa miejscowość, numer słupka oddziałowego w lesie, charakterystyczny punkt w terenie).
Zadzwoń niezwłocznie: powiadom służby, korzystając w pierwszej kolejności z numerów 112 lub 998.
Podaj najważniejsze informacje: wytłumacz co się pali, gdzie, czy zagrożeni są ludzie oraz podaj swoje dane kontaktowe.
Ewakuuj się: Nie próbuj gasić dużego pożaru na własną rękę. Oddal się w bezpieczne miejsce.
Zagrożenie pożarami lasów: podsumowanie
Sytuacja w polskich lasach i parkach narodowych jest wyjątkowo trudna. Ekstremalne warunki pogodowe wymagają od nas wszystkich pełnej odpowiedzialności. Szczególnie prognozowane temperatury do 40°C oraz wilgotność ściółki spadająca poniżej 10% oznacza wysokie zagrożenie pożarami lasów. Choć lasy i parki narodowe pozostają otwarte jako miejsca schronienia i wytchnienia, bezpieczeństwo przyrody oraz nasze własne zależy od przestrzegania podstawowych zasad. Między innymi należy absolutnie powstrzymać się od używania ognia i natychmiast reagować na każdy sygnał zagrożenia.
Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska
