Zimowy olej napędowy w ciągniku: co warto wiedzieć przed mrozami?

Niskie temperatury mogą powodować problemy z uruchamianiem silników wysokoprężnych i spadek ich mocy. Jedną z częstszych przyczyn takich sytuacji jest niedostosowanie oleju napędowego do warunków zimowych. Wraz ze spadkiem temperatury zawarta w paliwie parafina zaczyna się wytrącać, a jej kryształki potrafią stopniowo ograniczać przepływ oleju przez filtr paliwa. Receptą na te problemy jest  zimowy olej  napędowy. Podpowiadamy, dlaczego jego stosowanie jest tak ważne. 

Dla operatorów ciągników komunalnych wybór zimowego paliwa jest szczególnie ważny, ponieważ maszyny często pracują na zewnątrz, w zmiennych warunkach pogodowych i przy dużych dobowych wahaniach temperatury. Odśnieżanie, posypywanie nawierzchni czy utrzymanie dróg i chodników zwykle nie może zostać przesunięte na cieplejszą porę dnia. Dlatego przed nadejściem mrozów warto sprawdzić rodzaj zatankowanego paliwa, stan filtrów oraz sposób przechowywania oleju napędowego.

Olej napędowy letni, przejściowy i zimowy – czym się różnią?

Olej napędowy dostępny na stacjach paliw nie ma przez cały rok identycznych właściwości. Jego parametry są dostosowywane do sezonu, przede wszystkim ze względu na zdolność zachowania płynności w niskich temperaturach. W Polsce wymagania jakościowe dla paliw ciekłych określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 26 czerwca 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych.

W przypadku standardowego oleju napędowego wyróżnia się trzy okresy sprzedaży paliwa o określonych właściwościach niskotemperaturowych:

Rodzaj oleju napędowegoOkres obowiązywaniaMaksymalna temperatura blokowania zimnego filtra (CFPP)
Letni16 kwietnia – 30 września0°C
Przejściowy1 marca – 15 kwietnia oraz 1 października – 15 listopada-10°C
Zimowy16 listopada – koniec lutego-20°C

Wartości te oznaczają wymagania dotyczące temperatury zablokowania zimnego filtra, a nie temperaturę, przy której paliwo na pewno przestanie działać w każdym silniku. Parametr ten jest jednym z podstawowych wskaźników przydatności oleju napędowego do pracy w niskich temperaturach – w szczegółach omawiamy go w kolejnym paragrafie.

W praktyce oznacza to, że paliwo letnie nie powinno być wykorzystywane w ciągniku podczas silnych mrozów. Olej przejściowy zapewnia lepsze właściwości niskotemperaturowe, ale również nie jest przeznaczony do pracy w warunkach typowo zimowych. Dopiero paliwo zimowe spełnia wymagania odpowiednie dla najchłodniejszego okresu roku.

Uwaga na przechowywane zapasy paliwa

Warto zwrócić uwagę na datę 16 listopada. Od tego dnia obowiązuje okres zimowy, dlatego w drugiej połowie listopada na stacjach powinien być już dostępny olej napędowy o odpowiednich parametrach sezonowych. Przy zakupie paliwa do zbiorników zakładowych należy jednak uwzględnić również to, jaki rodzaj oleju pozostał w nich po wcześniejszych dostawach.

Trzeba podkreślić, że problem niewłaściwego paliwa może w szczególnie dotkliwy sposób dotknąć firmy komunalne, które przechowują zapas paliwa w zbiornikach. O ile przytoczone daty są wiążące dla stacji paliw, posiadacze zbiorników sami muszą pamiętać o konieczności zużycia letniego i przejściowego paliwa przed nadejściem najcięższych mrozów. Nie jest tajemnicą, że zmieszanie paliwa zimowego z reszkami przejściowego lub nawet letniego oleju napędowego ograniczy odporność „ropy” na duży mróz.

Wytrącanie parafiny – dlaczego ciągnik może nie odpalić na mrozie?

Każdy olej napędowy zawiera węglowodory parafinowe, które odpowiadają między innymi za jego właściwości energetyczne. W normalnych temperaturach pozostają one rozpuszczone w paliwie. Kiedy temperatura spada, część z nich zaczyna krystalizować i tworzyć drobne cząstki woskopodobne. Dzięki odpowiednio dobranym komponentom zimowe paliwo zachowuje płynność w niższych temperaturach. Nie oznacza to jednak, że zimowy olej napędowy jest całkowicie odporny na wytrącanie parafiny

Jak przebiega ten proces? Początkowo kryształki parafiny mogą być niewidoczne lub powodować jedynie lekkie zmętnienie paliwa. Wraz z dalszym ochładzaniem ich ilość rośnie. Mogą łączyć się w większe skupiska i osadzać na powierzchni wkładu filtracyjnego. W efekcie ograniczają przepływ paliwa, a silnik otrzymuje zbyt małą ilość oleju napędowego.

Operator może zaobserwować kilka charakterystycznych objawów:

  • problemy z uruchomieniem ciągnika po nocnym postoju na mrozie;
  • nierówną pracę silnika po rozruchu;
  • spadek mocy podczas jazdy lub pracy z osprzętem;
  • trudności z utrzymaniem obrotów pod obciążeniem;
  • gaśnięcie silnika, mimo że w zbiorniku znajduje się odpowiednia ilość paliwa.

Warto pamiętać, że nie każdy problem z rozruchem zimnego silnika oznacza wytrącanie parafiny. Przyczyną mogą być również słaby akumulator, niesprawne świece żarowe, problemy z układem rozruchowym lub niewłaściwy olej silnikowy. Jeżeli jednak trudności pojawiają się po silnym ochłodzeniu, a silnik wcześniej pracował bez zastrzeżeń, warto skontrolować układ paliwowy.

Czym jest temperatura blokowania zimnego filtra (CFPP)?

Jak już wyjaśniliśmy, poważne zagrożenie dla układu paliwowego ciągnika na mrozie stanowi wytrącanie się parafiny, ale odpowiednie dodatki do zimowego paliwa mogą wpływać na opóźnienie tego procesu. Dlatego jednym z najważniejszych parametrów zimowego oleju napędowego jest CFPP (Cold Filter Plugging Point), czyli temperatura zablokowania zimnego filtra. Określa ona temperaturę, przy której w określonych warunkach laboratoryjnego badania paliwo przestaje przepływać przez znormalizowany filtr z wymaganą szybkością.

Parametr ten pozwala ocenić, jak olej napędowy zachowuje się podczas chłodzenia i czy wydzielające się z niego kryształki parafiny mogą ograniczyć przepływ przez filtr. Im niższa wartość CFPP, tym lepsze właściwości paliwa pod względem odporności na blokowanie filtra w niskich temperaturach.

Przykładowo:

  • CFPP 0°C oznacza wymaganie dla standardowego oleju napędowego letniego;
  • CFPP -10°C dotyczy paliwa przejściowego;
  • CFPP -20°C jest wymagane dla standardowego paliwa zimowego;
  • CFPP -32°C charakteryzuje olej napędowy o polepszonych właściwościach niskotemperaturowych.

Nie należy jednak traktować CFPP jako gwarantowanej minimalnej temperatury otoczenia, w której każdy ciągnik będzie pracował bez problemów. Rzeczywista odporność układu paliwowego na mróz zależy również od konstrukcji silnika, rodzaju zastosowanego filtra, warunków jego eksploatacji, temperatury paliwa i stanu technicznego całego układu.

Znaczenie ma także temperatura mętnienia paliwa. Jest to temperatura, przy której zaczynają pojawiać się pierwsze widoczne kryształki parafiny, powodujące charakterystyczne zmętnienie oleju napędowego. Zjawisko to może wystąpić wcześniej niż całkowite zablokowanie filtra. Dlatego paliwo może wyglądać na coraz bardziej mętne, mimo że silnik jeszcze pracuje prawidłowo.

Czy dodatki do paliwa pomagają zimą?

Na rynku dostępne są dostępne środki poprawiające właściwości niskotemperaturowe paliwa. Ich zadaniem jest modyfikowanie procesu krystalizacji parafiny i ograniczanie tendencji kryształków do tworzenia struktur blokujących filtr paliwa.

Trzeba jednak pamiętać, że dodatki tego rodzaju nie zastępują odpowiedniego paliwa sezonowego. Nie wolno zakładać, że dolanie preparatu do oleju letniego pozwoli bezpiecznie użytkować ciągnik podczas silnych mrozów. Ważne jest również odpowiednie zastosowanie preparatu. Depresator należy dodać do paliwa, zanim zacznie się w nim intensywnie wytrącać parafina. Jeżeli paliwo już zmętniało, a filtr został zablokowany kryształkami wosku, standardowy dodatek może nie przywrócić prawidłowego przepływu.

Przed użyciem jakiegokolwiek preparatu należy sprawdzić:

  • czy jest przeznaczony do stosowania w oleju napędowym;
  • czy producent dopuszcza jego stosowanie w danym typie silnika;
  • w jakiej temperaturze powinien zostać dodany;
  • jakie jest zalecane dawkowanie;
  • czy jego stosowanie nie koliduje z wymaganiami producenta silnika i układu paliwowego.

Nie należy samodzielnie mieszać oleju napędowego z benzyną, naftą ani innymi paliwami w celu poprawienia jego płynności. Takie praktyki mogą doprowadzić do pogorszenia właściwości smarnych paliwa.. To z kolei prosta droga do uszkodzenia pompy wysokiego ciśnienia lub wtryskiwaczy.

Co zrobić, gdy paliwo zablokuje filtr podczas mrozu?

Jeżeli ciągnik nie uruchamia się po nocnym postoju na mrozie, a podejrzenie pada na wytrąconą parafinę lub zamarzniętą wodę, nie należy wielokrotnie próbować uruchamiać silnika. Długotrwałe kręcenie rozrusznikiem może dodatkowo obciążyć akumulator i układ rozruchowy.

W pierwszej kolejności należy ustalić przyczynę problemu. Jeżeli doszło do zablokowania filtra przez parafinę lub lód, konieczne może być ogrzanie maszyny w odpowiednich warunkach i przywrócenie drożności układu zgodnie z procedurą serwisową producenta. W niektórych przypadkach niezbędna będzie wymiana filtra paliwa.

Nie wolno rozmrażać filtra ani przewodów paliwowych otwartym ogniem, palnikiem czy innym niekontrolowanym źródłem wysokiej temperatury. Grozi to pożarem i uszkodzeniem elementów instalacji. Nie należy również samodzielnie stosować przypadkowych preparatów do rozmrażania.

Po usunięciu problemu trzeba sprawdzić jakość paliwa w zbiorniku. Jeżeli znajduje się w nim paliwo nieodpowiednie do aktualnych warunków pogodowych, samo oczyszczenie lub wymienienie filtra może nie wystarczyć do trwałego rozwiązania problemu.

Zimowy olej napędowy: podsumowanie

Zimowa eksploatacja ciągnika wymaga właściwego przygotowania układu paliwowego. Stosowanie paliwa o parametrach dostosowanych do sezonu, regularna kontrola filtrów oraz usuwanie wody z separatora to podstawowe działania, które pomagają ograniczyć ryzyko problemów z rozruchem i nieplanowanych przestojów. W przypadku ciągników wykorzystywanych do zimowego utrzymania dróg i terenów publicznych ma to szczególne znaczenie – sprawność maszyny bezpośrednio wpływa na możliwość terminowego wykonania zadań. Nie należy jednak zapominać o źródle prądu rozruchowego, czyli akumulatorze. Na Munipro przeczytasz, jakie są rodzaje akumulatorów do ciągników komunalnych oraz jak dbać o akumulator zimą.

Źródła: Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 26 czerwca 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, Orlen, PERN, Caterpillar, John Deere

FAQ: Zimowy olej napędowy w ciągniku: co warto wiedzieć przed mrozami?

Jakie są różnice między letnim, przejściowym i zimowym olejem napędowym?

Olej letni ma CFPP 0°C, przejściowy -10°C, a zimowy -20°C, co wpływa na ich przydatność w różnych sezonach.

Kiedy powinno się stosować zimowy olej napędowy w ciągnikach?

Zimowy olej napędowy należy stosować od 16 listopada do końca lutego.

Czy dodatki do paliwa mogą zastąpić zimowy olej napędowy?

Nie, dodatki nie zastępują zimowego paliwa, ale mogą poprawić jego właściwości; należy je dodać przed wytrąceniem parafiny.

Dlaczego wytrącanie parafiny jest problemem w zimowym oleju napędowym?

Wytrącanie parafiny może zablokować filtr paliwa, ograniczając przepływ oleju i powodując problemy z uruchomieniem silnika.

Jakie jest znaczenie CFPP w kontekście oleju napędowego?

CFPP to temperatura przy której paliwo przestaje płynąć przez filtr; niższy CFPP oznacza lepszą odporność na zimno.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *