Kto płaci za Twój nowy, inteligentny licznik energii elektrycznej?

=Wymiana tradycyjnych liczników energii elektrycznej na urządzenia zdalnego odczytu (LZO) ruszyła w Polsce na masową skalę. Zgodnie z harmonogramem ustawowym, do końca 2030 roku inteligentne liczniki znajdą się w domach niemal wszystkich odbiorców końcowych. To gigantyczne przedsięwzięcie logistyczne i technologiczne, które wymaga wielomiliardowych nakładów. Czy koszty tej operacji zostaną bezpośrednio przerzucone na odbiorców w rachunkach za prąd? Niekoniecznie – kluczową rolę w finansowaniu tej rewolucji odgrywają środki ze specjalnych funduszy.

W milionach polskich domów i mieszkań trwa cicha, ale fundamentalna rewolucja. Tradycyjne, czarne lub szare liczniki z kręcącą się tarczą odchodzą do lamusa, a w ich miejscu pojawiają się nowoczesne, cyfrowe urządzenia zdalnego odczytu. Dla wielu z nas zmiana ta oznacza koniec wizyt inkasenta oraz łatwiejsze śledzenie bieżącego zużycia prądu. Powszechność tej operacji rodzi jednak naturalne pytanie: ile to wszystko kosztuje i kto właściwie za to płaci?

Wymiana dziesiątek milionów punktów pomiarowych w skali całego kraju to potężny projekt infrastrukturalny, wymagający miliardowych nakładów. W dobie rosnących kosztów życia pierwsze skojarzenie bywa zazwyczaj jedno – „za pewne zapłacimy za to w wyższych rachunkach”. Rzeczywistość okazuje się jednak znacznie bardziej złożona, a odpowiedź na pytanie o źródła finansowania prowadzi bezpośrednio do europejskich mechanizmów transformacji energetycznej.

Inteligentne opomiarowanie: dlaczego zmiana jest konieczna?

Inteligentne liczniki to fundament nowoczesnej sieci energetycznej (Smart Grid). Umożliwiają one nie tylko automatyczny odczyt zużycia energii bez konieczności wizyty inkasenta, ale także dają odbiorcom dostęp do danych w czasie rzeczywistym, ułatwiają rozliczanie w modelach dynamicznych oraz wspierają rozwój energetyki prosumenckiej i magazynów energii.

Realizacja tak szerokiego programu wymaga jednak od Operatorów Systemów Dystrybucyjnych (OSD) ogromnych nakładów kapitałowych. Z pomocą przychodzi Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który udostępnił dystrybutorom potężny zastrzyk gotówki. Jeśli jednak spojrzeć głębiej, ten strumień środków stanowi rezultat działania europejskiego systemu uprawnień do emisji (ETS)

4,8 miliona liczników ze wsparciem NFOŚiGW

Jak wynika z oficjalnych informacji NFOŚiGW, w ramach programu wsparcia infrastruktury ładowania i inteligentnych sieci energetycznych zakontraktowano dofinansowanie na instalację niemal 5 mln inteligentnych liczników w całej Polsce. Do największych beneficjentów programu należą kluczowi operatorzy sieci dystrybucyjnych:

Tauron Dystrybucja – wsparcie na instalację ponad 2,1 mln liczników,

PGE Dystrybucja – dofinansowanie zakupu i montażu ponad 1,2 mln urządzeń,

Energa-Operator – środki na ponad 1 mln LZO,

ENEA Operator – dofinansowanie dla blisko 500 tys. punktów pomiarowych.

Łączna wartość wsparcia z NFOŚiGW w postaci preferencyjnych pożyczek i dotacji sięga setek milionów złotych. Dzięki temu spory ciężar finansowy infrastrukturalnego skoku technologicznego został zdjęty bezpośrednio z budżetów operatorów – a w konsekwencji z kieszeni odbiorców końcowych.

Skąd pochodzą te pieniądze? Rola Funduszu Modernizacyjnego

Kluczowym pytaniem pozostaje: skąd NFOŚiGW posiada tak ogromne budżety na wspieranie cyfryzacji sieci i transformacji energetycznej?

Odpowiedź na to pytanie wiąże się bezpośrednio z mechanizmami Unii Europejskiej. Jak pisaliśmy już na łamach Munipro.pl w artykule Fundusz Modernizacyjny, czyli skąd biorą się pieniądze na Czyste Powietrze i Moje Ciepło, wiodącym źródłem finansowania tego typu strategicznych projektów jest Fundusz Modernizacyjny (FM).

Pieniądze w Funduszu Modernizacyjnym pochodzą ze sprzedaży uprawnień do emisji CO₂ w ramach unijnego systemu EU ETS. Polska jest jednym z głównych beneficjentów tych środków, a NFOŚiGW pełni rolę Krajowej Jednostki Wdrażającej. To właśnie ten sam strumień finansowy, który zasila m.in.:wymianę kopciuchów w programie Czyste Powietrze, rozwój pomp ciepła i fotowoltaiki w programie Moje Ciepło oraz cyfryzację i rozbudowę sieci dystrybucyjnych. Właśnie w ramach tego ostatniego działania prowadzona jest instalacja inteligentnych liczników.

Czy podatnik lub odbiorca prądu płaci za wymianę?

Sama operacja wymiany licznika u odbiorcy końcowego jest całkowicie bezpłatna. Klient nie płaci ani za samo urządzenie, ani za usługę montażu wykonywaną przez montera na zlecenie OSD.

Co ważne, operatorzy mogą spłacać i amortyzować inwestycje w LZO bez konieczności gwałtownego podnoszenia opłat sieciowych w taryfach dystrybucyjnych. Wszystko dzięki wykorzystaniu środków unijnych i preferencyjnego finansowania z NFOŚiGW. Pochodzi ono m.in. z Funduszu Modernizacyjnego. Niewątpliwie to ukłon w stronę stabilności systemu energetycznego, który zyskuje łatwiejszą bilansowalność i możliwość integracji odnawialnych źródeł energii.

Podsumowanie

Wymiana liczników na inteligentne to jeden z najłatwiej zauważalnych elementów polskiej transformacji energetycznej. Jest to też ten aspekt, który dotyka nas w życiu codziennym. Pytanie „kto za to płaci” ma jasną odpowiedź. Mianowicie, inwestycję finansują Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych, wspierani przez NFOŚiGW przy użyciu środków pochodzących z unijnych mechanizmów. Jeden z nich już opisywaliśmy – to Fundusz Modernizacyjny.

Źrodło: NFOŚiGW, Munipro.pl