Jesienne porządki w miastach. Jakie są rozwiązania do mechanicznego zbierania liści?

fot. John Deere

O tej porze roku liście szybko pokrywają trawniki, alejki, chodniki, place i parkingi. Dlatego jednym z ważniejszych zadań dla służb komunalnych staje się usuwanie liści jesienią. Przy niewielkich powierzchniach można wykonywać je ręcznie, jednak na większych obszarach znacznie większe znaczenie ma mechaniczne zbieranie liści. Jakie rozwiązania można wykorzystać do tego celu i dlaczego ciągnik kompaktowy może być dobrym nośnikiem osprzętu?

Usuwanie liści jesienią wymaga odpowiedniego doboru sprzętu do wielkości i charakteru obsługiwanej powierzchni. Przy jesiennych pracach liczy się wydajność, pojemność zbiornika na liście oraz możliwość sprawnego opróżniania zebranej biomasy. Jednym z rozwiązań jest wykorzystanie ciągnika kompaktowego, który może współpracować z urządzeniami ssącymi lub zamiatarkami. Na rynku dostępne są zarówno odkurzacze do liści przeznaczone do mniejszych ciągników, jak i większe zestawy. Mogą one mieć formę urządzenia zawieszanego na tylnym TUZ albo ciągnionego w formie przyczepy. Różnią się sposobem montażu i wymaganiami technicznymi, dlatego przed zakupem warto porównać ich możliwości z parametrami posiadanego ciągnika.

Mechaniczne zbieranie liści – na czym polega?

Mechaniczne zbieranie liści może odbywać się na kilka sposobów. W zależności od rodzaju terenu wykorzystuje się urządzenia, które zasysają materiał do zbiornika, zamiatają go za pomocą szczotek albo łączą oba sposoby pracy.

W przypadku firm komunalnych i przedsiębiorstw zajmujących się zielenią szczególnie interesujące są zestawy składające się z ciągnika kompaktowego i osprzętu zbierającego materiał do zbiornika. Takie rozwiązanie pozwala mechanizować pracę, a jednocześnie zachować możliwość wykorzystania tego samego ciągnika przy innych zadaniach.

Znaczenie ma przy tym nie tylko sama maszyna do zbierania liści. O wydajności całego zestawu decydują również pojemność zbiornika, sposób jego opróżniania, szerokość robocza oraz możliwość sprawnego poruszania się po obsługiwanym terenie.

Zbieranie liści ciągnikiem

Zbieranie liści ciągnikiem może być prowadzone zarówno na terenach zielonych, jak i na utwardzonych powierzchniach. Podkreślmy, że ciągnik kompaktowy może współpracować z różnymi rodzajami osprzętu, dzięki temu staje się urządzeniem przydatnym przez cały rok. Kluczowa cecha z punktu widzenia firm wykonujących prace komunalne. Ten sam nośnik może być wykorzystywany między innymi do koszenia, zamiatania i transportu – zależnie od zastosowanego wyposażenia.

Ciągnik kompaktowy ma również znaczenie tam, gdzie duża maszyna komunalna byłaby niepraktyczna. Niewielkie gabaryty i możliwość zastosowania różnych narzędzi ułatwiają pracę na terenach o zróżnicowanym układzie, między innymi w parkach, na skwerach czy przy alejkach. Mówiąc o kategorii ciągników kompaktowych, zwykle ma się na myśli traktor o mocy od 18 do 50 KM.

Odkurzacz do liści na tylny TUZ ciągnika

Jednym z rozwiązań stosowanych do mechanicznego zbierania liści są urządzenia wykorzystujące przepływ powietrza. Odkurzacz do liści do ciągnika zasysa zebrany materiał i transportuje go do pojemnika.

W zależności od konstrukcji urządzenia operator może pracować z głowicą ssącą przymocowaną na stałe bezpośrednio przy maszynie albo korzystać z odłączanego przewodu ssącego. To drugie rozwiązanie może być przydatne w miejscach, do których trudniej dotrzeć całym zestawem. Dlatego ruchomy przewód ssący z głowicą może ułatwiać oczyszczanie miejsc znajdujących się w pobliżu drzew, krawężników czy elementów małej architektury. Trzeba jednak pamiętać, że w nowoczesnych traktorach opuszczenie fotela przez operatora powoduje automatyczne wyłączenie silnika. W związku z tym taką ruchomą głowicę ssącą musi obsługiwać drugi pracownik.

Niewątpliwie przed wyborem zestawu do odkurzania należy sprawdzić wymagania dotyczące mocy, napędu i hydrauliki, a także sposób mocowania urządzenia. Na rynku można znaleźć urządzenia, których minimalna wymagana moc ciągnika wynosi 13 KM. Istnieją rozwiązania z pojemnikami o różnych pojemnościach, a niektóre z nich umożliwiają także tzw. wysoki wysyp, czyli opróżnienie pojemnika bezpośrednio na przyczepę lub platformę samochodu ciężarowego.

Duża pojemność zbiornika ogranicza częstotliwość przerw potrzebnych na opróżnianie, a hydrauliczny wysyp może usprawnić rozładunek zebranego materiału. Jest to rozwiązanie warte rozważenia przy obsłudze większych terenów zielonych. Co ważne, przed zakupem trzeba uzyskać od sprzedawcy potwierdzenie zgodności z konkretnym ciągnikiem, uwzględniając moc, parametry WOM, hydraulikę, udźwig oraz dopuszczalne obciążenie.

Przyczepy z odkurzaczem do liści do większych powierzchni

W przypadku firm komunalnych obsługujących parki, tereny rekreacyjne i rozległe powierzchnie zielone można rozważyć także przyczepy z odkurzaczem do liści. Ich ogromną zaletą jest niewątpliwie dużo większa pojemność zbiornika. Przyczepa może mieć na przykład pojemność 3 m3 lub większą – tu znów wszystko zależy od wielkości ciągnika, który ma obsługiwać ten implement.

Na rynku dostępne są modele z odkurzaczem napędzanym przez WOM ciągnika oraz takie, gdzie odkurzacz ma własny, mały silnik spalinowy. Co więcej, w ofercie handlowej firm można znależć oddzielne odkurzacze z własnym napędem, które mocuje się do burty praktycznie dowolnej przyczepy. Przykładem pierwszego rozwiązania jest przyczepa TRILO S3. Posiada ona zbiornik o pojemności 3 m³ i szerokość roboczą 1,5 m, a napęd z WOM wymaga od ciągnika mocy 26 kW, czyli około 35 KM. Ten przykład dobrze pokazuje także dodatkowe funkcje dostępne w niektórych przyczepach tego typu. W Trilo mamy szczotkę boczną i wannę z wywrotem do łatwego wyładunku. Na spodzie zabudowy może znajdować się podgarniacz, pozwalający zbierać liście także spod przyczepy, a nie tylko za pomocą węża ssącego. Przykład rozwiązania z własnym napędem do montażu na przyczepie to chociażby Negri Tornado.

Zaleta urządzeń napędzanych z WOM to oczywiście prostota konstrukcji i brak dodatkowego poboru paliwa. Tym z własnym napędem kusi minimalnymi wymogami w stosunku do ciągnika (tylko uciąg). Z kolei tym do montażu na przyczepach lub burtach pojazdów dostawczych oznacza ogromną uniwersalność sezonowego zastosowania.

Zamiatarka do liści – kiedy warto ją wykorzystać?

Innym sposobem na mechaniczne zbieranie liści jest zastosowanie zamiatarki wyposażonej w szczotkę lub zestaw szczotek. Obracający się element roboczy przesuwa materiał z powierzchni, a w przypadku zamiatarek z pojemnikiem liście są od razu kierowane do zbiornika.

Zamiatarka do liści może być szczególnie przydatna na utwardzonych powierzchniach. Chodniki, alejki, place, parkingi czy drogi wewnętrzne wymagają nieco innego podejścia niż trawniki i powierzchnie porośnięte roślinnością.

Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość połączenia kilku czynności w jednym przejeździe – zamiatania i zbierania materiału. W efekcie operator nie musi najpierw formować liści w pryzmy, a następnie usuwać ich innym urządzeniem. Trzeba jednak pamiętać, że nie każda zamiatarka zbiera liście do pojemnika. Część modeli jedynie przesuwa je na bok, dlatego przy zakupie należy sprawdzić, czy urządzenie ma zbiornik lub współpracuje z systemem zbierającym.

W przypadku kompaktowych ciągników, takich jak Kubota BX231 czy BX261, LS MT1.25 czy John Deere 1R trzeba rozpatrywać osprzęt zamiatający przeznaczony do maszyn o odpowiedniej mocy oraz. Niezwykle istotny jest też udźwig podnośnika. Warto pamiętać, że na rynku dostępne są:

• zamiatarka montowana na przedni TUZ, także takie wyposażone w zbiornik na kurz i odpady (w tym przypadku kluczowy jest udźwig przedniego TUZ oraz obecność zaworów hydraulicznych z przodu ciągnika)
• zamiatarka mocowana na tylny TUZ, który zwykle jest mocniejszy i stanowi wyposażenie standardowe ciągnika (mniejsze koszty uruchomienia zamiatarki). Minus tego rozwiązania to ograniczona widoczność obszaru roboczego
• zamiatarka ciągniona z pojemnikiem – to rozwiązanie eliminuje wymóg odpowiedniego udźwigu tylnego TUZ

Zbieranie liści w mieście wymaga odpowiedniego zestawu

Zbieranie liści w mieście różni się od prac wykonywanych na dużym, otwartym terenie. Operator musi często poruszać się pomiędzy drzewami, ławkami, słupkami, koszami na odpady czy innymi elementami infrastruktury.

Dlatego przy wyborze zestawu warto zwrócić uwagę nie tylko na jego wydajność, ale również na zwrotność i gabaryty nośnika. Ciągnik kompaktowy do terenów zielonych może być wykorzystywany w miejscach, gdzie większa maszyna miałaby ograniczone możliwości manewrowania.

Ważna jest również organizacja pracy. Jeżeli zbiornik szybko się zapełnia, operator musi często przerywać pracę, aby go opróżnić. Przy dużych powierzchniach może to mieć istotny wpływ na rzeczywistą wydajność całego zestawu.

Przy wąskich alejkach i terenach z licznymi przeszkodami znaczenie może mieć przewód ssący. Na większych, otwartych powierzchniach warto z kolei rozważyć przyczepę ssącą o większej pojemności, na przykład przyczepa z odkurzaczem, jeśli parametry ciągnika pozwalają na jej bezpieczną współpracę.

Nie każdy zestaw będzie miał wszystkie wymienione elementy. W zależności od konstrukcji urządzenie może być zawieszane na ciągniku, napędzane przez WOM lub pracować jako przyczepa. Przed zakupem trzeba więc ustalić, jak wygląda kompletna konfiguracja i jakie wyposażenie jest dostarczane w standardzie.

Pojemność zbiornika ma znaczenie

Wybierając maszynę do zbierania liści, warto zwrócić uwagę na pojemność zbiornika. Im większa ilość materiału może zostać zgromadzona podczas jednego cyklu pracy, tym rzadziej operator musi przerywać zbieranie.

Nie zawsze jednak największy zbiornik będzie najlepszym rozwiązaniem. Znaczenie ma charakter obsługiwanego terenu, możliwość dojazdu do miejsca opróżniania oraz sposób transportowania zebranego materiału.

Przykłady dostępnych urządzeń pokazują różnice w podejściu do organizacji pracy. NEGRI TORNADOPTO może zainteresować użytkowników mniejszych ciągników, którzy potrzebują urządzenia z przewodem ssącym. 4FARMER ODL 1500 oferuje zbiornik o pojemności 1500 l, natomiast TRILO S3 i S4 mają odpowiednio 3 i 4 m³ pojemności. Przy tych ostatnich modelach trzeba jednak szczególnie uważnie sprawdzić wymagania dotyczące mocy ciągnika i jego wyposażenia.

Istotny jest również sposób opróżniania. Jeżeli można wykonać tę czynność szybko i bezpośrednio do odpowiedniego pojazdu lub miejsca składowania, skraca się czas potrzebny na obsługę całego zestawu.

Zamiatanie i zasysanie liści – jakie rozwiązanie wybrać?

Nie ma jednego rozwiązania odpowiedniego dla każdego terenu. Przy wyborze sprzętu należy przede wszystkim uwzględnić rodzaj powierzchni oraz sposób organizacji pracy.

W praktyce decyzja powinna wynikać z rodzaju wykonywanych prac. Jeżeli większość zadań dotyczy utwardzonych nawierzchni, interesującym rozwiązaniem może być zamiatarka z pojemnikiem. Przy dużym udziale terenów zielonych warto rozważyć urządzenie wykorzystujące system ssący.

Mechaniczne zbieranie liści jako element całorocznego utrzymania zieleni

Usuwanie liści jesienią nie musi oznaczać zakupu maszyny wykorzystywanej tylko przez kilka tygodni w roku. W przypadku firm komunalnych i przedsiębiorstw zajmujących się zielenią bardziej praktyczne może być wykorzystanie ciągnika kompaktowego jako uniwersalnego nośnika osprzętu.

W takim układzie urządzenie do zbierania liści jest jednym z elementów większego systemu. Ten sam ciągnik może w zależności od potrzeb współpracować z innymi narzędziami wykorzystywanymi przy pielęgnacji terenów zielonych i pracach komunalnych.

Takie podejście pozwala połączyć jesienne mechaniczne zbieranie liści z całorocznym wykorzystaniem maszyny. Z punktu widzenia operatora najważniejsze staje się więc nie tylko to, jak szybko zebrać liście, ale również jak stworzyć zestaw, który będzie przydatny w wielu innych zadaniach.

Źródło: Trilo, Negri, materiały własne