Upały. 10 błędów, które mogą zaszkodzić

fot. Adobe Stock Michele Ursi

Upały są groźne nie tylko wtedy, gdy ktoś mdleje na słońcu. Ryzyko rośnie wcześniej: przy zbyt małej ilości wody, złej porze spaceru, zamkniętym aucie, alkoholu i lekceważeniu objawów przegrzania. Ten poradnik pokazuje 10 błędów, które mieszkańcy popełniają najczęściej, gdy temperatura przekracza bezpieczny poziom.

Upał to sytuacja, w której temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. RCB przypomina, że najwyższa temperatura w ciągu dnia przypada zwykle między 15 a 18, a największe promieniowanie UV występuje wcześniej, około 12–13.
Dlatego błędem jest myślenie, że najgroźniejsze jest tylko południe. Organizm może przegrzewać się także późnym popołudniem, kiedy ściany, asfalt i chodniki oddają ciepło.

1. Wychodzenie w pełne słońce podczas upałów

Pierwszy błąd to planowanie spaceru, zakupów albo pracy na zewnątrz wtedy, gdy słońce i nagrzane miasto działają najmocniej. Sanepid zaleca ograniczanie przebywania w pełnym słońcu, żeby nie dopuścić do przegrzania organizmu.

Jeżeli trzeba wyjść, lepiej wybrać cień, krótszą trasę i przerwy. Warto też sprawdzić ostrzeżenia IMGW, bo dynamiczne mapy meteorologiczne pokazują aktualne zagrożenia pogodowe.

2. Picie dopiero wtedy, gdy pojawia się pragnienie

Drugi błąd to czekanie z piciem do momentu silnego pragnienia. Podczas upałów trzeba pić wodę regularnie, najlepiej małymi porcjami. Sanepid wskazuje, że woda jest najlepszym wyborem na upalne dni i pomaga uniknąć odwodnienia.

Szczególnie uważać trzeba na osoby starsze. GIS podkreśla, że po 65. roku życia niedobory wody są częste i nie zawsze łatwo je rozpoznać. Zaleca też co najmniej 1500 ml płynów dziennie, nawet gdy nie ma silnego pragnienia.

3. Zastępowanie wody kawą, alkoholem albo słodkimi napojami

Trzeci błąd to sięganie po napoje, które nie rozwiązują problemu odwodnienia. GIS przypomina, że przy napojach odwadniających, takich jak kawa czy alkohol, trzeba dodatkowo uzupełniać wodę w organizmie.

To ważne szczególnie podczas spotkań, grillów i wakacyjnych wyjazdów. Alkohol w upałach zwiększa ryzyko złych decyzji, odwodnienia i osłabienia reakcji organizmu.

4. Lekceważenie nakrycia głowy i kremu z filtrem

Czwarty błąd to wyjście bez ochrony głowy, okularów i zabezpieczenia skóry. Sanepid zaleca nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne z filtrem oraz stosowanie kremów z filtrem UV, aby ograniczyć ryzyko poparzeń.

Trzeba jednak pamiętać o granicy takiej ochrony. GIS podkreśla, że kremy z filtrem są potrzebne, ale nie chronią przed przegrzaniem organizmu.

5. Wysiłek fizyczny w najgorętszej części dnia

Piąty błąd to bieganie, ciężka praca albo intensywne ćwiczenia wtedy, gdy organizm i tak walczy z temperaturą. Sanepid ostrzega, że wysiłek fizyczny podczas upałów może prowadzić do odwodnienia, utraty minerałów, przegrzania albo udaru cieplnego.

Nie oznacza to rezygnacji z ruchu przez całe lato. Lepiej przenieść aktywność na poranek albo wieczór, a w ciągu dnia ograniczyć tempo i robić przerwy w cieniu.

6. Zostawianie dzieci lub zwierząt w samochodzie

Szósty błąd jest jednym z najgroźniejszych. Sanepid ostrzega, żeby nie zostawiać dzieci i zwierząt w samochodzie, bo temperatura w nagrzanym aucie może sięgnąć nawet 60 st. C.

Uchylona szyba nie rozwiązuje problemu. Jeżeli dziecko, osoba starsza albo zwierzę jest zamknięte w aucie i wygląda na osłabione, trzeba reagować natychmiast i wezwać pomoc.

7. Gorące dni w mieszkaniu. Nie przegrzewaj go przez cały dzień

Siódmy błąd to otwieranie okien wtedy, gdy na zewnątrz jest goręcej niż w środku. W czasie upałów lepiej wietrzyć rano i wieczorem, a w dzień ograniczać dopływ słońca przez zasłonięcie okien.

To szczególnie ważne w blokach i mieszkaniach od strony południowej lub zachodniej. Największy problem często pojawia się późnym popołudniem, gdy nagrzane ściany i okna oddają ciepło.

8. Fala upałów jest najgroźniejsza dla seniorów, dzieci i osób chorych

Ósmy błąd to zakładanie, że każdy poradzi sobie sam. RCB wskazuje, że upał jest szczególnie niebezpieczny dla osób starszych i dzieci. Trzeba też pamiętać o zwierzętach, bo wysokie temperatury mogą prowadzić u nich do przegrzania organizmu.

W praktyce warto zadzwonić do starszej osoby, przypomnieć o wodzie i zapytać, czy mieszkanie nie jest zbyt nagrzane. Przy małych dzieciach trzeba pilnować płynów, cienia i krótszego przebywania na słońcu.

9. Mylenie zmęczenia z objawami przegrzania

Dziewiąty błąd to tłumaczenie złego samopoczucia zwykłym zmęczeniem. RCB wymienia wśród objawów zagrożenia m.in. zmęczenie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączkę, szum w uszach, drgawki oraz wzrost temperatury ciała zagrażający życiu.

Nie wolno czekać, aż objawy same przejdą. Osobę przegrzaną trzeba przenieść w chłodniejsze miejsce, schładzać i w razie poważnych objawów wezwać pomoc.

10. Brak planu na kolejną falę upałów

Dziesiąty błąd to działanie dopiero wtedy, gdy upały już trwają. Warto wcześniej przygotować wodę, rolety, wentylator, listę osób do sprawdzenia i plan dnia dla dzieci oraz seniorów.

IMGW zwraca uwagę, że zieleń w mieście pomaga obniżać temperaturę przez cień, ewapotranspirację i mniejszą absorpcję ciepła. Dlatego plan na upały nie kończy się w mieszkaniu. Dotyczy też osiedla: cienia, drzew, ławek, pitników i miejsc odpoczynku.

Co zrobić, gdy upały wrócą?

Najpierw sprawdź ostrzeżenia pogodowe i zaplanuj dzień pod najtrudniejsze godziny. Wyjścia, zakupy, spacer z psem i aktywność fizyczną najlepiej przesunąć na chłodniejsze pory.

Potem przygotuj wodę, osłoń okna i sprawdź osoby najbardziej narażone. W upały najważniejsze są proste decyzje: cień, nawodnienie, unikanie wysiłku, szybka reakcja na objawy i brak obojętności wobec dzieci, seniorów oraz zwierząt.

Źródła: Jak przetrwać upał?

Zobacz również: Fala upałów wraca. Jak schłodzić mieszkanie bez klimatyzacji?