Koniec ogrzewania domów gazem? Nowe przepisy, dotacje i terminy

fot. Adobe Stock

Ogrzewanie domów gazem – jaka jest przyszłość takich instalacji? W obliczu zaostrzającej się polityki klimatycznej Unii Europejskiej oraz publikacji nowej dyrektywy w sprawie wydajności energetycznej budynków (EPBD – Energy Performance of Buildings Directive), przyszłość ogrzewania gazowego w Polsce nabiera konkretnych ram czasowych.

Choć „zakaz” jest słowem często nadużywanym, oficjalne dokumenty wskazują na stopniowe wygaszanie wsparcia dla paliw kopalnych i premiowanie technologii zeroemisyjnych. W artykule przybliżamy aktualne przepisy i terminy, jakie wskazują. 

1. Rok 2025 – koniec dotacji na samodzielne kotły gazowe

Kluczową cezurą jest kończący się właśnie rok 2025. Zgodnie z unijnymi wytycznymi, państwa członkowskie w bieżącym roku miały obowiązek zaprzestać wspierania zakupu kotłów gazowych ze środków publicznych.

Państwa członkowskie nie udzielają żadnych zachęt finansowych na instalację indywidualnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi, z wyjątkiem kotłów wybranych do finansowania przed dniem 1 stycznia 2025 r.” — Art. 17 ust. 15 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275

W Polsce przełożyło się to na zmiany w programie „Czyste Powietrze”. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) ogłosił, że od 2025 roku wsparcie koncentruje się na pompach ciepła i kotłach na biomasę. Dlatego ostatni nabór na kotły gazowe (z budżetu FEnIKS) dotyczył inwestycji zrealizowanych do końca 2024 roku.

2. Harmonogram zmian: 2028 i 2030

Kolejne kroki dotyczą nowych inwestycji budowlanych. Dyrektywa EPBD wprowadza pojęcie budynku zeroemisyjnego, co w praktyce eliminuje samodzielne piece gazowe z nowych projektów:

• Od 1 stycznia 2028 r.: Wszystkie nowe budynki publiczne muszą być zeroemisyjne.

• Od 1 stycznia 2030 r.: Wymóg zeroemisyjności obejmie wszystkie nowe budynki, w tym domy jednorodzinne.

Warto zaznaczyć, że dopuszczalne będą systemy hybrydowe, czyli połączenie np. pompy ciepła z kotłem gazowym, o ile udział odnawialnych źródeł energii będzie znaczący.

3. Definicja budynku zeroemisyjnego wg EPBD

Zgodnie z Art. 2 pkt 2 dyrektywy (UE) 2024/1275, budynek zeroemisyjny to:

budynek o bardzo wysokiej charakterystyce energetycznej […] w którym wymagana znikoma lub bardzo mała ilość energii jest w pełni pokrywana z energii z odnawialnych źródeł wytwarzanej na miejscu, z energii z odnawialnych źródeł wytwarzanej lokalnie […] lub z energii z systemu ciepłowniczego i chłodniczego.

Powyższa definicja oznacza więc, że kluczowe cechy budynku zeroemisyjnego to po pierwsze minimalne zapotrzebowanie na energię do ogrzewania, chłodzenia i oświetlenia. Po drugie, brak emisji na miejscu – czyli budynek nie może emitować dwutlenku węgla z paliw kopalnych na miejscu (np. zakaz tradycyjnych kotłów gazowych czy węglowych). W końcu ostatni warunek to źródła energii. Całość energii powinna pochodzić z OZE (np. fotowoltaika, pompy ciepła) lub z efektywnych systemów ciepłowniczych.

4. Co z obecnymi użytkownikami? (perspektywa 2040)

Dla osób, które już posiadają kocioł gazowy, najważniejszą informacją jest brak konieczności natychmiastowego demontażu sprawnych urządzeń. Unia Europejska dąży jednak do całkowitego wycofania paliw kopalnych z ciepłownictwa do 2040 roku. Dlatego należy sprawdzać krajowe przepisy wprowadzane w naszym kraju, ponieważ:

państwa członkowskie określają w swoich krajowych planach renowacji budynków politykę i środki w celu stopniowego wycofywania paliw kopalnych w ogrzewaniu i chłodzeniu w celu całkowitego wycofania kotłów zasilanych paliwami kopalnymi we wszystkich budynkach do 2040 r. — Motyw 70 Dyrektywy 2024/1275

4. Lokalne uchwały antysmogowe

Poza prawem unijnym, polscy właściciele domów muszą śledzić uchwały antysmogowe sejmików wojewódzkich. Na przykład na Mazowszu obowiązują już rygorystyczne przepisy dotyczące paliw stałych, które pośrednio zmuszają do przejścia na gaz lub OZE.

„Od 1 stycznia 2023 r. nie wolno eksploatować kotłów na paliwa stałe […] w nowo budowanych budynkach, jeżeli istnieje techniczna możliwość podłączenia budynku do sieci ciepłowniczej.” — Uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego (z późn. zm.)

Podsumowanie: czy ogrzewanie domów gazem ma jeszcze sens?

Choć gaz ziemny był promowany jako paliwo przejściowe, jego rola będzie systematycznie ograniczana poprzez:

1. System ETS2: od 2027/2028 roku paliwa kopalne wykorzystywane do ogrzewania domów zostaną objęte opłatami za emisję CO2, co podniesie rachunki.

2. Brak dotacji:iInwestycja w gaz po 2024 roku musi być w pełni sfinansowana z portfela właściciela.

3. Wymogi budowlane: po 2030 roku kocioł gazowy nie będzie już standardem w nowym budownictwie.

Podsumowując, ogrzewanie domów gazem, jeżeli chodzi o nowe budynki, wydaje się decyzją krótkowzroczną. Dla pełnego obrazu planów Unii Europejskiej, które zostaną zaimplementowane również do systemu prawnego, zachęcamy do zapoznania się z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.

Źródło: dyrektywa 2024/1275, czystepowietrze.gov.pl, Uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego (z późniejszymi zmianami, m.in. uchwałą 59/22)