Kto odśnieża chodnik i drogę w 2026? Właściciel posesji, gmina czy zarządca drogi [tabela odpowiedzialności]

fot. Adobe Stock FotoDax

Obowiązki w zakresie odśnieżania dróg i chodników zależą od położenia nieruchomości, rodzaju drogi oraz przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Odpowiedzialność może spoczywać na właścicielu posesji, zarządcy drogi lub jednostce samorządu terytorialnego. Kluczowe znaczenie ma to, czy chodnik przylega bezpośrednio do granicy działki, czy jest oddzielony pasem zieleni lub należy do pasa drogowego.

Zasady odśnieżania chodników i dróg reguluje prawo lokalne oraz ogólnopolska ustawa z 1996 roku. Kluczowe znaczenie ma to, czy chodnik przylega bezpośrednio do granicy działki. W takim przypadku to właściciel nieruchomości odpowiada za usuwanie śniegu, lodu i błota. Gmina lub zarządca drogi przejmuje ten obowiązek tylko wtedy, gdy chodnik oddzielony jest pasem zieleni lub znajduje się przy drodze publicznej. Brak działań może skutkować mandatem albo odpowiedzialnością cywilną w razie wypadku.

Obowiązek właściciela posesji

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622), właściciel nieruchomości ma obowiązek usuwania śniegu, lodu i błota z chodnika położonego bezpośrednio przy granicy posesji. Dotyczy to zarówno domów jednorodzinnych, jak i zabudowy wielorodzinnej. W tym drugim przypadku obowiązek spoczywa na zarządcy budynku lub wspólnocie. Obowiązek ten nie zależy od własności gruntu, lecz od jego przyległości.

Oznacza to, że nawet jeśli chodnik formalnie należy do gminy, to właściciel działki graniczącej z nim jest odpowiedzialny za jego odśnieżenie, o ile między granicą a chodnikiem nie ma pasa zieleni, rowu lub innej infrastruktury.

Kiedy odśnieża gmina lub zarządca drogi?

W przypadku, gdy między granicą działki a chodnikiem znajduje się pas zieleni, ogrodzenie, ścieżka rowerowa lub inna przeszkoda – odpowiedzialność za zimowe utrzymanie przechodzi na gminę lub zarządcę drogi publicznej. To samo dotyczy chodników przy drogach:

• krajowych – zarządza GDDKiA,
• wojewódzkich – zarząd województwa,
• powiatowych – starostwo powiatowe,
• gminnych – urząd gminy (często przez zarząd dróg miejskich lub zakład komunalny).

Dodatkowo, chodniki wykorzystywane jako oznakowane miejsca parkingowe płatne nie podlegają obowiązkowi właściciela działki. W tym przypadku również odpowiedzialność ponosi gmina lub zarządca drogi, jako podmiot czerpiący pośrednio korzyści finansowe.

Co z przystankami i torowiskami?

Za odśnieżanie przystanków komunikacji miejskiej, torowisk tramwajowych i pętli autobusowych odpowiada gmina lub operator transportu zbiorowego nie właściciel sąsiedniej posesji. Obiekty te traktowane są jako element infrastruktury publicznej, zarządzanej przez jednostki organizacyjne JST lub spółki komunalne.

W praktyce zadania te realizują:

• zarząd dróg miejskich – gdy przystanek leży w pasie drogowym,
• spółka transportowa (np. ZTM, MPK) – w zakresie torowisk i wiat,
• wydział transportu urzędu miasta – jako organizator transportu.

Obowiązki te wynikają z ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. 2011 nr 5 poz. 13) i są zwykle zapisane w regulaminach porządkowych gmin. JST często zlecają odśnieżanie firmom zewnętrznym, aby zapewnić przejezdność i bezpieczeństwo komunikacji w sezonie zimowym. Właściciel prywatnej nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności za odśnieżanie przystanku, nawet jeśli ten graniczy z jego działką.

Jakie kary za brak odśnieżania chodnika?

Brak odśnieżenia chodnika może skutkować poważnymi konsekwencjami finansowymi i prawnymi. Za zaniedbanie obowiązku utrzymania chodnika grozi mandat nałożony przez Straż Miejską lub Gminną – najczęściej od 100 do 500 zł, a w postępowaniu sądowym grzywna może sięgnąć nawet 1 500 zł, a w skrajnych przypadkach do 5 000 zł.

Dodatkowo, jeśli na nieodśnieżonym lub oblodzonym chodniku dojdzie do wypadku, osoba odpowiedzialna może ponosić odpowiedzialność cywilną, obejmującą obowiązek wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia poszkodowanemu. Warto pamiętać, że kto odśnieża chodnik, zależy od statusu nieruchomości – obowiązek ten spoczywa na właścicielu posesji, zarządcy budynku lub innym podmiocie zobowiązanym do utrzymania porządku na danym odcinku, a niewywiązanie się z tego obowiązku może być bardzo kosztowne.

Krótko mówiąc, kary za nieodśnieżony chodnik mogą być dotkliwe:

• Grzywna: Do 1500 zł, zgodnie z art. 117 Kodeksu Wykroczeń.

Art. 117. § 1. Kto, mając obowiązek utrzymania czystości i porządku w obrębie nieruchomości, nie wykonuje swoich obowiązków lub nie stosuje się do wskazań i nakazów wydanych przez właściwe organy w celu zabezpieczenia należytego stanu sanitarnego i zwalczania chorób zakaźnych, podlega karze grzywny do 1500 złotych albo karze nagany.

• Mandat: Najczęściej 100-500 zł, nałożony przez Straż Miejską/Gminną.
• Postępowanie sądowe: Jeśli sprawa trafi do sądu, grzywna może wynieść do 5000 zł.
• Odpowiedzialność cywilna: Jeśli ktoś ucierpi na zdrowiu, może dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia, co może być bardzo kosztowne.

Odśnieżanie chodników i dróg – kto jest odpowiedzialny

Poniższa tabela w skrócie pokazuje, na kim spoczywa obowiązek odśnieżania chodnika oraz drogi w zależności od rodzaju nieruchomości i zarządcy terenu. Dzięki temu łatwo sprawdzić, kto ponosi odpowiedzialność za utrzymanie bezpieczeństwa zimą i jakie konsekwencje grożą za zaniedbania.

Zobacz również: Dlaczego w Niemczech można palić w piecu kaflowym, a w Polsce już nie? Tajemnica „drogi ratunkowej”