Dlaczego w Niemczech można palić w piecu kaflowym, a w Polsce już nie? Tajemnica „drogi ratunkowej”

fot. Adobe Stock

Piec kaflowy – „kopciuch” czy ekologiczne źródło ciepła? Wokół przepisów dotyczących ogrzewania domów narosło wiele mitów. Często słyszy się opinię, że Polska drastycznie zakazuje używania tradycyjnych pieców kaflowych, a Niemcy wykazują większą wyrozumiałość. Sprawdziliśmy, czy rzeczywiście u naszych sąsiadów „można więcej”.

Niewątpliwie prawda jest bardziej złożona, gdyż oba kraje dążą do jednego celu. Zarówno polskie uchwały antysmogowe, jak i niemieckie rozporządzenia, wynikają z tej samej troski o jakość powietrza. Jednocześnie władze obu państw dążą do realizacji unijnej normy Ekoprojekt (Ecodesign). Dlatego oba systemy prawne mają wyeliminować urządzenia o niskiej sprawności, które zanieczyszczają środowisko pyłami zawieszonymi. Jednak diabeł tkwi w szczegółach – Niemcy zostawili właścicielom „drogę ratunkową”, której w polskim systemie prawnym dramatycznie brakuje.

Czym jest niemieckie BImSchV?

Kluczem do zrozumienia niemieckiego podejścia jest BImSchV (Bundes-Immissionsschutzverordnung). To federalne rozporządzenie o ochronie przed emisjami, które precyzyjnie określa normy dla domowych palenisk na paliwa stałe.

• Etap 1 (Stufe 1): Dotyczył urządzeń instalowanych od 2010 roku.

• Etap 2 (Stufe 2): Wprowadził jeszcze surowsze limity emisji pyłów (poniżej 0,04 g/m³) i tlenku węgla.

Przepisy te są surowe, ale logiczne. Niemcy nie „pozwalają palić w starych piecach” bezwarunkowo – oni dają właścicielowi szansę na udowodnienie, że jego piec nie truje.

Niemiecka „droga ratunkowa”: Liczą się fakty, nie tylko certyfikaty

Na początek podkreślmy, że niemieckie przepisy BImSchV w żadnym razie nie bezwarunkowego prawa do palenia w starych piecach — warunkek stanowi spełnienie limitów emisji. Jednak właściciel pieca wybudowanego przed 2010 rokiem, który nie posiada fabrycznej tabliczki znamionowej, ma w Niemczech następujący wybór:

1. Modernizacja: instalacja nowoczesnych elektrofiltrów ograniczających emisję.

2. Indywidualny pomiar (Vor-Ort-Messung): to absolutny klucz do różnicy między oboma krajami. Właściciel może wezwać kominiarza (Schornsteinfeger), który przeprowadza realny pomiar emisji pyłów i tlenku węgla podczas pracy pieca.

Jeśli badanie wykaże, że piec mieści się w normach – urządzenie zostaje zalegalizowane bezterminowo. Według informacji znalezionych na portalu ofen.de niemieckie prawo rozumie, że rzemieślniczy piec kaflowy to nie seryjny „kopciuch”, ale zaawansowana konstrukcja inżynieryjna.

Polska: pułapka biurokracji delegalizuje piece kaflowe

W Polsce sytuacja wygląda niestety inaczej. Choć unijne normy Ekoprojektu dotyczą w teorii nowych urządzeń wprowadzanych do obrotu, to polskie lokalne uchwały antysmogowe uderzyły rykoszetem w tradycyjne zduństwo.

W większości województw przepisy są bezlitosne: jeśli piec nie posiada certyfikatu producenta potwierdzającego klasę lub zgodność z Ekoprojektem, uznaje się go za źródło nadmiernej emisji. Nieątpliwie to duże niedopatrzenie, że w Polsce nie istnieje procedura indywidualnego badania sprawności pieca. Ekspertyza kominiarska mogłaby „uratować”wiele starych pieców przed zakazem użytkowania. Niestety polskie prawo zakłada z góry: brak dokumentacji = urządzenie do wymiany. Sprawdź, czy w Twoim regionie masz jeszcze czas na tę wymianę, czy palenie w starym piecu jest już nielegalne.

Głos ekspertów: tradycyjny piec kaflowy to nie zawsze „kopciuch”

Do napisania tego artykułu skłonił nas wpis z 9 stycznia znaleziony na facebookowym profilu kominiarze.pl. Sugeuje on, iż fizyka spalania w piecach kaflowych budowanych metodą tradycyjną pozwalają osiągnąć:

• Sprawność na poziomie 86% – co jest wynikiem niemal rekordowym dla urządzeń stałopalnych.

• Bardzo niską emisję – dzięki długiej drodze spalin (nawet kilka metrów!) i wysokiej temperaturze w palenisku (800–1000°C), co pozwala na dopalenie szkodliwych substancji.

Eksperci podkreślają, że piec kaflowy działa jak akumulator ciepła, a nie jak kocioł zasypowy. Piotr Batura, były prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Kominki i Piece”, wskazuje na paradoks: promujemy nowoczesne technologie, niszcząc tę najbardziej sprawdzoną i ekologiczną, którą jest zduństwo. Warto przeczytać tekst tego autora pod tytułem: Piec Kaflowy – Niedoceniane arcydzieło. Według ekspertów, zamiast bezwzględnej likwidacji, Polska powinna wprowadzić system certyfikacji rzemiosła, wzorowany na krajach alpejskich. W pełni popieramy ten pomysł.

Podsumowanie: dlaczego jest inaczej?

W Niemczech, Austrii czy Szwajcarii tradycyjne rzemiosło zduńskie jest chronione poprzez system indywidualnej oceny technicznej. Tam urzędnik ufa pomiarom fachowca. W Polsce postawiono na proste, ale surowe kryteria certyfikatów seryjnych.

Wniosek: Sam fakt, że piec jest konstrukcją tradycyjną, nie oznacza, że truje. Niestety, w Polsce wciąż brakuje drogi prawnej, która pozwoliłaby właścicielom udowodnić czystość ich spalania. Dopóki system nie dopuści indywidualnych pomiarów emisji, tysiące ekologicznych i sprawnych pieców kaflowych może bezpowrotnie zniknąć z naszego krajobrazu pod naciskiem urzędniczych tabel.

Źródło: Ofen.de, www.gov.pl/web/klimat/ekoprojekt;  www.facebook.com/FachowyKominiarzZdun; www.facebook.com/groups/akademiazdunstwa; blog.kominki-batura.pl