Czy to ostatni dzwonek na porządki w ogrodzie? Od 1 marca ryzyko otrzymania kary drastycznie wzrasta

fot. Adobe Stock

Wycinka drzew i krzewów a ochrona ptaków – ten temat jest istotny dla wszystkich prowadzących porządki w ogrodach. W przestrzeni publicznej utarło się przekonanie, że 1 marca to data, od której obowiązują zakazy związane z ochroną ptaków. W rzeczywistości przepisy chroniące zwierzęta i ich siedliska obowiązują przez cały rok. Jednak to właśnie nadchodząca wiosna jest czasem, w którym właściciele nieruchomości muszą zachować szczególną czujność. Wyjaśniamy, dlaczego po 1 marca ryzyko dotkliwych kar finansowych i konfliktów z prawem wyraźnie wzrasta.

Planując wycinkę drzew i krzewów warto nie tylko warto spojrzeć w kalendarz, gdyż 1 marca to data graniczna. Przede wszystkim trzeba upewnić się, czy drzewa lub krzewy nie są zamieszkane przez gatunki chronione.  Zgodnie z wytycznymi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, kluczowe jest nie to, kiedy wykonujemy prace. Najważniejsze pytanie brzmi, czy ich wykonanie nie spowoduje złamania przepisów o ochronie gatunkowej.

Okres lęgowy: umowna data a biologiczna rzeczywistość

Termin od 1 marca do 15 października powszechnie uznaje się za okres lęgowy, ponieważ w tym czasie gniazduje większość polskich ptaków – w tym gatunków chronionych. GDOŚ przypomina jednak, że dla niektórych gatunków sezon ten zaczyna się znacznie wcześniej. Co istotne, zakaz niszczenia siedlisk, które są obszarem rozrodu, wychowu młodych czy żerowania, obowiązuje bez przerwy przez cały rok. Tak więc, jeśli na drzewie znajduje się gniazdo lub jest ono miejscem regularnego odpoczynku chronionych ptaków bądź nietoperzy, nie można go usunąć bez specjalnego zezwolenia, niezależnie od pory roku.

Dlaczego wycinka drzew i krzewów po 1 marca jest bardziej ryzykowna?

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że prawo nie zakazuje wycinki drzew w okresie wiosenno-letnim w sposób bezwzględny. Jednak w praktyce przeprowadzenie takich prac bez naruszenia przepisów o ochronie ptaków jest bardzo trudne. Wynika to z kilku powodów:

• Powszechność lęgów: wiosną i latem większość koron drzew i gęstych krzewów jest zasiedlona.

• Trudna weryfikacja: przy pełnym ulistnieniu dostrzeżenie gniazda lub małych dziupli jest niemal niemożliwe dla laika.

• Zakaz płoszenia: nawet jeśli nie niszczymy gniazda bezpośrednio, sama praca pilarki w pobliżu miejsca rozrodu może być uznana za umyślne płoszenie i niepokojenie ptaków w okresie lęgowym.

Z tych względów eksperci GDOŚ zalecają, aby wszelkie prace związane z wycinką drzew i krzewów planować w okresie jesienno-zimowym. Co należy podkreślić, GDOŚ zwraca także uwagę nie tylko na chronione gatunki ptaków, ale także nietoperzy, a nawet porostów. Tak więc każda obecność gatunku chronionego stanowi przeszkodę dla przeprowadzenia wycinki – niezależnie od pory roku.

Wyjątek od zakazu usuwania gniazd

Warto wiedzieć, że od zakazu usuwania gniazd istnieje jeden istotny wyjątek. W okresie od 16 października do końca lutego można usuwać gniazda ptasie z budynków lub terenów zieleni (np. ogrodów, parków, cmentarzy), ale wyłącznie ze względów bezpieczeństwa lub sanitarnych. Po 1 marca takie działanie wymaga już uzyskania stosownej zgody od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Wycinka drzew i krzewów – konsekwencje prawne i odpowiedzialność

Rozpoczynając wycinkę drzew i krzewów, właściciel terenu ma obowiązek rzetelnie sprawdzić, czy dane drzewo lub krzew nie są zasiedlone przez gatunki chronione. Jak trafnie podsumowała to w swojej publikacji Gmina Brańszczyk:

usuwanie drzew, stanowiących ostoję lub miejsce gniazdowania ptaków i zwierząt prawnie chronionych mających swoje siedliska na drzewie lub w jego otoczeniu – również tych na działkach osób prywatnych – jest niemożliwe, bez specjalnego zezwolenia, wydanego przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska.

Naruszenie tych zakazów – niszczenie siedlisk, gniazd czy płoszenie zwierząt prawnie chronionych – jest wykroczeniem podlegającym karze aresztu lub grzywny. W sytuacjach, gdy szkoda w środowisku jest znaczna, sprawa może zostać zakwalifikowana jako przestępstwo w myśl kodeksu karnego. W przypadku wątpliwości najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zasięgnięcie opinii specjalisty (ornitologa lub zoologa), który profesjonalnie zweryfikuje stan faktyczny przed uruchomieniem sprzętu.

Podsumowanie: przyroda pod stałą ochroną

Odpowiedzialne ogrodnictwo i zarządzanie nieruchomościami wymaga zrozumienia, że ochrona przyrody nie kończy się wraz z nadejściem zimy ani nie zaczyna nagle 1 marca. Wycinka drzew i krzewów z szacunkiem dla siedlisk chronionych gatunków ptaków i nietoperzy to nie tylko uniknięcie sankcji. To również realny wkład w zachowanie bioróżnorodności w naszym najbliższym otoczeniu. Jednak po 1 marca znacznie łatwiej popaść w kłopoty. Dlatego warto planować prace z wyprzedzeniem i starannie sprawdzać bioróżnorodność w ogrodzie. Dzięki temu działamy zgodnie z literą prawa i w zgodzie z rytmem natury. Ta zasada szczególnie mocno dotyczy ingerencji w okresie wiosennej aktywności ptaków. Niewątpliwie przed rozpoczęciem wycinki warto zapoznać się z publikacją Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Gdy już tylko trawnik zostanie do pielęgnacji, warto poczytać nasze teksty dotyczące kosiarek, np. robotów koszących marki Stiga.

Źródła: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Gmina Brańszczyk