Koniec z prowizorką w bezpieczeństwie. 5 mld zł na budowę schronów w gminach

fot. Canva + MSWiA

Sytuacja geopolityczna wymusza na Polsce pilne zmiany w systemie obrony cywilnej. Przyjęty przez rząd program na lata 2025–2026 to strategia przetrwania. Jej fundamentem jest masowa budowa schronów w gminach, wprowadzenie nowoczesnych standardów technicznych oraz otwarcie strumienia finansowania, który pozwoli samorządom realnie chronić swoich mieszkańców.

Budowa schronów w gminach: Skąd samorządy wezmą na to pieniądze?

Kiedy mowa o bezpieczeństwie na poziomie lokalnym, pytanie o budżet zawsze powraca jak bumerang. Wynika to z faktu, że budowa schronów w gminach to inwestycja o ogromnej skali, która potrafi zachwiać finansami najbogatszych miast. Natomiast dla mniejszych gmin często jest barierą nie do przejścia. Z tego powodu rząd wysyła jednak jasny komunikat: samorządy nie zostaną z tym ciężarem same.

Głównym motorem zmian ma być dedykowany fundusz ochrony ludności. Minister Marcin Kierwiński podczas wizytacji we Wrocławiu podkreślił, że wsparcie państwa będzie realne i odczuwalne. Finansowanie schronów dla samorządów ma objąć niezwykle szeroki wachlarz działań:

• budowę obiektów od zera – tworzenie nowoczesnych, certyfikowanych schronów w nowo powstających budynkach użyteczności publicznej.
• modernizację i adaptację – pieniądze popłyną na dostosowanie istniejących podziemi, parkingów podziemnych i piwnic, które obecnie nie spełniają norm bezpieczeństwa.

Budowa schronów w gminach będzie znacznie łatwiejsza – co się zmieni?

– W tym roku chcemy uruchomić właściwy proces budowy schronów oraz adaptacji miejsc schronienia, tak aby spełniały one standardy niezbędne do przyjęcia obywateli w sytuacji zagrożenia. (…) Mamy gotowe rozporządzenia i w tym roku rozpoczynamy program budowy schronów oraz miejsc tymczasowego schronienia. Nadrabiamy tu wieloletnie zaległości – wyjaśniał we Wrocławiu minister Marcin Kierwiński.

Środki będą kierowane w pierwszej kolejności tam, gdzie są najbardziej potrzebne – do szkół, szpitali i budynków administracji publicznej.

Kluczowym ułatwieniem dla wójtów i burmistrzów ma być uproszczenie biurokracji. Nowe przepisy mają skrócić procedury przetargowe oraz projektowe do niezbędnego minimum. Dzięki temu gminy nie będą musiały latami czekać w kolejkach po pozwolenia, lecz ruszą z pracami budowlanymi w ciągu zaledwie kilku miesięcy od przyznania dotacji.

W Polsce na budowę i modernizację schronów oraz obiektów ochronnych przeznaczono znaczące fundusze w ramach rządowych programów. Głównym źródłem jest Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC) na lata 2025-2026, z budżetem 34 mld zł ogółem, w tym 5 mld zł bezpośrednio dla samorządów na te cele.

Przeczytaj także ten artykuł: Polska wyda rekordowe 100 MLD złotych na inwestycje transportowe w 2026.

Ustawa o ochronie ludności – koniec z „prowizorką” w schronach

Dotychczasowy system ochrony cywilnej w Polsce praktycznie nie istniał. Brak precyzyjnych definicji prawnych sprawiał, że za „miejsce schronienia” mogła uchodzić niemal każda piwnica. Ustawa o ochronie ludności ma raz na zawsze skończyć z prowizorką.

Reforma wprowadza czytelną, trzystopniową hierarchię obiektów ochronnych, która nie pozostawia miejsca na domysły:

schrony – profesjonalne, hermetyczne budowle o wysokiej odporności konstrukcyjnej, wyposażone w systemy filtrowentylacji i własne, autonomiczne zasilanie,

miejsca ukrycia – budowle o podwyższonej wytrzymałości, chroniące przede wszystkim przed falami uderzeniowymi oraz odłamkami,

miejsca doraźnego schronienia (MDS) – obiekty takie jak garaże podziemne, przejścia podziemne czy metro, które po szybkiej adaptacji mogą przyjąć tysiące ludzi w krótkim czasie.

Jakie wymogi muszą spełnić miejsca schronienia?

Aby budowa schronów w gminach miała głębszy sens, musimy pożegnać się z normami projektowymi pamiętającymi jeszcze czasy zimnej wojny. Program na lata 2025–2026 stawia na nowoczesną inżynierię i technologie XXI wieku. Projektanci i inżynierowie budownictwa wreszcie wyjdą z próżni prawnej, dostając do ręki konkretne, sztywne wytyczne techniczne.

Standardy budowlane na rok 2026 kładą szczególny nacisk na trzy kluczowe aspekty:

• budowle muszą być odporne nie tylko na bezpośrednią falę uderzeniową, ale także na drgania sejsmiczne wywołane pobliskimi wybuchami,
• obowiązkowa staje się zaawansowana filtracja powietrza, chroniąca przed skażeniami chemicznymi i biologicznymi, a także niezależne źródła wody oraz energii (np. agregaty czy systemy akumulatorowe),
• schrony muszą być w pełni dostosowane do potrzeb seniorów oraz osób z niepełnosprawnościami.

Państwo planuje włączyć w ten system sektor prywatny. Deweloperzy realizujący nowe inwestycje będą musieli uwzględniać przestrzenie ochronne już na etapie planowania fundamentów.

Audyt PSP to początek. Strażacy pomogą budowie schronów w gminach

Przeprowadzona niedawno ewidencja miejsc schronienia PSP była operacją logistyczną o niespotykanej dotąd w Polsce skali. Wyniki tego audytu nie pozostawiły złudzeń: baza lokalowa istnieje, ale wymaga natychmiastowej, intensywnej reanimacji.

Chociaż rządowa aplikacja „Schrony” pokazuje na mapie tysiące punktów, wiele z nich wymaga pilnych remontów – od udrożnienia wyjść ewakuacyjnych, przez uszczelnienie stropów, aż po kompletną wymianę przestarzałych instalacji elektrycznych.

Właśnie dlatego tak pilna jest budowa schronów gminach. Natomiast MSWiA obiecuje, że gminy nie zostaną z tym wyzwaniem same. Komendy powiatowe PSP będą pełnić rolę merytorycznych konsultantów i doradców na każdym etapie modernizacji infrastruktury.

To także Cię zainteresuje: 140 000 czujek dymu i czadu od strażaków. Kto dostanie je za darmo?

Źródło: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji