Części oryginalne czy zamienniki: co należy wiedzieć?
Części oryginalne czy zamienniki – ten dylemat dotyczy wielu właścicieli pojazdów i maszyn. Pytanie jest szczególnie palące w przypadku maszyn na gwarancji. Dzięki unijnym regulacjom wybór ten stał się szeroki, o ile znamy swoje prawa i wiemy, na co zwrócić uwagę.
Korzystając z markowego sprzętu, użytkownik ma zwykle do dyspozycji autoryzowaną sieć serwisową, a w niej – wybór oryginalnych części zamiennych i materiałów eksploatacyjnych. Jednak czołowe marki ciągników kompaktowych i rolniczych, a także maszyn komunalnych, są również dobrze znane firmom na rynku zamienników. Dlatego dziś przyjrzyjmy się korzyściom i ryzykom stosowania części zamiennych nierekomendowanych przez producenta.
Spis treści
Dyrektywa BER – kluczowy akt prawny
Kluczowym aktem prawnym w kwestii „części oryginalne czy zamienniki” jest rozporządzenie unijne BER (Block Exemption Regulation), w Polsce znane jako GVO. Główny cel tych przepisów stanowi ochrona konkurencji na rynku motoryzacyjnym. Przed wprowadzeniem GVO producenci pojazdów i maszyn mogli wymuszać serwisowanie swoich produktów wyłącznie w autoryzowanych stacjach obsługi (ASO) i tylko przy użyciu oryginalnych części w pudełkach z logo producenta. Wszystko to pod groźbą utraty gwarancji. Dziś, dzięki GVO, właściciel pojazdu czy maszyny ma prawo serwisować produkt w warsztacie niezależnym. Ponadto może stosować zamienniki części rekomendowanych przez producenta bez utraty gwarancji, ale tylko w pzypadku spełnienia dość restrykcyjnych warunków – o czym pisaliśmy wczoraj. W końcu producent nie może odrzucić roszczenia gwarancyjnego tylko dlatego, że w pojeździe czy maszynie zamontowano elementy innej marki ale tu również funkcjonują ważne ograniczenia i wymogi.
Obowiązujące przepisy nie są tak jednoznaczne, jak mogą się wydawać na pierwszy rzut oka. Przede wszystkim do utrzymania gwarancji niezależny warsztat musi stosować technologie, procedury i narzędzia zalecone przez producenta (i musi być w stanie to udowodnić). Co do części zamiennych, muszą one mieć tę samą jakość co części oryginalne. Innymi słowy, dany element musi posiadać identyczne parametry techniczne, materiałowe i wytrzymałościowe co część rekomendowana przez producenta.
Klasyfikacja części według standardów unijnych
Aby sprostać powyższej zasadzie jakości cześci tożsamej z częściami oryginalnymi, przepisy BER/GVO wprowadzają jasny podzia elementów zamiennych. Narzucają także dystrybutorom obowiązek wyraźnego klasyfikowania części według tych oznaczeń:
Części oryginalne (O/OE/OES/OEM): sygnowane logo producenta samochodu lub producenta części, który dostarcza je na pierwszy montaż.
Części o porównywalnej jakości (P/PJ): zamienniki, których producent zaświadcza, że ich jakość odpowiada komponentom użytym do montażu pojazdu.
Zamienniki pozostałe (Z/ZJ): części, które nie posiadają certyfikatu jakościowej równoważności, choć nadal muszą spełniać normy bezpieczeństwa.
Części oryginalne czy zamienniki: inne metody certyfikacji
Aby zamiennik mógł być uznany za bezpieczny i dopuszczony do obrotu, musi przejść szereg procedur, przede wszystkim uzyskać homologację. Oznacza ona, że produkt spełnia rygorystyczne normy bezpieczeństwa i może być legalnie montowany w pojazdach. Nie jest to jednak równoznaczne ze spełnieniem wymogów jakościowych danego producenta sprzętu. Podobnie rzecz ma się z certyfikacją przez niezależne instytuty czy firmy takie jak TÜV Rheinland albo polski PIMOT. Przeprowadzają one testy zmęczeniowe, materiałowe i funkcjonalne. W końcu mamy systemy zarządzania jakością często stosowane przez producentów zamienników wysokiej klasy (np. Mann-Filter, Bosch, Brembo). Należy jednak pamiętać, że te wszystkie certyfikaty i normy, choć mogą świadczyć o wysokiej jakości, nie oznaczają, że dana część ma jakość porównywalną do elementu rekomendowanego przez producenta maszyny.
Teoria a rzeczywistość
Przygotowując się do tematu „części oryginalne a zamienniki” przejrzeliśmy kilka stron z częściami do ciągników kompaktowych i rolniczych. Z przykrością stwierdzamy, że w żadnym z nich nie znaleźliśmy jasnego oznaczenia części o klasie P/PJ i Z/ZJ. Dla porównania sprawdziliśmy też jeden z największych sklepów internetowych z częściami do samochodów. Ku naszemu zaskoczeniu, tam również nie zauważyliśmy jasnych oznaczeń lub informacji w opisie, że dany produkt ma klasę części o porównywalnej jakości (P/PJ) lub Z/ZJ. Sprawdzaliśmy 3 modele aut na tyle nowe, że muszą być jeszcze na gwarancji (a więc w myśl przepisów BER/GVO informacja o klasie zamiennika jest kluczowa dla utrzymania gwarancji!). Szukaliśmy takich części jak filtr oleju czy uszczelka wału korbowego.
Dopiero przy kolejnej próbie udało nam się znaleźć katalog części online, który przy każdym elemencie posiada rubrykę „Quality (jakość). Tam bez trudu można znaleźć oznaczenia O, PJ i tak dalej. Przypominamy jednak, że był to zaledwie jeden z wielu katalogów części do samochodów, a nie ciągników czy maszyn.
Zapytaliśmy o tę kwestię Sławomira Ciupę, Regionalnego Kierownika ds. Sprzedaży Części Zamiennych w Kubota (Deutschland) GmbH Sp. z o.o Oddział w Polsce, czyli u autoryzowanego dystrybutora ciągników kompaktowych i maszyn komunalnych Kubota na polski rynek:
Rzeczywiście, system oznaczenia zamienników o porównywalnej jakości do ciągników rolniczych i maszyn komunalnych nie funkcjonuje tak, jak powinien. Według mnie jest to jeden z czołowych argumentów przemawiających za korzystaniem z autoryzowanych punktów serwisowych i oferowanych tam części rekomendowanych przez producenta danej maszyny. Mimo obowiązujących przepisów BER/GVO, zwykle może to być jedyny sposób, aby mieć pewność, iż dana część zamienna naprawdę spełnia wymagania i pasuje do maszyny – podkreślił Sławomir Ciupa
Filtr oleju a gwarancja: jak nie popełnić błędu?
Zamiennik filtra może być dobrym przykładem nieoryginalbej części często stosowanej podczas okresowych czynności serwisowych silnika pojazdu. Buorąc pod uwagę nasze spostrzeżenia opisane powyżej oraz przytoczoną opinię specjalisty, spróbujemy teraz opisać, co nalezy zrobić, aby nie stracić gwarancji stosując część nierekomendowaną przez producenta:
Sprawdź oznaczenie filtra: znajdź produkt posiadający oznaczenie literami P lub PJ. To symbol jakości porównywalnej do filtra montowanego w pojeździe oryginalnie. Oczywiście, alternatywą może być element z oznaczeniem OE. Ten skrót oznacza wyrób producenta, który dostarcza je na pierwszy montaż do danej maszyny.
Zachowaj dokumentację: poproś warsztat o fakturę, na której widnieje dokładna nazwa i numer katalogowy części.
Zweryfikuj specyfikację: upewnij się, że filtr jest dedykowany do konkretnego modelu silnika. Filtr nierekomendowany przez producenta musi mieć identyczne parametry
Dopilnuj zapisu w książce serwisowej: upewnij się, że warsztat wpisał informację o wykonaniu przeglądu zgodnie z technologią producenta w papierowej lub elektronicznej książce gwarancyjnej.
Warto pamiętać, że jeśli ASO twierdzi, że zamiennik uszkodził silnik, to na nich spoczywa ciężar dowodu. Muszą wykazać bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między zainstalowaniem danego filtra a awarią.
Części oryginalne czy zamienniki: podsumowanie
Wybór między częściami oryginalnymi a zamiennikami teoretycznie nie jest już kwestią „ryzyka utraty gwarancji”. Przeciwnie, powinna to być kwestia świadomego wyboru jednej z dostępnych ofert. Dzięki unijnym przepisom BER/GVO, właściciele nowych pojazdów i maszyn mają prawo do ich serwisowania poza siecią ASO. Ponadto mają też prawo stosowania części innych niż te z logo producenta ciągnika lub maszyny komunalnej. Jednak, aby utrzymać gwarancję zamienniki muszą mieć jakość porównywalną z oryginałem. Mimo wprowadzenia oznakowania poszczególnych poziomów jakości części zamiennych, realnie nadal ciężko mieć pewność, że dany element odpowiada standardom producenta pojazdu.
Źródło: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 461/2010 z dnia 27 maja 2010 r (tzw. BER/GVO)., Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/771, UOKiK, Autokult.pl.
